Kazâ: Hac Dönüşü Tespitler: Ümmetin Ahlâk Meselesi
Cenâb-ı Hak nasîp etti, hacca gittim. 92’de gitmiştim, 2005’de gittim tekrar. Yıllar içerisinde ümmet-i Muhammed’in üzerinde tespit edilmiş olan eksiklikler devam ediyor. 92’de ümmetin problemi ahlâkîydi. 2005’de ahlâkîydi. 2014’de yine ahlâkîydi. Kendi içimize baktığımızda kendi kendimizi yeterli görebiliriz. Bu bir hastalık. Ama dışarıya baktığımızda bu hastalığın daha büyük olduğunu görürüz.
Eğer bir toplumun temel dâirede İslâm’ın olmazsa olmaz ahlâk ölçülerine sâhipse, o topluluğun ayrışacağına, çözüşeceğine, yenileceğine inanmıyorum. Eğer bir toplum ahlâken yüksek seviyeye çıktıysa, o ümmetin dağılmayacağına, parçalanmayacağına, yıkılmayacağına inanıyorum.
Anne-Babaya İyilik: Edebü’l-Müfred Dersleri
Allâh’tan sonra itaat edilmesi gereken ikinci mercî insanın babasıdır. Anne-babaya iyilik yapmak, babaya itaat etmek emredilmiştir. Anne-babasına karşı saygısını, sevgisini, muhabbetini, hürmetini yitiren topluluklar köksüz ağaca benzerler. Bir rüzgârda bûflenip yıkılıp gideceklerdir.
Etrafınızda insanlar vardır, anne-babalarına iyilik yapmazlar, etrafa iyilik yapacağız diye uğraşırlar. Anne-babasına iyilik yapmak nefsine zor gelir, ağır gelir. Ama etrafa iyilik yapınca ‘çok iyi bir insan’ denecek ya, met edilecek, alkışlanacak. İyiliğin birinci dâiresi insanın annesi-babasıdır. Ondan sonra eşi, çocukları, arkadaşları, kareşleri, akrabaları, komşuları.
Evlatlar Arasında Adâlet
Gücü yerindeyken evlatların arasında eşitsizlik davranmayacaklar. Evlatlarına âdil olacak. Zulmetmek yok. Bu herkes için geçerli: Bir zâkir için de, bir üstâd için de. Etrafındaki kardeşlerine eksik yanlış davranamazsın. Kardeşler arasında adaletsiz davranmak, kardeşlere zulmetmektir.
Târihten Dersler: Hz. Osman ve Muâviye
Hz. Osman Efendimiz devletin başındayken onu seçen aşere-i mübeşşer sağırken, arkasında Muâviye’nin göz yumluğuna inanılır bu meseleye. Çapulcular Hz. Osman Efendimiz’in evini muhâsara ettiğinde 5.000 askeri vardı Muâviye’nin Medîne’nin dışında duran. O buna müdâhalede bulunmaz. Onlara der ki: ‘Benim emrimi bekleyin.’ Hz. Osman şehit edildikten sonra o askerler pilini pırtısını toplarlar, Şam’a dönerler.
Baba Resûl isyânı Selçuklu’nun batmasına sebep olmuştur. Selçuklu Devleti ilk defa düşmanı olan Bizanslılardan yardım alarak Baba Resûl isyânlarını bastırmıştır. Kördürlerin Osmanlı’nın içindeki Jönturkler, İttihatçılar da kördür. Osmanlı’nın yıkılmasına sebep olmuşlardır.
Bugünkü Emperyalizm ve İslâm Dünyâsı
Aynı emperyalist güçler diyorlar ki: ‘Sizi tekrar böleceğiz, parçalayacağız. Biz kendimiz savaşmayı kalkarsak halkımız bizi topa tutar. Siz birbirinizi katlein, biz de size bol bol silah satalım.’ İslâm dünyâsında uyanış başladı. Uyanış başlayınca bu uyanışı yeniden dizayn edip birbirlerine düşman kesip yeniden bütün petrolün ve paranın batıya akması lâzım.
Biz sûfîler olarak askerî gücümüz yok, siyâsî gücümüz yok, fazla ekonomik gücümüz yok. Bizim gücümüz güzel ahlâk. Kardeşliğimizi tesis etmek zorundayız. Türküyle, Kürdüyle, Arabıyla ırkı ne olursa olsun hepimiz kardeşliğimizi tesis etmeliyiz.
Kazâ Namâzı Meselesi
Hz. Peygamber sallâllâhu aleyhi ve sellem Hazretleri zamanında geçmişten kazâ namâzı diye bir şey yoktu. Namâz yeni farz olmuştu çünkü. Ama bir kimse Müslüman olduktan sonra namâzını kılmıyorsa onu kazâ yapmakla mükelleftir. Bu fetvâ Hz. Âişe vâlidemizin ve bayanların hayız dönemlerinde kazâ etmelerinden kaynaklanır.
Hz. Peygamber Hendek Savaşında öğle, ikindi ve akşam namâzını kılamadı. Savaş bittiğinde önce öğleyi, sonra ikindiyi, sonra akşamı, sonra yatsıyı kıldı. Bir seferde de sabah namâzına uyanamadığı zaman gün doğduktan sonra önce sünnetini, ardından farzını kıldı. Hanefî, Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî ulemâsının fetvâsı ve içtihâtları ile kazâ namâzı sâbittir.
Şeytânın Zikrullâh’a Engeli
Bir kimse cemâatle zikre gelirken bin bir tane şeytân onun eteğinden asılır. Dükkânı kapatacaksın, müşteri gelir. Yola gideceksin, trafik sıkışır. O güne kadar bir şey söylemeyen sana bir şey söyler. Evde yemek her gün 6’da hazır olur, o gün 8’de hazır olur. Şeytân sizin damarlarınızda da dolaşır. Kaybedince sizi hasta eder en son.
Kim Allâh’ı zikrederse Allâh da onu zikreder. Bana bir ibâdet getirin bu ibâreyi taşısın üzerinde. Yok. Allâh’ı zikretmek en büyük iştir. Namâz kılanların hangisi daha faziletli? Allâh’ı zikredenler. Oruç tutanların hangisi faziletli? Allâh’ı zikredenler. Cihâd edenlerin hangisi faziletli? Allâh’ı zikredenler. Hz. Ömer Efendimiz, Hz. Ebû Bekir Efendimiz’e diyor: ‘Yâ Ebû Hafs, Allâh’ı zikredenler bütün sevâbı aldı götürdü.’
Evlilikte Acele Etmek
Çocuklarınızı en kısa sürede evlendirmek anne-babanın üzerine şarttır. Evlenme çağına gelmiş erkek ve kız çocuklarını evlendirmek anne-babanın en önemli vazifelerinden birisidir. Çocuklarınızı uzun nişanlılık dönemlerine katmayın.
Konuştunuz mu? Konuştunuz. Anlaştınız mı? Anlaştınız. Önünüzdeki hafta evlenin. Getir düğünlüğünü. İki tane çanak, bir tane kapak, bir tane yastık, bir tane yorgan. Allâh yolunu açık etsin. Bitti. Harâm harâmdır. Ben şu dergâha girdiğindan beri hemen çarpabuk evlendiririm.
Tövbe ve Geri Dönmemek
Gelin tövbe edin. Bir sefer tövbe edin. İkinci sefer tövbe etmeyin. Bir sefer tövbe edin. Dönmek yok. Kâbe’yi bıraktın, burada bıraktın mı orada kaldı. Bir daha geri dönme. Allâh senin en büyük yardımcındır.
Şerîatla günâh ve yasak olan hakîkatte de yasaktır. Ama şerîatta mübâh olan hakîkatte kısıntıya uğrayabilir. Yolculuğa çıkan kimse orucunu bozabilir, ruhsattır. Sen azîmeti tercih edeceksin. Sûfîler azîmetle yaparlar.
Kaynakça
Hadîs-i Şerîf Referansları
- Anne-babaya iyilik hadîsi (üç kez anne) – Buhârî, Edeb 2; Müslim, Birr 1
- Güzel ahlâkı tamamlamak için gönderildim hadîsi – Ahmed ibn Hanbel, Müsned 2/381; Beyhakî, es-Sünenü’l-Kübrâ
- Allâh’ı zikredenler bütün sevâbı aldı hadîsi – Tirmizî, Daavât 6; Ahmed ibn Hanbel, Müsned
- Hendek Savaşı’nda kazâ namâzı – Buhârî, Mevâkîtüs-Salât 36; Müslim, Mesâcid 309
- Sabah namâzına uyanamama hadîsi – Müslim, Mesâcid 309-311; Ebû Dâvûd, Salât 11
- Şeytân insanın damarlarında dolaşır hadîsi – Buhârî, Bed’ül-Halk 11; Müslim, Selâm 23-25
- Sultan size Kur’ân ve sünnet dâiresinde davranmazsa hadîsi – Müslim, İmâre 42-44
- Zinânın kısımları hadîsi (gözlerin zinâsı nazar) – Buhârî, Kader 9; Müslim, Kader 20 (Ebû Hüreyre rivâyeti)
- Ümmet bir delikten iki kere ısırılmaz hadîsi – Buhârî, Edeb 83; Müslim, Zühd 63
Âyet-i Kerîme Referansları
- Nisâ Sûresi, 4/59 – Allâh’a, Resûlüne ve emir sâhiplerine itaat edin
- İsrâ Sûresi, 17/23-24 – Anne-babaya öf bile deme, onlara merhamet kanatlarını ger
- Mücâdele Sûresi, 58/22 – İmân etmeyenlerle velîliğin kesilmesi
- Bakara Sûresi, 2/190 – Size savaş açanlara karşı savaşın, haddi aşmayın
Fıkıh ve Tasavvuf Kaynakları
- İmâm Buhârî – Edebül-Müfred (anne-babaya iyilik bâbı, bu sohbetin ana kaynağı)
- Kazâ namâzı meselesi – Hanefî: Serahsî, el-Mebsût; Şâfiî: Nevevî, el-Mecmû; Mâlikî: İbn Rüşd, Bidâye; Hanbelî: İbn Kudâme, el-Muğnî
- Hz. Âişe vâlidemizin hayız döneminde kazâ etmesi – Buhârî, Hayz 20; Müslim, Hayz 69
- Baba Resûl isyânı ve Selçuklu târihi – Aksarâyî, Müsâmeret ül-Ahbâr; İbn Bîbî, Selçûknâme
- Dâr ül-Harp fıkhında fâiz meselesi – İmâm Ebû Hanîfe ve İmâm Muhammed görüşü (Serahsî, el-Mebsût, Siyer bâbı)
- Azîmetl ruhsat farkı – İmâm Gazâlî, İhyâu Ulûmiddîn; İbn Âbidîn, Reddül-Muhtâr
- Evlilikte acele etme ve uzun nişanlılık – Ebû Dâvûd, Nikâh; Tirmizî, Nikâh (çocukları evlendirme vazifesi)
Diğer sohbetler: Dergâh Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi
Ek kaynaklar:
- Kur’ân-ı Kerîm, Kalem 68/4; Ahzâb 33/21: ümmet ahlakı ve Hz. Peygamber’in örnekliği.
- Kur’ân-ı Kerîm, Âl-i İmrân 3/110; Tevbe 9/71: ümmet, iyiliği emretme ve kötülükten sakındırma sorumluluğu.
- Kur’ân-ı Kerîm, Bakara 2/238; Nisâ 4/103: namazın korunması ve vakitli ibadet bilinci.
- Kur’ân-ı Kerîm, Ra‘d 13/28; Ahzâb 33/41-42; Cum‘a 62/10: zikrullah, kalbin huzuru ve çok zikretme emri.
- Buhârî, “Mevâkît”, 37; Müslim, “Mesâcid”, 314: namaz vakitleri ve kaçırılan namazı kaza etme rivayetleri.
- Buhârî, “Daavât”, 66; Müslim, “Zikir”, 2: Allah’ı zikretmenin fazileti ve zikir meclisleri.
- Tirmizî, “Daavât”, 6; İbn Mâce, “Edeb”, 53: zikrin fazileti, dil ve kalp zikri bağlamı.
- Nevevî, el-Ezkâr: günlük zikirler, dua adabı ve zikrullah uygulamaları.
- Gazzâlî, İhyâ’u Ulûmi’d-Dîn, “Esrârü’s-Salât”, “Kitâbü’l-Ezkâr ve’d-Daavât” ve “Âdâbü’l-Ulfet” bölümleri.
- Kuşeyrî, er-Risâletü’l-Kuşeyriyye, “Zikir”, “Edeb” ve “Sohbet” bahisleri.
- Serrâc, el-Lüma‘, “Zikir”, “Sema” ve “Edeb” bölümleri: erken sûfî kaynaklarda zikir ve hal terbiyesi.
- Hücvirî, Keşfü’l-Mahcûb, “Zikir”, “Sohbet” ve “Edeb” bahisleri.
- Hanefî fıkıh kaynakları: Kâsânî, Bedâi‘u’s-Sanâi‘; İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr, kaza namazı ve namaz borcu bahisleri.
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ahlâk”, “Ümmet”, “Namaz”, “Kazâ”, “Zikir”, “Evrâd” maddeleri.
- Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât, “ẕ-k-r”, “ṣ-l-v”, “ḫ-l-ḳ”, “u-m-m” kökleri: zikir, namaz, ahlak ve ümmet kavramları.
İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Kâbe, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı