Pazar, 15 Kasım 2026
YOLUMUZ NÜBÜVVET YOLUDUR English
Mustafa Özbağ
İrşad & Tasavvuf · Resmî Site
Dergah Sohbetleri Serisi ·

88. Dergâh Sohbeti — Rüyalar, Zikrullah ve Halka-i Zikir

Konuşmada rüyaların mahiyeti, kainattaki iradi ve gayriiradi zikrullah arasındaki farklar ele alınmaktadır. Ayrıca Allah'ın sonsuz isimleri ve zikir halkalarına katılmanın manevi faydaları üzerinde durulmuştur.

Konuşmada rüyaların mahiyeti, kainattaki iradi ve gayriiradi zikrullâh arasındaki farklar ele alınmaktadır. Ayrıca Allâh’ın sonsuz isimleri ve zikir halkalarına katılmanın mânevî faydaları üzerinde durulmuştur.


Açılış ve Selamlama

Allâh kendisinden râzı olsun. Cenâb-ı Hak gönlünüzü hayırlı eylesin. Hayrınızı, yılınızı, ömrünüzü hayırlı eylesin inşâallâh. Bediüzzaman Said-i Nursi Hazretleri ben Mevlânâ Hazretleri’nin zamânında yaşasaydım Mesnevi yazardım. O da benim zamânımda yaşamış olsaydı Risâle-i Nur’u yazardı demişti. Ayrıca …

Rüyaların Mahiyeti ve Tevili

Efendim, rüyâda kötü bir şey görsek rüyadan sonra o iyiliğe dönüşebilir mi? Öyle bir şey var mı? Düştüğün rüyâ var. Sâlih rüyalar, şeytânî rüyalar, bir de bir şeyin etkisinde kalınaraktan görülen rüyâ. Sâlih insanlar ancak sâlih rüyalar görür. Hadîs-i şerîf. Siz kötü bir rüyâ gördüğünüzde euzu besmele çekerekten sol tarafınıza tükürün. Eğer bir kimse bir şeyin etkisinde kalaraktan rüyâ gördüyse ona yapılabilecek herhangi bir şey yok, boş verin. Rüyalarınızı sâlih insanlara anlatınız hadîs-i şerîf. Ve rüyâda semada, rüyâ semada durup te’vîl edildiği gibi tecellî eder hadîs-i şerîf. O yüzden rüyalarınızı iyiye yorumlayın, bu da hadîs-i şerîf. Meselâ anlaşıldı herhalde. Âhir zamanda sâlih insanların gördüğü sâlih rüyalar mübeşşirattandır. Bu da hadîs-i şerîf.

Kainattaki Genel Zikrullâh

Her varlık Allâh’ı yaratılışı ile zikreder. Evet, bütün yaratılanlar Allâh’ı zikreder. Bütün yaratılanlar Allâh’ı zikrederken bütün yaratılanların kendi içlerinde, kendi dairelerinde, kendi hükümlerince kendi akılları vardır. O kendilerine bahşedilen kendi hükümlerince olan akıllarıyla Allâh’ı zikrederler. Bu noktada Allâh’ı zikretmeyen hiçbir şey yoktur. Gözünüzle gördüğünüz, görmediğiniz kainattaki her şey Allâh’ı zikir ile memurdur, Allâh’ı zikrederler. Tabii bunların zikrullahları tâbiri câizse cebridir. İradi değildir. İradi olan zikrullâh kime âittir? İnsanlara âittir. Cinlilere âittir. İnsanlar ve cinlilerin yapmış oldukları zikrullâh kendi iradelerinin neticesidir.

Vücut Hücrelerinin Gayriiradi Zikri

Bakın vücudumuz kendi hücreleri itibarıyla Allâh’ı zikreder kendi lisanlarıyla. Bu iradi değildir. Midemizdeki hücreler zikreder, bağırsaklarımızdaki hücreler zikreder. Kalbimizdeki, gözümüzdeki, kulağımızdaki, elimizdeki, ayağımızdaki beynimizdeki, vücudumuzdaki bütün hücreler Allâh’ı zikrederler bunlar iradi değildir. Ama iradi olan insanlara ve cinlilere emredilmiş olan ve yapıldığında sevabı çok fazla olan, yapıldığında sevabı çok çok üstün olan Allâh’ı zikretmek vardır ki öyle zikretmek Cenâb-ı Hak ben de zikrederim diyor zâten. Şimdi kainattaki var oluşun hangi noktasına bakarsanız bakın onda Allâh’ın zikrini göreceksiniz. Onda Allâh’ın mührünü göreceksiniz.

Onda Allâh’ın kudretini, kuvvetini, ilmini, hâkimiyetini göreceksiniz. O bütün ilmiyle, bilgisiyle, hakimiyetiyle mülkün sâhibi ve mülkün üzerinde tasarrufa tek sâhip olan varlıktır. Ama bu zikrullâh iradi olan zikrullâh değildir. Midemiz Allâh’ı zikreder. Kafirin de midesi Allâh’ı zikreder. Dinsizin de midesi Allâh’ı zikreder. Bir dinsizler topluluğunun bulunduğu, dinsizler topluluğunda bulunan ağaçlar da, kuşlar da, böcekler de, toprak da, su da Allâh’ı zikreder. Allâh’ı zikretmeyen hiçbir varlık yoktur. Ama bunların hepsi de irade olmayan zikrullahtır. Ama insan ve cinlilerin bu noktada zikrullahları iradedir.

İrade ve Seçim Noktasında Zikrullâh

Bizim buraya toplanmamız iradedir. İradesiz değildir. Biz meşhur ya bu kelam rüzgarın önünde kurumuş yaprak değiliz. Rüzgar esti biz burada toplanmadık. Biz makine de değiliz. Kurgulandık buraya geldik böyle bir şey de değiliz. Bizim kendi dairemizde kendimize âit bir irademiz var. Cenâb-ı Hak bu iradeyi bize vermiş bu da imtihanın sırrı. Biz iyilikleri veya kötülükleri seçme noktasında iradiyiz, hürüz. Allâh’ı zikretmekle zikretmeme arasında da hürüz. Eğer Allâh’ı zikredersek Allâh da bizi zikreder. Bu mânâda yaratılanların hepsinin de zikrullahı vardır. Ama insanın kendi iradesiyle zikrullahı ayrıdır.

Meseleyi toparlayacak olursak o zaman kainatta gördüğünüz her şey Allâh’ı zikreder. Kâfirler istese de istemese de, Müslümanlar, mü’minler istese de istemese de vücutları vücutları kendi varlıkları, kendi dairelerinde zikreder. Ama eğer ki bir kimse bu noktada insan olarak o zikrullahı murad ederse, onu ister ise o zikrullahı yapmak ister ise bu nur ala nur olur ki bu sefer kendi aklıyla, fikriyle, ruhuyla, cismiyle sırrıyla o zikrullâh deryasında eriyip yok olur gider o da o senfoniye, o da o zikrullahın kendi içerisindeki akımını, akımına bırakır gider.

Allâh’ın Sonsuz İsimleri ve Tecellileri

Allâh’ın Kur’ân-ı Kerîm’de belirttiği 99 ismi vardır. Ama İmâm-ı Şafi 1000’in üzerinde Allâh’ın ismini tespit ettim der. Bu mânâda ehli tasavvuf Allâh’ın isimlerinin sınırsız olduğunu Allâh’ın isimlerinin sonsuz olduğunu ve bildiğimiz bilemediğimiz birçok Allâh’ın isminin olduğunu bu mânâda hattâ bir kısım ehli tasavvuf Allâh’ın yarattığı kadar ismi vardır deme noktasına kadar gitmişler. Çünkü yarattığı her şey Allâh’ın ayrı bir ayetidir. Yarattığı her şey Allâh’ın ayrı bir âyeti ise Allâh’ın sıfatının ayrı bir tecelliyâtı ise ve Allâh yarattığı bir şeyi aynı şekilde yaratmaz Allâh’ın şânına yakışmaz.

Allâh bir şeyi aynı şekilde yaratmaz benzerini yaratır ama aynısını yaratmaz. Kendi kudretini, kuvvetini, sanatını kendi malik-ül mülk oluşunu tâbiri câizse şatahatla anlatır. Ve şatahatla anlataraktan buna güç ve kuvvetin yetmeyeceğini beyân eder ve insanlar burada lal olurlar, suspus olurlar. Allâh sizi dahi yaratırken bir öncekine benzer yaratıyor. Bir öncekine benzer. Bir öncekine benzer yaratmasında bir sürü hikmetler var o ayrı mesele ama burada en önemlisi Allâh’ın kudret ve kuvveti. Ve Cenâb-ı Hak öylesine muhteşem öylesine kudret ve kuvvetini sergiliyor ki yaratılmışların hiçbirisinin de buna aklının ermesi, kalbinin ermesi mümkün değildir.

Ancak teslîm olurlar. O yüzden ehli tasavvufun büyük bir kısmı Allâh’ın isimlerinin sonsuz olduğunu ama bilinmesini gereken, bizim için önemli olan, bizim için bu mânâda sâbit olan 99 ismi şerîfi vardır. Bu demek değildir ki Allâh’ın başka bir isimleri olmayacak bize bildirilen, bize tespit edilen bu. Allâh’ın isimlerini 99 isimle sınırlandırmak da Allâh’a sınır koymaktır ki Allâh muhâfaza eylesin çok hoş bir şey değil. O yüzden burada soruda bildiğimizden başka Allâh’ın adı var mıdır demiş? Evet vardır. Bildiğimiz bilemediğimiz Allâh’ın isimleri çoktur.

Zikrullâh Yapmanın Faziletleri

Allâh’ı zikredelim. Allâh’ı zikredersek Allâh bizim bilmediklerimizi öğretir. Allâh’ı zikredersek Allâh bizi emanına alır. Allâh’ı zikredersek Allâh bizi affeder. Allâh’ı zikredersek Allâh bize lütfeder. Allâh’ı zikredersek Allâh bize ikrâm eder, ihsân eder. Bu ne büyük müjde, bu ne büyük lütuf, ne büyük ikrâm ki zikredeni Cenâb-ı Hak zikreder. Hadîs-i kudside eğer beni bir topluluk içerisinde anarsanız oradan af olmuş olarak kalkınız der. Af olmuş olarak kalkınız.

Halka-i Zikrullâh ve Cennet Bahçeleri

O yüzden her zikrullâh meclisine gelirken bayrama gelir gibi, düğüne gelir gibi, şenliğe gelir gibi gelin. Her zikrullâh alakasına gelirken yeniden dirileceksiniz, yeniden temizleneceksiniz, yeniden inşâ olacaksınız öyle gelin. Ve zikrullâh halkalarını kaçırmayın. Zikrullâh halkalarını terk etmeyin. Kim zikrullâh halkasını göz göre göre terk ederse tâbiri câizse Allâh da onu terk eder. Kim zikrullâh halkasına sırtını dönerse Allâh da ona sırtını döner. Münâfıklar ancak Allâh’ı az zikrederler. Münâfıklar ancak cennet bahçesini terk ederler. Münâfıklar ancak cennet meyvasını terk ederler. Nasıl Mûsâ’nın o zâlim kavmi her gün cennetten meyva yerken cennet meyvesinden bıktık da biz biraz buğday yiyeceğiz, arpa yiyeceğiz soğan, sarımsak yiyeceğiz deyip nankörlük ettilerse ümmetin de ümmetin de ehli tasavvufu, ehli tarikatı, ehli zikrullahı zikrullahı terk ederse, halka-i zikrullahı terk ederse Beni İsrail’in o pis Yahudileri gibi Allâh’a nankörlük etmiş olur ki Allâh muhâfaza eylesin kalbî de, dünyalı da, âhireti de bir araya gelmez. Çünkü zikrullâh halkasında durmak cennet bahçesinden meyvalanmak gibidir. Zikrullâh halkasında durmak cennet bahçelerinde dolaşmak gibidir. Zikrullâh halkasında oturup Allâh’ı zikretmek cennet meyvasından dünyâdayken yemektir.

Zikir Halkasını Terk Etmenin Tehlikeleri

Kıymetli kardeşler mâdem ki Muhammed Mustafâ’nın peygamberliğine îman ettik, mâdem ki Muhammed Mustafâ’nın getirdiğine îman ettik, mâdem ki Muhammed Mustafâ’nın hidayetiyle hidayetlenmeye azmettik bu noktada yola çıktık kendimize dikkat edeceğiz. Ola ki zikrullâh halkasından bir gün geri durursak, ola ki zikrullâh halkasından bir gün ayrılırsak bileceğiz ki içimizde münâfıklık alameti var. Bileceğiz ki içimizde fitne alameti var. Bileceğiz ki içimiz çıfıt çarşısı olmuş. Bileceğiz ki Allâh’a nankörlük eden nankörlerden biriyiz. Niçin? Çünkü halka-i zikrullahla Allâh bizi cennetine gark etti, cennetine soktu dünyâdayken.

Halka-i zikrullaha girmek demek, halka-i zikrullahta bulunmak demek dünyâda yaşarken cennet bahçesinde dolaşmak demektir. Ve halka-i zikrullahı terk etmek, ona sırtını dönmek halka-i zikrullâh ile alay etmek, hafife almak, küçümsemek orayla bu şekil bir şekilde bağını kesmek demek cennet nimetine sırtını dönmek demek. Cennet nimetini reddetmek demek Allâh muhâfaza eylesin. Cennet nimetinin üzerine nimet arayan nimetsiz kalır. Cennet bahçesinden başka bahçe arayan ne yazık ki hüsrana uğrar.

Kemâlâta Ermek ve Îmânı Muhâfaza Etmek

O yüzden Allâh’ı zikretmek kadar büyük bir amel, Allâh’ı zikretmek kadar büyük bir fazilet, Allâh’ı zikretmek kadar büyük bir lütuf ve ikrâm yeryüzünde yoktur. Eğer ki yeryüzünde cennet nimeti denilirse onun adı halka-i zikrullahtır. Eğer yeryüzünde cennet bahçesi denilecekse o bahçe halka-i zikrullahtır. Kim halka-i zikrullaha katılmazsa erdemliliğe kavuşması, kemâlâta ermesi, îmânının kemâle ermesi mümkün değildir. Çünkü o halkadan geçmeyen, kalbî harekete geçmeyen, kalbî harekete gelmeyen bir kimse bugünkü zındıkanın karşısında kendisini muhâfaza etmesi müşkülleşmiştir demiş Bediüzzaman Said Nursi. Bugünkü zındıkanın karşısında durabilmek için kalbin harekete geçecek.

Kalbinin harekete geçmesi demek halka-i zikrullahta oturmak demek, Allâh’ı zikretmek demek. Halka-i zikrullahta oturmazsan, Allâh’ı zikretmezsen, bir mürşide yolun uğramazsa Allâh muhâfaza eylesin fitne fesat içerisinde kalbin çıfıt çarşısı bir şekilde ölmen muhtemeldir.

Muhabbet, Yardımlaşma ve Helalleşme

O yüzden kıymetli kardeşler nefesiniz var iken, nefesiniz var iken halka-i zikrullahtan ayrılmayın. Halka-i zikrullaha devâm edin. Zikrinizi yapın, dersinizi yapın. Birbirlerinizi sevin, birbirlerinize muhabbet besleyin, birbirlerinize merhamet edin, birbirlerinize yardım edin. birbirinizin koluna girin, birbirinizin ayağını çermelemeyin. Birbirlerinizi Allâh için seven toplandığında da Allâh için Allâh’ı zikreden kullarından olun inşâallâh. Haklarınızı helâl edin.


«…» ile gösterilen yerler kayıtta kesin olarak anlaşılamayan kısımlardır.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi, 88. Dergâh Sohbeti (8 Nisan 2010) | Seri: Dergâh Sohbetleri