Sûfîliğin Âdâb, ve Erkânı

Kaba, ve Katı Yürekli Olmamak

Kalp: Bütün İbâdetlerin Merkezi

Gerçek İlim: Gönüllere Muhabbet Koymak

Kaynaklar

Abdülkâdir Geylânî, Ahmed er-Rifâî, İbrâhîm Desûkî gibi büyük zâtların hepsi de kendilerine Kur’ân, ve Sünnet’i, ashâbın davranış biçimini, ve selef-i sâlihîn âlimlerinin görüşlerini ölçü edinmişlerdir. Bunun hâricinde bir ölçü kabûl etmemişlerdir. Ancak zamân geçtikçe bu tertemiz yollara, oradan buradan devşirme görüş, ve düşünceler karışmıştır.

357. Mustafa Özbağ Efendi Hakkında

Sûfîliğin Âdâb ve Erkânı

Kaba ve Katı Yürekli Olmamak

Kalp: Bütün İbâdetlerin Merkezi

Gerçek İlim: Gönüllere Muhabbet Koymak

Cenâb-ı Hak, Peygamber Efendimize hitâben buyurmuştur: “Eğer sen kaba, ve katı yürekli olsaydın, şüphesiz etrafından dağılır giderlerdi.” Bu âyet-i kerîme, sûfîliğin başlangıç edebinin temelini oluşturur. Yüreği kaba olanın dili de kaba olur; eli de kaba olur; gözü, kulağı, bütün vücûdu kabalığın yansımasını taşır.

Katı yüreklilik; affetmeyen, hoşgörüsüz, sevmekten uzak, muhabbetten nasîbsiz, incelik, ve nâiflikten yoksun, tebessümden uzak, etrafına hırçın, ve haşin davranan kimsenin hâlidir. Bu hâl, mü’min sıfatı değildir; sûfî vasfı hiç değildir. Kaba, ve katı yürekli olan kimsenin etrafından herkes dağılıp gider; dağılıp gidenlerde kabâhat değil, o kimsenin katı yüreğindedir.

Hazret-i Mûsâ’ya bile Cenâb-ı Hak, Firavun’a giderken “Ona yumuşak söyle; sert konuşanlardan olma” buyurmuştur. Firavun’a bile yumuşaklıkla yaklaşılması emredilmişken, bir sûfînin kendi kardeşlerine kaba davranması düşünülemez.

Peygamber Efendimiz (sallallâhu aleyhi, ve sellem) buyurmuştur: “Sizde bir et parçası vardır; eğer orası düzgün olursa bütün vücut düzgün olur. O, kalptir.” Kalbinizde kabalık varsa dilinizde kabalık olacaktır; kalbinizde şehvet varsa gözünüzde, ve dilinizde şehvet olacaktır; kalbinizde nifak varsa her uzvunuzda nifak olacaktır.

Bunun tersi de doğrudur: Kalbinizde muhabbet varsa dilinizde muhabbet olur. Kalbinizde Muhammed Mustafâ aşkı varsa gözünüzde, ve dilinizde O’nun nûru olur. Din, kalbin üzerine kurulmuştur; niyetin, kalbin hâllerinin üzerine binâ edilmiştir. Abdest almanın niyeti kalpte yoksa, bütün uzuvlarınızı yıkasanız abdest almış olmazsınız. Oruç niyeti kalpte yoksa, bütün gün aç kalsanız oruç tutmuş olmazsınız.

Sûfînin başlıca amacı kalbini yumuşatmaktır. Kalbi yumuşatmanın yolu: Tövbe etmek, zikrullâh, tasadduk, ve cömertlik, kardeşlerine hizmet etmek, etrafına tatlı dilli olmaktır. Sûfîlik, gönül yumuşaklığıdır; gönül tatlılığıdır; gönül inceliğidir.

İlim, çok hadîs bilmek, Kur’ân’ı ezberlemek veya tefsir yazmak demek değildir. Gerçek ilim, bir kimsenin gönlüne Allah, ve Muhammed aşkı koyabilmektir. Bir kimse bütün hadîsleri ezberlese bile, etrafındaki insanlara karşı yumuşaklık, sevecenlik, muhabbet, kardeşlik, yoksa — o kimse, Cenâb-ı Hakk’ın tâbiriyle, kitap yüklü merkepten farksızdır.

Kaba, ve katı yürekliler, kabalıklarını ilimle örtmeye çalışırlar: “O çok âyet biliyor, çok hadîs biliyor, çok fıkıh biliyor” derler. Ama bilgi şeytanda da vardır, Firavun’da da vardır, Nemrut’ta da vardır. Bilgiyi insanlara faydalı kılacak olan, o bilginin kalpteki muhabbet, ve yumuşaklıkla harmanlanmasıdır.

O yüzden görevli, ve vazîfeli kardeşler — zâkir, ders yaptıran, insanları toplamaya gayret eden herkes — asla kaba, ve katı yürekli olamaz. Birbirleriyle sarmaş-dolaş olmalı, birbirlerine yakınlık kurmalı, etraflarındaki insanların küçük kusurlarını yüzlerine vurmak yerine muhabbet ile yaklaşmalıdırlar.

Kur’ân-ı Kerîm: Âl-i İmrân Sûresi, 3/159 — “Allah’ın rahmeti sâyesinde onlara yumuşak davrandın. Eğer kaba, ve katı yürekli olsaydın, şüphesiz etrafından dağılır giderlerdi.”.

Hadîs: Kalpteki et parçası — Buhârî, Sahîh, “Îmân”, 39; Müslim, “Müsâkât”, 107 — “Dikkat edin! Vücutta bir et parçası vardır; o düzelirse bütün vücut düzelir, bozulursa bütün vücut bozulur. Dikkat edin, o kalptir.”

Kur’ân-ı Kerîm: Tâhâ Sûresi, 20/44 — “Ona yumuşak söz söyleyin; belki öğüt alır veya korkar.” — Hazret-i Mûsâ’ya Firavun hakkındaki emir.

Kur’ân-ı Kerîm: Cum’a Sûresi, 62/5 — “Tevrât’la yükümlü tutulup da onun gereğini yerine getirmeyenlerin durumu, kitap yüklü eşeğin durumu gibidir.”

Kaynaklar

Bu metin, Mustafa Özbağ Efendi’nin “357. Mustafa Özbağ Efendi Dergah Sohbetleri” başlıklı sohbetinden derlenmiştir.

Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi için tıklayınız.

İlgili Sözlük Terimleri: Hâl, Kalb, Sünnet, Muhabbet, Aşk, Nûr, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı