Pazartesi, 16 Kasım 2026
YOLUMUZ NÜBÜVVET YOLUDUR English
Mustafa Özbağ
İrşad & Tasavvuf · Resmî Site
Dergah Sohbetleri Serisi ·

48. Dergâh Sohbeti — Temizlik, Tasavvuf ve Dervişlik Edebi

Bu sohbette, İslam'ın temelinde yatan temizlik kavramının zahiri ve batıni boyutları ele alınmaktadır. Tasavvuf yolunda gönlün parlatılması, zikrullahın önemi, dervişin edebi, aile hukuku ve manevi yoldaki imtihanlar üzerinde durulmaktadır.

Bu sohbette, İslâm’ın temelinde yatan temizlik kavramının zâhirî ve bâtınî boyutları ele alınmaktadır. Tasavvuf yolunda gönlün parlatılması, zikrullahın önemi, dervîşin edebi, âile hukuku ve mânevî yoldaki imtihanlar üzerinde durulmaktadır.


Zâhirî ve Bâtınî Temizlik

… nispetle temizliğe riâyet edin. Çünkü İslâm temizlik üzerine kurulmuştur ve cennete ancak temiz olanlar girer. Hadisindeki temizlikten kasıt nedir? Hakkınızı helâl edin. Bunun normalde insanların vücut temizliği gibi algılanabilir zâhirî olarak. Ama asıl temizlik insanların iç temizliğidir. İnsanlar tarih boyunca ne yazık ki dış temizliklerine önem gösterdikleri kadar iç temizliklerine önem göstermemişlerdir. Malum insanların üzerinden belirli bir miktarda neciset olursa namazları fasit olur, namaz kılınmaz. Ama gönlünde neciset olursa onun namazı ne olur acaba? Merak edilir. Veya insanlar namaz kılacakları yerde belirli bir miktarda eğer ki necasetten arınmadılarsa orada secde edemezler, orada namaz kılamazlar.

Aynı şey insanların içi için de geçerli. Acaba içlerinde belli miktarda necaset olan bir kimse acaba nasıl secde edecek? Zâhiren baktığımızda o kimse namaz kılmıştır, abdest almıştır, ibâdet etmiştir. Muhakkak biz hiç kimsenin bâtını ile ilgili değiliz. Yâni onun kalbini, onun içini, ruhunu bakalım, edelim. Öyle bir derdimiz yok. Kimsenin kusuru ile uğraşma gibi bir derdimiz yok. Allâh bizi muhâfaza eylesin. Kendi kusurumuz kendimize yeter. Ama bir kimse dış temizliğine ehemmiyet, önem verdiği kadar iç temizliğine de önem vermeli.

Gönlü Parlatmak: Rum ve Çinli Ressamlar

Tasavvuf insanın içini temizleme yoludur. Tasavvuf insanın kalbini pak eyleme, parlatma yoludur. Hani meşhurdur ya. Hz. Mevlânâ Mesnevi’sinde bahseder. Bir ressam grubu gelir, derler ki biz çok iyi resim yaparız. Çinliler. Rumlar da derler ki biz de çok iyi resim yaparız. Ve pâdişah hazinenin kapısını aralar. Çinliler 200-300 boya isterler, boya malzemesi isterler. Rumlar da sâdece parlatma malzemesi isterler. Ve bir tek şartları vardır. Derler ki bir duvara siz yapın, bir duvara da biz yapalım resimlerimizi. Ama resimler bitinceye kadar da araya bir örtü çekelim, duvar koyalım.

Resimler bittiğinde kaldıralım derler. Olur derler. Çinliler tabii olanca hünerlerini gösterirler. Muazzam bir resim yaparlar. Rumlar da habire karşı duvarı cilalarlar, parlatırlar. Ve derler ki kendilerince önemli olan parlaklıktır. Gelir pâdişah gün biter Çinlilerin resmine bakar ki bir sanat şaheseri. Der ki harikalar olmuş. Geçer Rumların tarafına bakar ki duvarda hiçbir şey yok. Ve der ki pâdişah siz benimle alay mı ediyorsunuz? Rumlar derler ki padişahım müsâade edin aradan perdeyi kaldıralım. Aradan perdeyi kaldırırlar. Bakar ki pâdişah Çinlilerin yaptığı resim karşıda ayna gibi parlamış olan yere o kadar şahane bir tecelliyat olur ki o yapılan resimden daha güzel görünür.

Ve der ki Rumlara siz kazandınız. İşte tasavvuf ehli dervîşin, tasavvufun ehli sûfînin işi gönlü parlatmaktır. Gönlü temiz tutmaktır. Gönlü kirlerden arındırmaktır. Kalbî her türlü iç ve dış kirlerden uzak tutmaktır.

Zikrullâh ile Kalp Temizliği

Bu kalpte ancak zikrullahın tesisi Allâh sevgisinin tecellisi ile olur. Eğer kalpte Allâh sevgisi yok ise zikrullâh yoktur. Zikrullâh yok ise sevgili yoktur. Bir kısım insanlar zikrullâh olmadan da sevgilinin olacağını iddiâ etmişler, yalan. Çünkü beni seven beni zikir ederler hadîsi kudsi der. Eğer siz Allâh’ı seviyorsanız Allâh’ı zikir edersiniz. Ve zikir ile kalpler temizlenir. Zikir ile kalpler pak olur. Zikir ile kalpteki necisler yok olur. Zikir ile insan iç temizliğine ulaşır. Allâh sevgisi ile uruç eder, yükseliş. O zikrullâh ona devamlı kuvvet verir.

Zikrullâh devamlı ona şevkine şevk verir. Aşkına aşk verir. Zikrullâh devamlı kalbî parlatır. Her parlatmada ayrı bir hayret dalgası, her parlatmada ayrı bir hayret alâkası, her parlatmada ayrı bir hayret dalgasının vuruşu ile karşılaşır dervîş. Ve bütün insanlar ne yazık ki bugün günümüzde dışlarını süslemekle meşguller. Zahirlerini süslüyorlar insanlar. Bâtınını süsleyen çok az. Bu acı bir şey. İnsanlar zahirleri çok hoş kokulu, çok güzel kokulu, pırıl pırıl. Kıyafetleri temiz, üst başları temiz, vücutları temiz. Bu hadîs-i şerife çok iyi uyuyor Müslümanlar.

Yâni Müslümanların öyle kötü kokulusu yok şimdi. Hattâ çok güzel kokulu var ekseriyetle. Yâni şeyi geçtiler, dünyevileri geçtiler. O kadar güzel kokular kullanıyorlar ki güzel kokulanmak sünnet babından olanca parfüm ve deodorantları kullanıyorlar. Güzel kokulanmak sünnet diye koku boyası, koku fıçısının içine girip çıkıyorlar. Ama ne yazık ki aynı Müslümanlar kalplerini temizlemekten çok uzaklar. İçlerini temizlemekten çok uzaklar. İçlerini tenvir etmekte kalplerindeki hırsı hırsı dizayn etmek, tamahı dizayn etmek, kini dizayn etmek, işte düşmanlığı dizayn etmek, sevgilerini dizayn etmekten uzaklar.

Bundan uzaklar. Ve her namazımız öyle gönül temizliği ile olmuyor. Her zikrimiz öyle gönül temizliği ile olmuyor. Her ibadetimiz öyle gönül temizliği ile olmuyor. Ve zâhiren evet namazımız namaz, orucumuz oruç, zikrimiz zikir. Bâtınî olanını kendimizle Allâh biliyoruz. İçimizde ne olduğunu, içimizde nasıl bir kirlilik, nasıl bir pisliğe bulaştığımızı Allâh’la biz biliyoruz. O yüzden çok tövbe edin. Önemli olan insanın iç temizliğidir. İç temizliği için çok tövbe, çok zikir, çok duâ, çok ağlamak gerekir. İç temizliği için nefsin hile ve oyunlarından uzak durmak gerekir. Şeytanın vesveselerinden uzak durmak gerekir. Allâh yolunda çaba göstermek, Allâh yolunda koşmak, Allâh için sevmek gerekir. Allâh cümlemizi onlardan eylemesin.

Hac, Borç ve Tövbe

Çok borcu olan bir insan eline hac farzı parası geçse hac görevini mi yapmalı yoksa borçlarını mı ödemeli? O kimse borcunu ödeyecek önce. Yâni eline bir kimsenin öyle para geçmiş olsa o kimse önce borcunu ödemekten sonra borcunu ödedikten sonra borcu morcu kalmazsa hac farzını yerine getirecek. Bir de haccın manası nedir demiş. Hac hactır. Allâh gelin beytimi tavaf edin demiş. Biz de gideceğiz beytini tavaf edeceğiz. İlla ona bir mânâ, bir başka bir şey. O zaman namazın manası ne ki?

Namazın manası neyse haccın da manası o. Orucun manası neyse haccın da manası o. Zikrin manası neyse haccın da manası o. Tövbenin manası neyse haccın da manası o. Başka bir şey değil.

Esmâ ve Dervîşlik Disiplini

Esmâ almak ne demektir? Esmâ normalde cehri zikrullahlarda veya hafi zikrullahlarda nefis meratibini geçen bir kimsenin geçmiş olduğu nefis meratibinin esmâsını almaktır. Bu bir öğretidir, tasavvufi öğretidir. Burada devâm etmiş. Niçin esmâ verilir? Verilmezse fakat dervîş o hâle gelse ne olur demiş. Verilmezse bir şey olmaz. Üstat esmâsını vermeyebilir. Esmâsını vermemek onun için bir terbiye metoduysa, onun için bir disiplin metoduysa verilmeyebilir. Onun verilmemesi ona herhangi bir eksiklik söz konusu olmaz. Herhangi bir şey de olmaz. Ve normalde bâzı esmalar kendi nefis meratiblerinin olmayabilir.

O değişik bir haldir. O değişik hâl ile alâkalı üstat bir esmâ verebilir. Sen bu esmayı çekeceksin, sen hay esmâsını çekeceksin veya başka birisine başka bir esmâ verebilir. O kimsenin o nefis meratibinde olduğunu göstermez o. Net olarak. Yâni bu insanları aldatmasın. Yâni olur birisine hak esması verilir. O adam 5. makāmda olacak diye bir kaide yok. Bu bir disiplin ve öğreti biçimi. O dervîş o esmayı almazsa veya verilmezse herhangi bir şey olmaz. Allâh insanın nefis meratibini reddetsek bunu saymıyorum.

Tek değil de Allâh muhâfaza eylesin. Bu esması dervîşe ne kadar? Ne kadar? Hiçbir şey katmaz. Bakın bizim tasavvufi öğretimizde bunlar dervîşe ne kazanır? Bu dervîşe ne katar? Bu dervişten ne götürür? Yok. Hiçbir şey katmaz. Yâni zikrullâh insana ne katıyorsa hû esması da insana o katar. Hû katar. Zikrullâh insana ne veriyorsa esmalar da insana onu verir. Ya ben hû esmâsını çekiyorum deyip nefsinize uymayın. Ya bu bana bir şey mi katacak? Ya ben çekiyorum ben geri de miyim?

Ya bu çekiyor o önde mi? Bunlara düşmesin dervîş kardeşler. Allâh muhâfaza eylesin. Bunu bir ara hiç uygulamak istemedim işin doğrusu. Çünkü esmâ alan esmâ olmayana tepeden bakarsa esmâ olmayandan daha aşağı düşer. Kendi kendisine bir makām tahsis eden kimse makamsızdan daha aşağı düşer. Bir makām tahsis etmeyin. Bu dervîşin kalbini öldürür. Bu dervîşe çelme takar. Bu dervîşi perişan eder. Bu dervîşi perişan eder. Hem perişan eder. O yüzden hiçbir kardeş bu esmalara takılmasın. Dervîş kardeşler bu esmalara takılmasın. Hiç esmâ almamış ama benim diyen dervîşler iyi hâlde olan kardeşler var içinizde. Hiç esması olmayan ama içinizdeki esmalı olanlardan daha ileride vazîfe yapan kardeşler var. Bunlar aldatmasın sizi. Bunlar yollar yolun vartalarıdır.

Şöhretin Afetleri ve Tevazu

Allâh rahmet eylesin. Şeyh Efendi Hazretleri işte filânca nakîb, pişmanca nakîb, pişmanca nakîb diye söylerken insanların içerisinde benim için hiçbir şey söylememişti. Herkes öyle baktı bana. Ben hani buna bir şey söylemiyor diye ben hiç seslenmedim. Arabaya bindik gidiyoruz. Mûsâ Efendi dedi herkes sana baktı dedi. Sen nakipsin demedim diye dedi. Estağfurullâh efendim dedim ben. Yok yok baktı herkes dedi. Bakmıştır efendim dedim ben. Neden onlar bir tepki de bulunmadı dedi. Bana ne efendim dedim. Nakîb deseniz ne olacak, nakîb demeseniz ne olacak bana dedim ben.

Arabada gidiyoruz böyle. Oğlum senin nakibini gabbalığını açıklayacağım da dedi. Milletin karnı ağnayacak dedi. Ben böyle bir şey de istemiyorum efendim dedim ben. Ya başkasının karnı ağnayacakmış. Beni söylediğinde karnı ağnayacak olanlar dervîş. Onlar nakîb ya hepsi de. Bir de eski dervîşler onlar bizden eski. Estağfurullâh efendim ben öyle bir şey için de dedim ki dedim ben. Öyle bir şey de … Böyle bir şey aramayın. İmtihan bu işler. Sakın öyle işte şuna şu esmâ verildi, buna bu esmâ verildi.

Esmayı bugün alırsın yarın düşersin. Ben çok dervîş kardeş biliyorum. Hâli açık olup da esmâ aldığında hâli kapanan. O onu geriletti. Nefse düştü. Hiç olmaya bakın. Makamsız olmaya bakın. Hiç olmaya bakın. Makamsız olmaya bakın. Şunu yeminle size söyleyeyim mi? Yeminle. Yeminle söylüyorum ki keşke hiç tanınmasaydım. Keşke şuraya içeri girip normal bir insan gibi şuradan çıkıp gitseydim. Hiç kimse tanımasaydı, hiç kimse anlamasaydı. Bunu size samimiyetimle söylüyorum. Şöhret afet getirir insana. Şöhret insanın hayâtını zehir eder. Şöhret insanın hayâtını perişan eder.

Mâneviyâtını perişan eder. Amellerini perişan eder. İhlasını, samimiyetini perişan eder şöhret. Hayat yaşanmaz hâle gelir. O yüzden sakın ha özenmeyin. Allâh muhâfaza eylesin. İpin üstünde cambazlıktır şöhret olmak. İpin üstünde cambazlık. İnsanların sevgileri insanları perişan eder. İnsanların muhabbetleri, insanların bağlılıkları insanların onun peşine düşmesi insanı perişan eder. Onun hiç ağırlığını bilmemelidir kimse. Onun ağırlığını bilmeyenler meydana çıkarlar. Ben şuyum, ben buyum. Takılın benim peşime derler. Onun gerçekten ağırlığını, mânevî ağırlığını bilmiyorlar çünkü. Onun ne olduğunu bilmiyorlar. Allâh bizi muhâfaza eylesin.

Nefis Merâtibi ve Dervîşin Hâli

O yüzden böyle esmâ alanlar, almayanlar yok bu hû esmâsını, yok bu hay esmâsını da yok onun hiç esması yok. Sana ne esması verdi üstadımız? Efendi esmâ yok. He sen daha büyüyeceksin yâni. Sakın ha. Sakın ha. Her dervîş kardeş öbür dervîş kardeşini kendisinden fazîletli görmedikçe yol alamaz. Gördüğünüz dervîş kardeşten gördüğünüz gözünüzden gördüğünüz bir kimseyi kendinizden fazîletli ve kıymetli görmezseniz yolda kalırsınız. Yolda kalırsınız. Allâh muhâfaza eylesin. Allâh muhâfaza eylesin. Hû esmasından hay esmasına geçmek çok zordur demiştiniz. Bu zorluk nefis merâtibi ile alâkalı.

Yâni nefis meratibinin üçüncü nefis meratibine gelen bir kimsede ufak tefek kalbî şeyler hareket etmeye başlar. İşte içeri filânca girecekler o güler veya şimdi araba buradan dönecekler döner. Olacak olan olaylar kalbine böyle ilhâm gibi gelmeye başlar. Kabir hâline vâkıf olur. Biraz daha iyiyse kabirdeki kimse ile görüşmeye başlar. Ama burada yıkılır dervîş. Duâsı tecellî etmeye başlar. Bak bir duâ ederim sana çarpılırsın ha der yıkılır. Kendi nefsi için bir duâ eder yıkılır. Kendisi için bir şey ister yıkılır. O yüzden zordur dedim.

Allâh muhâfaza eylesin. Dervîşlik ince sanattır. Hep insan kendini zayıf, güçsüz hep insan kendini muhtaç görecek. Eğer kendinizi zayıf, güçsüz, muhtaç bir başkasından fazilet noktasında daha geri zikrullahta daha geri, tasavvufta daha geri, muhabbette daha geri göreceksiniz. Ve olması için, oluşması için hep mücâdele edeceksiniz. Öyle olursa nur ala nur olur. Tasavvufi mânâda her esmâ ile ilgilenen büyük bir zat olduğu söylenir. Hay esması ile Zekeriya Aleyhisselâmın ne ilgisi vardır? Allâh râzı olsun. Evet her esmânın maneviyatta bir peygamberi vardır, bir velisi vardır.

Cenâb-ı Hak o kimseye gösterir, göstermez. Bildirir, bildirmez. Onun öğretisini evet tasavvufta bir peygamber ele alır. Bu illâki şu peygamber ele alacak diye de bir kaide yok. Şu veliyullâh ele alacak diye de bir kaide yok. Böyle bir kaideyi kesin kes böyle olacak diye bir şart da yok. Ama muhakkak ki mânevî öğretiler olur. Ennas hakkında açıklama yapabilir misiniz? Ennas ne demekti? Ennas demek. Hannas değil mi o? Hannas değil mi? Bu he ile. Anası biliyor. Ennas yazmış. 72 şühedadan bahseder misiniz? Kerbela’da Kerbela’da şehîd olan ehl-i beyt. 72 şühedâ. Kerbela’da Hz. Hüseyin Efendimiz ile berâber şehîd olanlar.

Âile Hukuku ve Kadın Hakları

Bir sohbetinizde gelinin kayınvalidesi, pederine bakmak zorunda değil demiştiniz. Bunu biraz açar mısınız? Çünkü dinimiz bizden değildir deyip komşuyu bile kendi hâline bırakmıyor. Bir âyet-i kerîmede Allâh size adaleti, iyiliği ve akrabaya bakmayı emrediyor. Evet. Hanefîler demişler ki bir gelinin kayınpederine, kayınvalidesine bakma zorunluluğu yoktur. İmâm-ı Âzam Hazretleri bu fetvâyı vermiş. Geline bakma zorunluluğu yoktur. Ama bir erkek kendi annesine ve babasına bakmak zorunda. Gelin onlara hizmet etmek zorunda değil. Hanefîler böyle bir hukuk koymuşlar, hüküm koymuşlar. Şafiler de bakmak zorunda demişler.

Hanefîler bakmak zorunda değil demişler. Bunun açıklanacak bir şeyi yok. Siz hanımlarınızı zorlayıp benim anneme bakacaksınız, benim babama bakacaksınız deme noktasında değilsiniz. Ama siz anne ve babanıza bakmak zorundasınız. Siz anne ve babanıza bakmak zorundasınız. Gider bakarsınız. Gücünüzün yettiğince. Dîn imamlar böyle bir hukuk koymuş, böyle bir hüküm koymuş. Bir kadının hakkı bu. O kadının hakkıysa o kadının hakkına da katıp da biz neden böyle bir hakkın var senin deme noktasında değiliz. Nasıl erkeğin hakkı kadından kadınlık beklemek ve yaptırmak kadınlar diyorlar mı senin neden böyle bir hakkın var diye?

Biz de kadınlara demeyeceğiz neden sizin böyle bir hakkınız var diye. Kadın senin anneninin, babanın hizmetçisi değil. Annenin, babanın hizmetçi alacaksan git bir tâne hizmetçi tut baksın ona. Kadın bana itaat etmek zorunda o yüzden bakacak. İtaatin içerisinde değil bu. İtaat Kur’ân, sünnet ve imamların içtihadın dâiresinde itaattir. Kadın bana itaat edecek deyip de siz onu harama, onun haklarını gasp etmeye hakkınız yok. Adam kadın bana itaat edeceksin diyormuş, kadının maaşına el koyuyormuş. Böyle bir şey yok. Kadın çalışıyorsa para ona âit.

Kadının anne ve babasından veya herhangi bir malından geliri varsa kadının kendisine âit. Kadına eğer ki bir takı takıldıysa, hediye edildiyse onlar kadına âit. Mehir kadına âit. Sana verip vermemekte hür. Bana vermiyor deyip küsme hakkına sâhip değilsin. Onu kullanma, onu silah olarak geri teptirme hakkına sâhip değilsin. Bu kadının hakkı. İnsanlar kadınların paralarına, maaşlarına, ellerindeki metalara el koymaya çalışıyorlar. Bu dervîşlik değil. Dervîş kendisinin olmayan bir şeye elini sürmez. Elini uzatmaz ona. Sen mi kazandın koydun parayı da kadının parasını gasp etmeye çalışıyorsun?

Gasp o. E Hazret-i Hatice verdi. Sen Hazret-i Hatice ile mi evlisin? Hazret-i Hatice Resulullah’a verdi. Sen Hazret-i Hatice verdi deyince sen de Resulullah’sın demek ki. Allâh muhâfaza eylesin. Bir de bunu adamlık taslamayın. Bunu adamlık taslamayın. Bir kadının iaşesini, yemesini, içmesini, giymesini, barınmasını, cinsel isteklerini, ihtiyacını erkek karşılayacak. Karşılamıyorsa evlenmeyecek. Evlenmeyecek. Ya da diyecek ki ben 5 liralık sana hayat standardı tanıyabilirim. 3 liralık hayat standardı tanırım. Kabûl ediyorsa evlenmişse 3 lira, 3 liralık hayat standardında devâm edecek. Kadın ondan evlendikten sonra 5 liralık hayat standardı istiyorsa Allâh yolundan açık etsin diyecek.

Ben bu 5 liralık hayat standardını sana veremem. Resûlullâh hanımları da hayat standartlarının yükselmesini Resulullah’tan talep etmişler. Allâh Resûlü pırtısını pırtısını toplamış çekilivermiş kendilerine. Bir ay boyunca hiçbirisinin yanına gitmemiş. Eğer siz dünyâyı istiyorsanız, dünyâ hayâtını istiyorsanız sizi boşayayım demiş. Bir kadın 10 liralık hayat standardı istiyorsa karşısındaki kimse 3 liralıksa evlenmeyecek ondan o da. Ama biz kalkıp da hanımlarımıza Kur’ân, sünnet, imamların içtihâdı dâiresinde bir şey isteyemeyiz. Ve bunun içinde zorlayamayız, zulmedemeyiz onlara. Zulüm bu. Başka şey de hanefîler böyle içtihat ediyor de, tepesinde cebelleş. ondan sonra işte anneye babaya bakmaya gelince he anneye babaya bakacaksın de. Yok öyle bir şey. Herkes hakkını hukukunu bilecek. Herkes hakkını hukukunu koruyacak. Koruyacak. Zorlayamazsınız hanımlarınızı. Allâh bizi affetsin inşâallâh.

Dünyâlık İçin Dîni Satmak

İnsanlar dünyâlık için dinlerini nasıl satarlar? E çok basit. Dînini dünyâya değiştirirler. Çok basit. Birisi zengin diye onun önünde el pençe dururlar. Dinlerinin yarısı gider. Birisi zengin parası pulu var diye yanlış konuştuğunu doğru olarak kabûl ederler. Kafa sallarlar. Dinleri gider. Dünyevî bir arzuları, istekleri için kendi dinlerinden fedakarlık ederler. Terk ederler bâzı hükümlerini. Dinleri yıkılır. Çok basit. Zamane hastalıklarından birisi iki kişi birbirbirinden konuşurken müminin müminden fâiz almasının ne kadar büyük günah olduğunu söylüyorlar. Biraz zengin birisi olursa ona söyleyemiyor.

O alıyor ya ondan. Eğer o tüccarsa ondan mal alıyorsa, ondan alışveriş ediyorsa ona teblîğ edemiyor. Diyemiyor ona sen ananla zinâ etmiş gibi günaha girdin diye. Neden? Ondan mal alıyor çünkü. Ondan iş yapıyor. Fukarâya gelince söylüyor. Veya dünyevî bir şey. Adam ahkâm kesiyor. Parası çok ya. Parası çok olan çok bildiğini söyler. Öyle bir kanıya kapılır adam. Benim param var der. Akıllıyım der. Remzi abinin dediği gibi. Remzi abi kendisi için demiyor. Başka bir kardeş için o çok akıllı diyor.

Sıfırdan şirketini bu hâle getirmiş der. Takılıyor ona. Akıllı insan diyor. Bunu böyle bu latifesi tabii. Dışarıda bunu ağır bir şekilde söylüyor adam. Zenginsen akıllıyım diyor. Akıllıysan benim dediğim doğru diyor. Yanlış bir şey de söylese karşısındaki kimse el pençe duruyor ona. El pençe de durunca ne yazık ki dînini yıkıyor. Allâh muhâfaza eylesin. Bir kimsenin sözlüsü veya nişanlısı ile gezmesi caiz midir? CEVAP: nikahı varsa caiz. Hâlâ daha bunları mı soruyorsunuz? Yâni sokaklardaki kargalar bile biliyor artık bunun ne olduğunu.

İlla ki nefsinize hoş gelmesi için böyle gezin dolaşın birbirinizi tanıyın mı dememizi bekliyorsunuz? İşte ne güzel bir şey daha. Kedi beslemek caiz mi? Devâm ediyor.

Mahremiyet ve Başkalarının Hayâtı

Münkerler nelerdir? Güzel. Seviyorum sizi Allâh için. Bir dervîş üstâdı ile muhabbetini kesmez demiştiniz. Biz sizinle fazla muhabbet, madden kuramıyoruz. Mânen muhabbet kursak sizinle muhabbeti kesmiş olmaz mıyız? Çünkü sizi çok seviyoruz. Yorulmanıza gönlümüz râzı olmuyor. Allâh râzı olsun. Muhabbet besleyenin önünde hiçbir şey durmaz. Benim yıllardır savunduğum bir tez vardır. Bir kimse birisini seviyorsa, birine muhabbeti var ise onun önünde hiçbir şey engel değildir. Bakın tekrar söylüyorum. Bir kimse birisine muhabbet besliyorsa, birisini seviyorsa önünde engel yoktur. Geri kalan fasafisodur.

Dağ olsa geçilir, mermer olsa delinir. Bakın dağ olsa geçilir, mermer olsa delinir. Bu kadar basit. Kişi ibadetlerini gizlemek için yalan söyleyebilir mi? Aslâ. Aslâ. Yalan söylemek yok. Bir de ibâdetini gizlemek için de gerek yok. Yâni bu farz ibâdet derse zâten gizlenmez. Nâfile ise zâten birisinin onu araştırması yanlış. Senin de söylemen yanlış. Sen gece namaza kalkıyor musun? Bunu birisine sormayın. Canım kardeşlerim şuna çok iyi dikkat edin. İnsanların şahsi hayatlarını sorgulamayın. Şahsi hayatlarını merak etmeyin. Şahsi dairelerine girmeyin insanların.

Bu ne kadar samîmî olursanız olun. Size bir şey danışırsa, size bir şey sorarsa, size bir şey gelir istişâre ederse istişâre ettiği, danıştığı kadar ona cevap verin. Sorduğu kadar ona cevap verin. İnsanların telefon konuşmalarına, evdeki hâl ve yaşantılarına, dergahtaki ibadetlerine, gece hayatlarını, gündüz hayatlarını, ticaretlerini, paralarını, pullarını, özel hayatlarını aslâ ve aslâ araştırmayın. Bunlar dervîşin kalbini öldürür. Birisi yanında telefon konuşuyor. Ona kulak kabartma. Tıka kulağını. Kimle konuşuyor, neden konuşuyor, niçin konuşuyor, nasıl konuşuyor, kim ki? Sakın ha. Allâh rahmet eylesin.

Şeyh Efendi Hazretleri bir tek benim yanımda rahat konuşurdu. Bir dervîşe fırça atacak, atardı. Bir dervîşe bir şey mi söyleyecek söylerdi. Birisine bir şey mi diyecek derdi. Bir başkasının yanında aslâ demezdi. Ve 17-18 yıl boyunca bir dervîşin bir meselesini yanında konuştuğumuz bir meseleyi benle istişâre etse dahi bir başkasına aktarmadım ben hiçbir şey. Onun için benim yanımda rahattı. Sakın ha. O yüzden kimsenin hayâtını merak etmeyin. Ben bâzen denk geliyor arkadaşlarının arasında telefon geliyor, telefon çalıyor hemen kulak kapatıyorum ben.

Kimlen konuşacak, ne konuşacak. Üzülüyorum kendi içimden. Yâni telefon açan birinizin hanımı olabilir, birinizin çocuğu olabilir, birinizin kardeşi olabilir. Benim telefon fetö gibi değil. Çalıyor öyle işte. Çalıyor. Onu duymayacak dervîş. Onu araştırmayacak. Bir arkadaşınızınkini de araştırmayın. Ne konuştuysa konuştu. Sizde kalsın bitsin. Allâh bizi affetsin inşâallâh. İşte bu noktada gizlemek için yalan söylemenize de gerek yok. Bir başkası da sormasın. Allâh muhâfaza eylesin inşâallâh. İslâm’da selamlaşmanın önemi nedir? Selâmı yaymadıkça mü’min olamazsınız. Selamlaşın birbirinizle. Eyvallâh. Kadın erkek selamlaşması. Yolda gördüğün her kadına da selâm vermek vermeye kalkma.

Bir Eve girmişsin selâmünaleyküm de. Bir odadan bir odaya girmişsin selâmünaleyküm de. Orada birisi varsa selamını al. Yoksa sen kendi selamını al geriye. Bayanlar da öyle önlerine gelen herkese selâm verecek diye bir kaide yok.

Dervîşlikte İmtihan ve Sadakat

Geçen hafta sohbetinizde dervîş profili çizdiniz. Belki sizin istediğiniz şekilde dervîş olamayız ama eski hayattan da dönme dönemeyiz. Çünkü huzuru Allâh’ın izniyle sizin vesilenizle bulduk. Kapıdan kovsanız pencereden gireceğiz. Böyle laflar söylemeyin. İmtihan bu işler. Bu işler imtihan. Kapıdan kovsanız pencereden gireriz dersiniz yüzümüze ekşittiğimizde esameniz görünmez. Adama sen bunu neden yaptın diyoruz adam terk ediyor, dergahı terk ediyor. Dervîşlik huzurlu, zor bir sanat. Bu laflar söylemeyelim biz. Elimizden geldiğince, gücümüzün yettiğince hani meşhur ya. Yâni biatlaşırken Resûlullâh Hazretleri gücünüzün yettiğince diye hep uyarıyormuş.

Biatları alırken karşıdaki kimselere hep diyormuş gücünüzün yettiğince. Gücünüzün yettiğince sorumlusunuz çünkü. Gücünüzün yettiğince yaparsınız. Öyle kapıdan kovulunca pencereden zor girilir. Adamın nefsi kaldırmaz onu. Adamın nefsi kaldırmaz. Öyle kaç tâne insan çıkacak ki. Şah-ı Nakşibendi Hazretleri çıkmış. 40 kişiyi atmış 40 kişi atmış dergahtan. Onlar atıyorlarmış o tekrar giriyormuş. Atıyorlarmış o tekrar giriyormuş. Atıyorlarmış o tekrar giriyormuş. Birinize diyeceğiz ki buradan çık dışarı seni istemiyorum. Bir daha gelmez adam. Ben istenmediğim yerde ne işin var der. Öyle değil mi? Dervîşlik orada zâten. Allâh muhâfaza eylesin. Büyük konuşmayın inşâallâh.

İstismarcılar ve Dîni Sömürü

Tarîkat adı altında kadınları kandırıp cinsel ilişki kurup bunun zinâ olmadığını söyleyen insanı birisi öldürürse öldüren kişinin dinen hâli ne olur? Katil olur. Ne olacak başka? Allâh muhâfaza eylesin. boşuna mı diyoruz Kur’ân ve sünnete tâbi olun, Kur’ân ve sünneti iyi bilin diye. Allâh muhâfaza eylesin. Bir sürü var memlekette. Çıkarmışlar geçen gün televizyona bir tâne sonra haberlerde dinledik. Adam İsa’yı da bulmuş, Musa’yı da bulmuş kendine. Ondan sonra insanlar gidiyorlar onları öldürüyorlar gidiyorlar cezaevinde bir de o pislik için yatıyorlar yatıyorlar içeride.

İnsanların dinden diyanet’ten haberleri yok ki. Paraları topluyorlar, pulları topluyorlar. İzmir’de duydum. Yeni modaymış şimdi. Peygamber Efendimize kurban keseceğiz para topluyorlarmış güya. Para topluyorlarmış insanlardan. Peygamber Efendimize kurban keseceğiz diye. Bana dediler ki böyle böyle para topluyorlar. Ondan sonra işte uygun mu gibisinden. Kadınlar sordu. Dedim verin bileziklerinizi ben de Peygamber Efendimize altın topluyorum Durdular şimdi. Ya kurban olunca ucuz ya dedim para az veriyorsunuz. Altın olunca çok duruyorsunuz dedim ben. Allâh muhâfaza eylesin. Neyi? Kesti mi birisi? Sen kes.

Sen kes. Çıkacağım ben şimdi diyeceğim arkadaşlar Peygamber Efendimiz için kurban kesiyorum para toplayın. İstismara çık. Uca çık. Ya öbür gün derse ki Peygamber Efendimiz biz için ev parası topluyoruz ne diyeceğiz? Tamâm. Adam kendisi kessin. Ne para topluyor ki milletten? Kessin kendiniz. İşin içine toplamak girince, istemek girince ucu açık. Allâh muhâfaza eylesin. Kurban fiyatı kesildikten sonra kaç kilogram et çıkarsa çıkan etin kilogramı 11 TL’den tespit edilecek. Böyle kurban olur mu? Olmaz. O adam gitsin kasaptan et alsın o zaman.

… olur diye fetvâ veriyor. Nelere vermiyor ki. Ama benim içime sinmedi demiş. Size sormak istiyorum. Bu şartlarda kesilen hayvan kurban olarak kabûl olur mu? Hanefî’ye göre olmaz. Hû hû Allâh esmâsını bir haftam çekeceğiz, suresiz mi çekeceğiz? Ne güzel. Suresiz çekin. Bir kişi dîni ve nâmusuna küfür ederse o kişiyi ne yapalım? Şeriata uyacaksan döv. Tarikata uyacaksan sabret. Hakikata uyacaksan ona duâ et. Allâh hidâyet eylesin ona. İki dervîşin aralarında siyaset tartışması ya da bir dervîşin kafasını siyasetle meşgul etmesi ne kadar doğru?

Ya tartışacak başka bir şey bulamadılar mı? Eğer söz konusu olan Türkiye’deki siyasetse boş. Ama İslâm’ın siyaseti ise ona kafa yoralım. Ama Türkiye’deki mevcut partilerin siyaseti ise boş da. Bir de gazozda, kolalarda alkol bulunduğu söyleniyor. İçmeye çekiniyoruz. Bu konuda bize ne tavsiye edersiniz? Ben içmiyorum. O yüzden çok rahatım.

Seyr-i Sülûk ve Mürşid-i Kâmil

Seyr-i süluka niyet eden kişi mutlaka bir mürşid-i kâmilin telkini ile mi başlamalı? Kendi iradesi ile başlamasının zararı var mıdır? Eğer yoksa halvet gibi uygulamaların ve ne yapması gerektiğini bilgisine nasıl ulaşılır ve makāmının bilgisine. Çok güzel. Yâni insanlar kendiliklerinden bunu başlayabiliyorlarsa başlayacaklar. Bunlar ancak ehline malum olan şeylerdir. Bir kimse ben seyr-i süluka niyet ettim bundan sonra seyr-i sülûk yapacağım deyip de seyr-i sülûk yapamaz. Nereden başlayacak ki? Neresinden başlayacak ki? Bir kimse tarikata girdi bir üstattan ders aldı mı seyr-i süluku başlamıştır o.

O üstadının sözlerini dinleyerekten yaptığı söylediği virdleri çekerekten süluku kendisini sıkmasıyla, kendisini dizayn etmesiyle, kendisini zapturapt altına almasıyla devâm eder. Yoksa süluku onun öyle ben kendim istedim bu böyle olacak, ben kendim istedim bu böyle gidecek deyip de yapamaz ki. Sülûk insanların ancak dördüncü makāmda başlar. Dördüncü dörde gelene kadar o kimsenin o tasavvufi mânâda süluku başlamaz. O yüzden o hâle gelinceye kadar insanlar devâm edecekler. O tarikatta olmak, tasavvufun içerisinde olmak, bir üstattan ders almak sülukun başlangıcıdır. Ama onun tasavvufi mânâda tasavvufi mânâda sülûk dördüncü makāmda başlar. Allâh bizi affetsin inşâallâh. Bunu kapat şimdi.


«…» ile gösterilen yerler kayıtta kesin olarak anlaşılamayan kısımlardır.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi, 48. Dergâh Sohbeti (22.05.2011) | Seri: Dergâh Sohbetleri