Zikrullah: Zikrullah Esnasında Göz Kapatma Meselesi

Zikrullah yaparken gozlerimizi acarsak gunah olur mu? Olmaz. Gunah olur diyemez hic kimse zikrullah yaparken gozleri acmaya. Ama Hazreti Mevlana Hazretleri der ki: ‘Sen can gozunu acmak istersen vucut gozunu kapat.’ Can gozunu acmak istemekten kast, manevi gozdur, kalp gozudur. Eger sen kalp gozunu acmak istersen normal gozunu kapat.

Bir kimse zikrullah esnasinda mimikleri degisir. Karsindaki kimsenin mimikleri degisir. Mimikleri degisince sen onun mimiklerini seyretmekten kendini zikrullah’a veremezsin. Onun mimiklerine bakmaktan sen kendinle olan hesabi bitiremezsin. O yuzden ehli sufi zikrullah esnasinda gozlerini kapatir. Vucut gozunu kapatir, can gozunu acmaktir.

Doğru Kavramı: İlimde Şüphecilik ve Din

Pozitif Bilimlerde Doğru Değişkendir

Dogru nedir dedigimizde, dogru dogrudur. Ama hangi noktada dogru nedir dedigimizde durum degisir. Eger soz konusu olan tip ilmi ise tibbın kendi icerisinde dogrulari vardir. Eger soz konusu matematikse, fizikse, kimyaysa kendi dalinda, kendi konumuna gore dogrulari vardir.

Biz bu dogrulari kabul etmeme hakkina da sahibiz, kabul etme hakkina da sahibiz. Elestirel olarak ilim yapan insanlar bunlari sorguluyor. Bu ilimde supheciliktir. Ilimde suphecilik olmazsa biz yeni ilimlere dogru kanat acamayiz.

Mesela atomu buldular, ‘Atom parcalanmaz’ dediler. Ilimde suphe ettiler, atomun parcalanabilecegini gorduler. Bir daha suphe ettiler, parcalanmis atomlarin arkasinda ne var diye. Notronlarin ve protonlarin arkasinda baska seylerin oldugunu gosterdi. Bu ilimde supheciliktir. Ilimde suphecilik olmazsa ilim ilerlemez kendi dalinda.

Dinde Doğru: Vahiy Kesindir, Çıkarılan Manalar Değişir

Dini kaynak acisindan baktigimizda bizim icin dinin kaynagi Kur’an ve sunnettir. Vahyin uzerinde tereddut etmek kufurdur, sirktir. Vahyin uzerinde biz tereddut edemeyiz. Vahiy mutlak dogrutur. Ama vahiyden cikardigimiz sonuclar kesin dogru degildir.

Bugun Islam duhyasindaki en buyuk tembellik, en buyuk handikap, en buyuk kolayclilik bu olmustur. Ve Osmanli’nin yikilmasina sebeplerden birisi budur: Vahiyden cikarilan sonuclarin bes yuz yil onceki dogrularini bugune tasimaktir. Burada vahyi elestirmiyorum. Vahiyden cikan sonuclari elestiriyorum.

Imam Azam Hazretleri bir kapi acmistir. Der ki: ‘Biz bir meselede Kur’an’a bakariz. Bulamadik, sunnete bakariz. Bulamadik. Biz deriz.’ ‘Ahmet sunu demis, Mehmet boyle demis’ demeyiz. ‘Biz deriz’ der. Bakin bu en buyuk handikaplardan birisi su anda. Islam duhyasinin en buyuk handikapi bu.

Hadisleri İnkar Stratejisi: Uluslararası Bir Oyun

Uluslararasi bir oyun oynanıyor. Vahsi, deccani, kapitalist sisteminin karsisinda ayakta durabilen tek bir inanc kalid: Islam. Muslmanlar degil, Islam. Var gucluleriyle saldirdiklari yer burasi. Islam’in temel felsefesini yerinden kaldirmak, oynatmak.

Sizin onunuze gelse birisi Kur’an’a saldirirsa, siz aslan gibi vurursunuz onu, indirirsiniz asagi. Ama sizin onunuzde hadislere saldiriyorlar. Kur’an’in dayandigi en onemli noktadir hadisler. Cunku hadislerin altini oyarsa Kur’an dayanaksiz kalacak.

Sunnetsiz bir Kur’an yasanmaya mahkumdur. Kur’an yikilmaz ama Muslmanlar yikilirlar. Orada rafta durur, yasanmaz o. Kur’an-i Kerim diyor ki ‘Namaz kilin.’ Sunnetleri attin kenara, hadi namaz kil, nasil kilacaksin? Sunnetsiz, hadissiz kim namazi tarif edecek? Sunnetsiz, hadissiz orucu tarif edin. Farz ibadetleri soyluyorum. Sunnetsiz, hadissiz hacci tarif edin, zekati tarif edin.

Ekonomik Boyut

Ey Muslumanlar, siz ekonomiye sahip olmaya basladiniz, biraz cebiniz para gordu. Bu parayla cemaatlere, tarikatlara finanse etmeye basladiniz. Ekonomiyle beraber siyaseti de finanse ederek ellerine aldilar. Simdi din adina butun paranizi, pulunuzu dagitin, yine fukara olun diyor bize. Bunu nasil soyleyebilir? Hadisleri inkar ederek. Baska bir sey degil.

Taassup Meselesi ve Algı Darlığı

Algiyi derinlestirmek, algiyi genisletmek kisinin kendi elindedir. Bu neyle mumkundur? Bir meselede uc tane hadisi bilmekle mumkundur. Bir meselede dort tane, bes tane, alti tane fetvayi bilmekle mumkundur. Alginiz genisler. O zaman bu meselede bes tane fetva varsa altincisi da olabilir.

Bizdeki algi darliginin sebebi taassuptur. Bizde mezhepsel taassuplar var. Bizde mesrepsel taassuplar var. Bizde siyasi taassuplar var. Bizde mesleksel taassuplar var. Biz bunlari asamiyoruz. Hazreti Mevlana’nin sozu: ‘Ey ol, hur ol! Ne zamana kadar altina ve gumuşe bagli kalacaksin?’

Kadının Seyahati Meselesi: İçtihat Gerekliliği

Turkiye’de bir milyon kiz ogrenci vardir. Bir milyon kiz ogrenci okullara gidip geliyor sehirler arasi. Hanefiye gore 80 kilometreden oteye bir bayanin yaninda mahremi olmaksizin seyahat etmesi haramdir. Safiye gore 40 tane yaninda ehli Muslim insan olursa caizdir. Hanbeli ve Malikiye gore yol guvenligi esastir.

Gelin bunu ortadan kaldirin. Butun ilahiyatcilarin fikhi profesorleri toplansin. Bir fetva yayinlasin: ‘Yol guvenligi oldugu muddettce bir kadinin seyahat etmesinde mahzur yoktur.’ Bu kadar. Olcusu var: O esir edilen kralin kizi. Ama yapamazlar. Bir mezhebe saplanip kalip orada durup dini yasamaktir handikap. Bizim dinimizin temeli Kur’an ve Sunnet. Akilli bir adam ciksin da bunun fetvasini yazsin.

Sema’nın Hakikati ve Zikrullah

Sema sadece sema etmek degildir. Ilahi soylemektir ayni zamanda. Zikrullah esnasinda ilahi soylemek, ilahi ezberleyip soylemek degildir. Tarikat lasmis bir tasavvufta olan budur. Yunus ilahileri kendince ezberleyip mi soyledi? Zikrullah esnasinda bir naat okudu. Naati yazdi yanindakiler.

Hazreti Mevlana oturup da bir sey yazmadi. Eline kalem almadi on sekiz beyti tarih icinde. Oturdugu yerden sohbet esnasinda, zikrullah esnasinda Husamettin Celebi hep etrafinda. Sir katibi gibi, hadis katibi gibi. Ne zaman basladi soylemeye, hemen Husamettin basladi yazmaya. Etrafindaki ogrenciler basladilar yazmaya.

Asil beyit odur, deyis odur. Sohbet esnasinda soylenen, zikrullah esnasinda soylenendir. Sufi, zikrullah esnasinda kalbine gelen ilhamati atar elini kulagina, soyler. Ilahi budur. Bunun adi ayni zamanda semadir. Cuneyd-i Bagdadi’nin sema ile alakali risalesi budur. Gazali’nin sema ile alakali risalesi budur.

Evlilikte Denklik (Kufuv) Meselesi

Bir erkek evlenmeye muktedir olmasi ne demektir? Fiziken, madden (ekonomik), fikir olarak, mana olarak, dini olarak yeterli olmasi demektir. Bu kime karsi? Evlenecek oldugun sahsa gore degisir. Senin maasin 1,5 liradir. Hayat standarti 5 lira olan kadini nikahlamaya kalkma.

Hanefiler bu konuda cok titiz davranmislar. Demisler ki evlilikte denklik aranir. Bir kiz kendi denginden asagida evlenebilir mi? El cevap evlenebilir. Evlenecek oldugun kimseye gore standart degisir, yeterlilik degisir. O zaman once sahsi bulacak erkek. O kimsenin hayat standarti ne? Annesi babasi onu nasil yetistirmis? Bunlari bilmeli.

Tebliğ Yöntemi: Karşıdaki Kişiyi Analiz Et

Karsinızdaki kimseyi analiz ederek ona gore din aktarin. Dinle, diyanetle hic alakasi olmayan birine namaz aktarirsaniz, ortunme aktarirsaniz sizinle catisacak. Ona once ‘Allah’a iman et’ deyin. Mekke devrindeki ayetlere bakin neler yapilmis. Mekke devrindeki gibi davranin.

Kalpler ancak zikrullah ile mutmain olur. Her ne ibadet ederseniz edin, her ne kadar kosturursaniz kosturun, kalbimizdeki boslugu dolduracak olan, acliyi doyuracak olan ancak zikrullahtir. Baska bir sey degil.

Kaynakça

Hadis-i Şerif Referansları

• Kalpler ancak zikrullah ile mutmain olur – Rad Suresi 13/28 tefsiri baglaminds; Buhari, Daavat; Muslim, Zikir
• Allah’a itaat edin, Resulune itaat edin, sizden olan emir sahiplerine itaat edin – Nisa Suresi 4/59 hadis-i serif baglaminds
• Hicret hadisi (Dunya icin hicret eden…) – Buhari, Bed’ul-Vahy 1; Muslim, Imare 155
• Munafiklik alametleri hadisi – Buhari, Iman 24; Muslim, Iman 107-108
• Ahir zaman fitneleri ve deniz kopugu hadisi – Ebu Davud, Melahim 5, Hadis No: 4297

Ayet-i Kerime Referansları

• Nisa Suresi, 4/59 – Allah’a, Resulune ve emir sahiplerine itaat emri
• Rad Suresi, 13/28 – Kalpler ancak zikrullah ile mutmain olur
• Bakara Suresi, 2/219 – Ickinin haram kilinmasi (Sa’d ibn Vakkas baglaminds)

Fıkıh ve Tasavvuf Kaynakları

• Imam Azam Ebu Hanife – Ictihad metodu: Kur’an, Sunnet, sonra ‘Biz deriz’ prensibi (Ibn Abdilberr, el-Intiqa)
• Hanefi fikhinda kadinin seyahati – 80 km mahramsiz seyahat yasagi (Serahsi, el-Mebsut; Kasani, Bedaius-Sanai)
• Safii fikhinda kadinin seyahati – 40 guvenilir Musluman esliginde caiz (Nevevi, el-Mecmu)
• Hanbeli-Maliki gorusu – Yol guvenligi esas alinir (Ibn Kudame, el-Mugni; Ibn Rusd, Bidayetul-Muchtehid)
• Evlilikte denklik (kufuv) – Hanefi fikhinda denklik sartlari (Merginani, el-Hidaye)
• Cuneyd-i Bagdadi – Sema risalesi (Kuseyri, er-Risale)
• Imam Gazali – Sema ve Vecd bahsi (Ihyau Ulumiddin, Kitabus-Sema vel-Vecd)
• Mevlana Celaleddin Rumi – Can gozu-vucut gozu sozu; Husamettin Celebi katipligi (Eflaki, Menakibul-Arifin)
• Mevlana – ‘Ey ol, hur ol! Ne zamana kadar altina ve gumuşe bagli kalacaksin?’ (Mesnevi)

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı