Geçmiş ve Gelecek Kaygısından Kurtul — Allâh’a Teslim Ol
Geçmiş ve gelecek kaygısından kurtulmak — sahih bir Müslüman tavrıdır. Geçmiş — Allâh’a affedilmek için tövbeyle tedâvi edilir. Gelecek — Allâh’a tevekkül ile güven altına alınır. Şu ân — ibâdetle, hizmetle, zikirle doldurulur. Bu üç boyutu doğru ayarlayan mü’min — gerçek huzûra erer. «Bilesiniz ki, kalpler ancak Allâh’ı anmakla huzûra kavuşur» (Ra’d 28).
Geçmişin Yükü — Tövbe ile Atılır
Geçmişin yükü tövbe ile atılır. Mü’min hatâlarını, günahlarını, eksikliklerini Allâh’a açar; pişman olur; affedilmeyi diler. «Tövbe eden hiç günah işlememiş gibidir» buyurmuştu Hz. Peygamber. Bu hadîs geçmişten kurtulmanın anahtarı. Mü’min geçmişine takılı kalmamalı; tövbe edip ileriye bakmalı.
Geleceğin Korkusu — Tevekkül ile Aşılır
Geleceğin korkusu tevekkül ile aşılır. «Allâh’a tevekkül edene O kâfîdir» (Talâk 3). Mü’min geleceğini Allâh’a teslim eder; planlama yapar ama sonucu Allâh’a bırakır. Endişe etmek — tevekkül noksanlığı, hatta bir tür Allâh’a güvensizlik. Mü’min bu tuzaktan kurtulmalı.
Şu Ân — Allâh’ın Hediyesi
Şu ân Allâh’ın hediyesidir. Geçmiş gitmiş; gelecek henüz değil; sâdece şu ân elimde. Mü’min bu ânı en güzel şekilde kullanmalı: ibâdet, zikir, hizmet, ilim, sevgi. Bu ânı endişe ile zehirlemek — Allâh’ın hediyesini geri çevirmek demek.
Teslîmiyet — Müslümanlığın Özü
«Müslüman» kelimesinin kendisi «teslim olan» demektir. İslâm’ın özü — Allâh’a teslimiyet. Geçmişimi Allâh’a teslim ederim; affı için. Geleceğimi Allâh’a teslim ederim; tevekkül ile. Şu ânımı Allâh’a teslim ederim; rızâsı için. Bu üç teslimiyet — gerçek Müslüman olmak demek.
Modern Anksiyete — Çözümün Adı
Modern dönemde anksiyete (endişe bozukluğu) yaygındır. Geçmiş travmaları, geleceğin belirsizliği — insanları yıpratıyor. Çözüm psikolojide olduğu kadar Müslüman tavrındadır: Tövbe ile geçmişi temizlemek; tevekkül ile geleceği güvenli kılmak; zikrullâh ile şu ânı doldurmak. Bu üçü modern anksiyetenin sahih ilacı.
Sufînin Hâli — Üç Boyut
Sufînin hâli üç boyutludur. Geçmişle ilgili — «istiğfâr» (af dileme) sürekli yapar. Gelecekle ilgili — «inşaAllâh» (Allâh dilerse) demeden bir şey demez. Şu ânla ilgili — «zikrullâh» ile dolu. Bu üç boyutlu yaklaşım sufînin huzûrunun sırrıdır.
Hz. Peygamber’in Tavrı
Hz. Peygamber «Yâ Rab, geçmişimi ve geleceğimi affet» derdi. Geçmiş günahları için af; gelecekteki olası eksiklikler için af. Bu duâ mü’minin örnek tavrıdır. Hz. Peygamber günde 70 defa istiğfâr ederdi; o günahsız olduğu hâlde. Bu hassasiyet mü’mine örnek.
Niyâz — Üç Boyutlu Huzûr
Niyâz: «Yâ Rab, beni geçmişin yükünden tövbe ile, geleceğin korkusundan tevekkül ile, şu ânın gafletinden zikir ile kurtar. Üç boyutlu teslimiyetin huzûrunu yaşamamı nasîb et. Modern anksiyete tuzaklarından beni koru. Hz. Peygamber’in günde 70 istiğfâr örneğini bende sâbit kıl. Bütün hayatımı Sana teslim eden bir Müslüman eyle.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi huzûra eren mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Teslimiyet, Tövbe, Tevekkül. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
- Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.