Dostluk: Devlet, Haram Para ve Faiz Meselesi

‘Devlet faiz ile para kazanıyor ve bu parayla emeklilere, cami imamlarına maaş veriyor. Bu paralarda faizden gelen haram vardır.’ Sonuçta devlet sadece faizden para kazanmıyor. Devlet genel evi çalıştıranlardan da vergi alıyor. Devlet meyhane restoranı çalıştıranlardan da vergi alıyor. Devlet kumarhane de işletiyor, içki de satıyor. Devlet her türlü melaneti işletiyor. Bunu sadece faizle sınırlandırmak mümkün değil.

Ne kadar haram var ise hepsinden devlet alıyor. Bu noktada biz de o devletin tebaası olarak devletin yapmış olduğu her şeyden nasibimizi alıyoruz. Yani sadece devletten maaş alanlar değil. Bütün herkesin devletle bağlantısı var. Devletle bağlantısı olan herkes bundan nasibini alıyor. Kimsenin bundan kurtuluşu yok. Ancak o kimse kendince bu haramlarla mücadele ederse o zaman kurtuluş söz konusu olur.

Nefret Terbiyesi ve Dostluk Kavramı

Nefreti Terbiye Etmek

‘Kalplerimizden nefreti atmanın tasavvuf açısından yolu nedir?’ Kalplerinizden nefreti atamazsınız. Nefret bu noktada fıtridir. Ama nefreti terbiye edersiniz. Nefret terbiye edilir, ahlak terbiye edilir. Neden nefret edilir? İçkiden nefret edilir. Kumardan nefret edilir. Yalandan nefret edilir. Gıybetten nefret edilir. İftiradan nefret edilir. Suizandan nefret edilir.

Cenab-ı Hak insana nefret duygusu vermiş; Allah’ın haram kıldığı, sınırlarının dışına attığı şeylerden nefret edip yapmasın diye. Onu kalbinizden atmak için uğraşmayın, onu terbiye etmek için uğraşın. Eğer siz ‘La ilahe illallah Muhammedun Resulullah’ diyen bir kimseden nefret ediyorsanız, bu şeytanidir. Bir müslümandan nefret ediyorsanız, bu şeytanidir. Ama Allah’ın haram kıldığı bir şeyden nefret ediyorsanız, bu rahmanidir.

Kavim Kavimdir: Dostluk Fıtridir

Nefret fıtridir, kime nefret duyduğuna bak. Sevgi fıtridir, kimi sevdiğine bak. Dostluk fıtridir, kime dostluk tuttuğuna bak. Düşmanlık fıtridir, kime düşman olduğuna bak. Her şeye ve herkese dost olan Allah’a düşmandır. ‘Ben herkesi seviyorum’ diyen Allah’ı sevmiyor demektir. Allah’ı seven, Allah’ın sevdiği şeyleri sever.

Cenab-ı Hak der ya: ‘Biz insanları kavim kavim yarattık.’ Kavim kavimdir. Aşıklar aşıkları sever. Akıllılar akıllıları sever. İlim ehli ilim ehlini sever. Cömertler cömertleri sever. Cimriler cimrileri sever. Kibirliler kibirlilerle buluşurlar. Her şey kendi ahlakının etrafında toplanmıştır. Kurt kurtla dost olur. Aslan aslanların yanında. Tavuk tavukların yanında. Siz tavuk kümesinde tilkinin dolaştığını gördünüz mü? Bir tane tavuk bırakmaz.

‘Bana arkadaşını söyle, senin dinini söyleyeyim.’ Hazreti Ebu Bekir Efendimiz. Bu ne demek? Sen arkadaşını söyle, senin arkadaşının ahlakı onun dinidir. Sen de onunla arkadaşsan, sen de onunla dostsan, ikiniz de aynı ahlaka sahipsiniz.

Erkek-Kadın İstişarelerinin Gizliliği

Son zamanlarda abilerinin talimlerde yaşadıkları istişareler, eşleri aracılığıyla kadınların arasında konuşuluyor. Bayanların da aralarındaki konuların aynı şekilde abilere ulaşması söz konusu olabiliyor. Allah muhafaza eylesin. Bunlar çok hoş şeyler değil. Erkeklerin problemleri, erkeklerin istişareleri erkeklerde kalmalı. Kadınların problemleri ve istişareleri kadınlarda kalmalı. Bunu birbirlerine taşımak başka yerlere taşımak hoş bir şey değildir. Bir mesele konuşulduğu yerde kalmalıdır. Laf taşımak, laf getirip götürmek hastalıktır.

Rızık ve Sebebe Tevessül

‘Bir erkek, nasıl olsa Allah benim ve ailemin rızkını bir şekilde verecek düşüncesiyle işine karşı ilgisiz kalabilir mi?’ Kalamaz. Cenab-ı Hak her şeyi sebeplerin üzerinden verir. Bir kimsenin bir şeye sımsıkı yapışması sebeptir. İşine sahip çıkarken rızık endişesinden dolayı değil, daha faydalı olmak için sahip çıkar.

