Malını Allâh Yoluna Mı Harcadın, Yoksa Kâfirlere Dînin Düşmanlarına Yardım İçin mi?
Malını Allâh yoluna mı harcadın, yoksa kâfirlere, dîn düşmanlarına yardım etmek için mi harcadın? Bu, kıyâmette her mü’mine sorulacak bir soru. Çünkü her harcama bir tercih: ya Allâh’ın rızâsı için, ya O’nun rızâsına aykırı. Modern müslüman — her gün bu tercihi yaşıyor; ama çoğu zaman farkında değil. Bir şey satın aldığında — paranın gittiği yere bakmalı. Eğer İsrâil’e, Amerika’ya, ümmete düşman bir şirkete gidiyorsa — fiilen dîn düşmanına yardım etmiş olabilir. Bu yüzden tüketici bilinci — modern müslümanın temel ahlâkıdır. «Yâ eyyühe’llezîne âmenû lâ tetehızû aduvvî ve aduvveküm evliyâe» — Ey îmân edenler, benim de düşmanım sizin de düşmanınız olanları dost edinmeyin (Mümtehine 1).
Para Bir Tercihtir
Her harcadığın lira — bir tercihtir. Hangi şirketi destekliyorsun? Hangi sistemi besliyorsun? Mü’min bu farkındalığa sâhip olmalı. Bir markete gittiğinde — kimden alıyorsun? Markaya bakıyor musun? Üretici nereli? Bu paralar nereye gidiyor? Çoğu modern müslüman bu sorulara cevap vermiyor — sâdece fiyat ve kalite. Ama mü’min için — sâdece fiyat değil; ahret de önemli.
Düşmana Yardım Kavramı
«Düşmana yardım» kavramı — Kur’ân’da netleşmiş bir prensiptir. Mümtehine 1 — açıkça yasaklar: Allâh’ın ve mü’minlerin düşmanlarını dost edinmek. Modern dönemde «düşman» kavramı — silahlı çatışma ile sınırlı değil; ekonomik, kültürel, ideolojik mücâdele de düşmanlığın türleridir. İsrâil — Filistin müslümanlarına karşı silahlı düşman; Amerika — pek çok müslüman ülkeye karşı askerî müdâhalelerde bulunan; bu ülkelerin şirketlerini sürekli desteklemek — fiilen onların gücüne katkıdır.
Boykot — Sünnet
Boykot — sünnetimizde de var. Mekke’de müşrikler Hz. Peygamber ve müslümanları boykot ettiler — üç yıl boyunca ekonomik ve sosyâl izolasyon. Müslümanlar da müşriklerin kötü işlerine destek olmamaya çalıştılar. Modern boykot — ümmetin elindeki bir silahtır. Tek tek mü’minler küçük gibi görünse de — birleştiğinde büyük bir ekonomik baskı oluşur. İsrâil ürünlerine boykot, Amerikan brand’lerine alternatif, ümmet ürünlerine yönelme — bunlar pratik adımlar.
Alternatif Üretmek
Sâdece boykot yetmez; alternatif üretmek gerekir. Eğer mü’min içecek almıyorsa — başka içecek üretici olmalı. Eğer mü’min teknoloji ürünü almıyorsa — alternatif olmalı. Bu yüzden ümmet — kendi sanayi, kendi teknoloji, kendi finans sistemi geliştirmelidir. Sadece boykot — yarım çözüm; tam çözüm üretimdir. Hz. Ömer’in «kendi malını üret, başka malına muhtâç olma» prensibi — modern dönemde yeni bir önem kazanır.
Ümmet Bütçesi
Mü’min — kendi bütçesini ümmet perspektifinden incelemeli. Aylık harcamaların yüzde kaçı: 1) Müslüman üreticiye gidiyor? 2) Hayır kurumlarına? 3) Eğitime, kitaba, ilime? 4) Lükse, israfa, eğlenceye? 5) Düşman ülke şirketlerine? Bu analiz — gözünü açar. Çoğu modern müslüman fark eder ki — bütçesinin çoğu israfa, lükse, hatta düşman şirketlere gidiyor. Bu yüzden bütçe yeniden düzenlenmelidir.
Helâl Kazanç ve Helâl Harcama
İki ayağı vardır: helâl kazanç ve helâl harcama. Helâl kazanç — fâizsiz, hîlesiz, dürüst iş. Helâl harcama — ihtiyâç için, israfsız, ümmete katkı olarak. Hadîs: «Helâl kazanç ibâdetlerin onda dokuzudur» mealinde. Yâni — kazanç kadar önemli olan, harcama yöntemi. Helâl kazanmış olsan bile harama harcarsan — günaha girersin. Helâl kazandığını helâl harcamak — ahretteki sorunu hafifletir.
Kıyâmette Sorulacak
Hadîs: «Kıyâmette her kul dört şeyden sorulmadan yerinden ayrılamaz: ömrünü nasıl geçirdiği, gençliğini nerede tükettiği, malını nereden kazanıp nereye harcadığı, ilmi ile ne yaptığı» (Tirmizî). «Malı nereden kazanıp nereye harcadığı» — bu açık bir soru. Hesap sıkı; her lira kayıtlı. Hangi tercih yaptın? Mü’min bunu bilerek harcayacak; rastgele değil.
Niyâz — Bilinçli Tüketici
Niyâz: «Yâ Rab, malımı Sen’in yoluna harcayan bir mü’min eyle. Kâfirlere, dîn düşmanlarına bilmeden yardım eden bir tüketici olmaktan beni koru. Mümtehine 1’in emrini hayatımda yaşat — düşmanı dost edinme. Bilinçli bir tüketici olarak — para gittiği yere dikkat eden bir kul eyle. Sünnetin boykot mîrâsından — Mekke yıllarındaki dayanışmadan — bana hisse ver. Sâdece boykot değil; alternatif üretme niyetini de ver. Ümmet bütçesi perspektifi ile harcamamı düzenle. Helâl kazanç ve helâl harcama — bu iki ayağı sağlam olan bir mü’min olarak yetiştir. Kıyâmette malımı nereden kazanıp nereye harcadığım sorulduğunda — utanmayacak bir cevap hazırlamayı nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Boykot, Helâl Kazanç, Düşman. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Enfal 8/36; inkar edenlerin mallarını Allah yolundan alıkoymak için harcaması.
- Kur’an-ı Kerim, Bakara 2/261; Allah yolunda infakın kat kat karşılığı.
- Kur’an-ı Kerim, Tevbe 9/34-35; malı biriktirme ve Allah yolunda harcamama uyarısı.
- Taberi, Camiu’l-Beyan, Enfal 8/36 ve Bakara 2/261 tefsirleri.
- Kurtubi, el-Cami li-Ahkami’l-Kur’an, infak ve malın kullanımına dair ayetlerin tefsiri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, mal sevgisi, infak ve cimrilik bölümleri.