Cenab-ı Hak sebepsiz bir şey vermez. Sebebe tevessül etmek sünnetullahtır. Cenab-ı Hak Musa aleyhisselamla konuşurken sebebe tevessül ediyor. Ortada zahirde görünen bir ağaç var. Cenab-ı Hak ağacın arkasından ona seslendi. Tur-i Sina’ya çıktı. Allah insana bulunduğu yerde seslenemez mi? Sebep vesile olarak Tur-i Sina’ya çıktı. Allah Beytullah’tan seslenir sufiye. Allah üstadından seslenir sufiye. Allah Cebrail aleyhisselamın üzerinden seslenir sufiye. Allah başka bir kardeşinin rüyasından seslenir sana.

Çalışma Disiplini ve Ticaret Ahlakı

‘Kişinin çalışmak üzerine disiplini ne olmalıdır?’ Bir kimse ne iş yapıyorsa ibadet şuuru ile yapsın. Yaptığınız her işi ibadet şuuru ile yapın. Uyumak dahi ibadet hükmüne geçer o zaman. Yemek yemeniz ibadet hükmüne geçer. Konuşmanız, yürümeniz ibadet hükmüne geçer. Helal dairede her şeyin ibadet olmuş olur.

‘Ticaretteki edep ve ahlak nasıl olmalıdır?’ Hiç kimseyi aldatma. Hiç kimseyi kandırma. Hırs yapma. Disiplinli ol. Ama zenginlik hırsı seni görmesin. İşini düzgün yap, işini takip et. Kimseyi kırma, kimseyi üzme, kimseyi aldatma. Çalış, çabaklık göster. Tembellik yapma, gevşeklik yapma.

Atatürk ve Din

‘Atatürk din ile ilgili hangi hususlarda durmuştur?’ Atatürk büyük Kur’an tefsirini yazdırdı. Atatürk Buhari şerhini yazdırdı. Büyük Kur’an tefsirini yazdırdıktan sonra Hamdi Yazır’a bastırıp okullara ve camilere gönderdi. Buhari şerhini de bastırıp Diyanet’e, okullara ve camilere gönderdi. Her Atatürkçüyüm diyenin evinde muhakkak Elmalılı Hamdi Yazır’ın büyük Kur’an tefsiri ve Buhari’nin şerhi bulunması lazım. Atatürkçüyüm diyenler muhakkak bu kitapları da okumaları lazım.

Nefis Terbiyesi: Haramları Terk Etmekle Başlar

‘İnsan nefsinin şeytanlaşması ne demektir? Bir insan nefsini en iyi nasıl terbiye edebilir?’ İnsan nefsinin şeytanlaşması, o kimsenin haramları helalmiş gibi yaşamasıdır. Hiç endişesiz, utanmadan bir haram işler. O esnada o kimsenin nefsi şeytanlaşmıştır. Terbiyenin en kestirme yolu haramları terk etmektir. Bu haram, terk et. Öğrendin, bitti. Haram, bırak, yapma.

Herkes nefis terbiyesi soruyor. Aslında istedikleri şu: oturacaksın, bir saat bir şey yapacaksın, nefsin terbiye olacak. Veya bir kediye bakacak, nefsi terbiye olacak. Bir köpeğe bakacak, nefsi terbiye olacak. Böyle şey yok. Müslümana denecek şudur: ‘Bu haram, bunu terk et.’ Kardeşim yapma. Nefis terbiyesi haramları terk etmekle başlar. Nefis terbiyesi farz olan ibadetleri yerine getirmekle başlar.

‘Kul, farzları yerine getirmekle Allah’a en sevgili işi yapmış olur.’ Farzları yerine getirmek: bir, haramlardan uzak durmak; iki, Allah’ın emrettiği ibadetleri yerine getirmek. Beş vakit namazını kıl, kaçırma. Pazartesi-Perşembe oruç tut, kaçırma. Zikrullah’a gel, otur dizinin üstünde.

Sünnet Bilinci ve Salavat-ı Şerife

‘Salavat-ı şerifler arasında hak katında makamı ve derecesi yüksek olan salavat var mıdır?’ Önemli olan gönülden salavat-ı şerife çekmektir. Ama ondan daha önemlisi, o kimsenin Hazreti Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretlerinin sünnetlerine tabi olmasıdır. Sağ eliyle yemesi, giyinirken sağ tarafından giyinmesi, otururken, kalkarken, yolda yürürken, arkadaşlarıyla, eşiyle, çocuklarıyla, anne babalarıyla ilişkilerinde sünnet-i Resulullah’ı gözetmesi.

Her sünnet-i Resulullah’ı gözetmeniz, oturup salavat çekmenizden daha kıymetlidir. Sünnet bilinciyle birisine tebessüm etmeniz büyük sevaptır. ‘Terk edilmiş bir sünnetimi icra edene yüz şehit sevabı vardır.’ Sufiler çok salavat götürüyorlar ama çoğu zaman sünnet-i Resulullah işlemiyorlar. Bir ahlaki sünnete uymak yüz tane salâvattan kat kat daha büyük ecir taşır.

Allah’ın sevmediği bir şeye buğz etmen, oturup ‘la ilahe illallah’ demenden daha hayırlıdır. Allah’ı bilmeyen bir kimseye tebliğ etmen, oturup ‘la ilahe illallah’ demenden daha hayırlıdır. Müminlere karşı mütebessim ol. Kâfirlere karşı şedid ol. Münafıklara karşı şedid ol. Müminlere kibirlenme. Kâfirlerin düzenini bozmak için çalış. Ama iki Müslüman cemaatini birbirine düşürme, bu günah-ı kebairdir.

Oruç Tutamayanlara Tavsiye ve Yüz Rekat Namaz

Oruç tutamayan kimse parası varsa fidye verecek. Parası yoksa Allah onu affedecek. Oruç tutamayanlar namazlarını artırsınlar biraz. Pazartesi orucu tutamadıysan o akşam elli rekat namaz kıl. Perşembe orucunu terk ettiysen o gece elli rekat namaz kıl. Bir yalan söylediğinde üç gün oruç tut. Bir gıybet ettiğinde üç gün oruç tut. Bir iftira attıysan üç gün oruç tut.

Sufiler, ömrünüzde elli rekatlık, yüz rekatlık namazınız olsun. Hiç olmazsa bir gece yüz rekat namaz kılın. Ayda bir kılın, yılda bir kılın. Yapabilirseniz haftada bir kılın. Herkes Hallac-ı Mansur’un ‘enel hak’ dediğine bakar, Hallac-ı Mansur’un gecede yüz rekat namaz kıldığını görmez. Herkes İbrahim Ethem’e balıkların altın iğne getirdiğini söyler ama İbrahim Ethem hazretlerinin hacca giderken her adımda iki rekat namaz kıldığını görmez.

Çeşitli Sorular ve Kısa Cevaplar

‘Futboldan kazanılan para haram mıdır?’ Bir kimse bunu meslek haline getirdiyse ve meslekte haram yoksa neden haram olsun ki?

‘Borç olarak verilen ve geri ödenmeyen paranın zekâtını vermek gerekir mi?’ Hayır. Hanefî’ye göre para elde olacak, bir yıl duracak, ondan sonra zekâtı ödenecek.

‘Abdest alırken konuşmak abdesti bozar mı?’ Bozmaz. Ama mekruhtur.

‘Bir erkek bir kadına seni nikahıma aldım dese, kadın da sussa, kabul etmiş sayılır mı?’ Evet, sükut ikrardandır. İmamlar demiştir ki kadın utanmasından, edebinden dolayı kabul ettiğini ikrar etmeyebilir; onun susması ikrardır. Kadın kabul etmiyorsa ‘Ben kabul etmiyorum’ demelidir.

Kaynakça

• Hadis-i Şerif: ‘Bana arkadaşını söyle, sana dinini söyleyeyim.’ — Meşhur rivâyet; Ebû Hüreyre (r.a.) tarikiyle Deylemî, el-Firdevs
• Hadis-i Şerif: ‘Kul farzları yerine getirmekle Allah’a en sevgili işi yapmış olur.’ — Buhârî, Rikâk, 38 (Hadis No: 6502), hadis-i kudsî
• Hadis-i Şerif: ‘Terk edilmiş sünnetimi icra edene yüz şehit sevabı vardır.’ — Taberânî, el-Mu’cemü’l-Kebîr; Beyhakî, ez-Zühdü’l-Kebîr
• Âyet-i Kerîme: ‘Biz insanları kavim kavim yarattık ki birbirinizi tanıyasınız.’ — el-Hucurât 49/13
• Âyet-i Kerîme: Davud aleyhisselam ve dostluk — Sâd 38/17-26
• Hadis-i Şerif: Korkaklığın şerrinden sığınma — Buhârî, Cihâd, 25 (Hadis No: 2823)
• Hallâc-ı Mansûr: Gecede yüz rekat namaz kılması — Attâr, Tezkiretü’l-Evliyâ, Hallâc-ı Mansûr Bahsi
• İbrâhîm Ethem: Hacca giderken her adımda iki rekat namaz kılması — Attâr, Tezkiretü’l-Evliyâ, İbrâhîm Ethem Bahsi
• Elmalılı Hamdi Yazır: Hak Dini Kur’an Dili (Atatürk döneminde yazdırılan Kur’an tefsiri)
• Ahmed Naim – Kâmil Miras: Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercemesi (Atatürk döneminde yazdırılan Buhari şerhi)
• Fıkıh: Sükut ikrardandır (nikah meselesi) — el-Mergînânî, el-Hidâye, Kitâbu’n-Nikâh; İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr
• Fıkıh: Borç paraya zekât — Kâsânî, Bedâiu’s-Sanâi’, Kitâbu’z-Zekât (Hanefî fıkhı)

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Nefs, Sünnet, Salavât, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı