Dinin: Borç, Hac ve Evlilik Meseleleri
Kredisi ve borcu olan bir kimse hacca gidebilir mi? Önce borcunu ödemesi daha iyidir. Parası olana hac farzdır; kimin parası varsa ona farzdır. Babam hacca gitmedi, onun adına ben gidebilir miyim? Parası olan gidecektir. Sıra yoktur; parası olan gider.
Kadının başını açmasının haram olduğunu bilerek bir erkek açık bir bayanla evlenebilir mi? Mümin erkekler mümin kadınlarla ve ehl-i kitap kadınlarla evlenebilirler. Ehl-i kitap olması evlenebilmesi için yeterlidir. İleride başını örtebilir, ama örtmezse kadının o günahından erkek de mes’ul olur. Çünkü elinizin altındakilerden sorumlusunuz.
Bıyık ve Sakal Sünneti: Müslüman Tipini Kim Çiziyor?
Hadis-i şerifte “Bıyıklarınızı kırpınız, sakallarınızı bırakınız” buyrulmuştur. Sakalın en uzun noktası bir kabze, bir tutamdır. Sakal bırakamıyorsanız hiç olmazsa bıyığınızı bırakın. Bıyık da sünnettir, terk etmek yoktur. Fıtraten bıyığınızda ne varsa bırakın.
Önümüze sakalsız, bıyıksız, pırıl pırıl bir Müslüman tipi çizilmek isteniyor. Böyle bir tipi “çok temiz, çok sevecen, çok makul” olarak sunan zihniyet, aslında perde gerisinde Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri’ne laf uzatıyor. Koyun gibi bir Müslüman istiyorlar: çektikleri yere gidecek, saçına karışacak, sakalına karışacak, her şeyine karışacak, sen susacaksın.
Biz alışılmış bir Mevlevi değiliz. Alışılmış bir Mevlevinin sakalı olmayacak, bıyığı olmayacak, yumuşak her şeye eyvallah diyecek. Dinine söylenecek eyvallah diyecek. Allah bizi affetsin. Biz böyle bir Müslüman tipi kabul etmiyoruz.
Kadın Şarkıcı Dinlemenin Hükmü
Sahabeler cariye şarkıcıları dinlemişlerdir; Bedir ashabından kimseler de bu noktada ruhsat almışlardır. Mümin bir kadının nameli sesi haramdır; söylemesi onun için haramdır. Ama karşıdaki kişinin mümin mi, münafık mı, cariye mi, kafir mi olduğunu bilmiyorsak Hanefilere göre dinleyen haram işlemiş olmaz.
Mümin bir kadın veya erkek gayri İslami bir eğlencede insanları eğlendirmek için dans, caz, şarkı, türkü yapması mümkün değildir; şeytanın borazancısı olmuştur. Osmanlı’da bu tip işleri yapan kimseler gayrimüslimlerdi. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk sanatçı kitlesinin büyük çoğunluğu da Rum ve Ermeni’dir.
Namaz Dinin Direğidir, Gereği Değil
Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri buyurmuştur: “Namaz dinin direğidir. Kim o direği yıkarsa dinini yıkmış olur.” Birisi “Namaz dinin direği değil, gereğidir” derse Hz. Peygamber’in hadis-i şerifine muhalefet etmiş olur. Bu dini sulandırmak, namazı hafife almaktır.
Namazsız bir İslam düşünüyorlar. Oruçsuz bir İslam düşünüyorlar. Tesettürsüz, sakalsız, sünnetsiz, ibadetsiz, hukuku olmayan bir İslam düşünüyorlar. Bunu değişik yollardan bize dayatmaya çalışıyorlar.
İslam Beş Temel Üzerine Kurulmuştur
Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri’ne soruldu: “İslam nedir?” Buyurdu: Kelime-i şahadet getirmek, namaz kılmak, oruç tutmak, hacca gitmek, zekat vermek. Bu beş temel senin üzerinde bulunacaktır. Zekat vermek farz ise zekat verebilecek hale gelmek için mücadele edeceksin: ticaret yap, tarlacılık yap, çalış, koştur. Tembel olma, aymaz olma, yobaz olma.
Mürşid-i Kamiller İmtihan Etmez, Allah İmtihan Eder
Birinin imtihan etmesi demek o kimseyi Allah yerine koymak demektir. Bir kimse Allah mıdır ki imtihan etsin? Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri kimi imtihan etmiştir? Sahabe efendilerimiz kimi imtihan etmiştir? Böyle bir şeyh efendi “Hadi buradan atla” diyecek, o da atlayacak, imtihanı kazanacak algısı tamamen yanlıştır. Böyle bir tasavvuf ve böyle bir din yoktur.
Şeyhinin üzerinden Allah bir kimseyi imtihan edebilir. Mesela şeyh ona Kur’an ve Sünnet dairesinde bir şey söyledi, o yapmadı. Bu durumda Allah’ın emrini yerine getirmemiş oldu. Ama imtihan eden Allah’tır. Bir başkası imtihan etmeye kalkarsa Allah’lığa soyunmuştur.
Evlilik ve İstihare
İstihare, o kimsenin abdest alıp iki rekat namaz kılmasıdır. Son tahiyyatta veya selam verdikten sonra istihare duasını okur. Kalbine geldiği gibi hareket eder. Nikah dört şey için yapılır: din, neseb, para ve güzellik. “Siz dindar olanı tercih ediniz” buyurmuştur Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri.
Buradaki dindarlıktan kasıt güzel ahlaktır. Erkek seçecekse önce güzel ahlaklısını seçsin. Bayan seçiyorsa önce dindar olanını seçsin, sonra nesebine veya maddi durumuna baksın. Her konuda istihare yapılabilir, istişare sünnettir.
Sufilere Güvensizlik ve Dilenci Algısı
Müslümanlar arasında sufilere, dervişlere ve şeyhlere karşı bir güvensizlik vardır. Herkes kendisinden bir şey isteneceğini düşünüyor. Bu algı şudur: “Derviş tipik bir dilencidir. Şeyh tipik bir dilencidir.” Param var dersen de yanlış yerdesin, param yok dersen de. Kendisini paralı görmek, kendisinden istenmeyecek biri olarak görmek aslında kibir ve enedir.
Bu güvensizlik, insanların cem’at, tarikat veya şeyh adına aldatmacılığa uğramış olmalarından kaynaklanmaktadır. Ama bu bir psikolojik problemdir. Herkesin kendisinden faydalanılacağını düşünüp kendisini önemli bir yere oturtmak depresif bir bakış açısıdır. Sufi bir kimse kendini lokmaya satmaz, üç kuruşa beş kuruşa satmaz, başkasından nimetlenmek için onun cerabesini çekmez.
Kaynakça ve Referanslar
- Hadis: “Bıyıklarınızı kırpınız, sakallarınızı bırakınız” — Buhari, Libas 64 (5893); Müslim, Taharet 56 (259)
- Hadis: Sakalın bir kabze (bir tutam) olması — Tirmizi, Edeb 17; Ebu Davud, Tereccül 15
- Hadis: Halkanın ortasına oturana dönene lanet — Ebu Davud, Edeb 12 (4826); Tirmizi, Edeb 28
- Hadis: Zikrullah halkasına üç kişi — Buhari, Da’avat 66; Müslim, Zikir 25 (2689)
- Hadis: “Namaz dinin direğidir” — Tirmizi, İman 8 (2616); İbn Mace, Fiten 12
- Hadis: İslam beş temel üzerine kurulmuştur — Buhari, İman 2 (8); Müslim, İman 19-22 (16)
- Hadis: Nikah dört şey için yapılır — Buhari, Nikah 15 (5090); Müslim, Rada’ 53 (1466)
- Hadis: İstihare duası ve namazı — Buhari, Teheccüd 25 (1162); Tirmizi, Vitr 18
- Hadis: “Korkaklığın şerrinden Allah’a sığınırım” — Buhari, Da’avat 37 (6363); Nesai, İstiaze 19
- Hadis-i Kudsi: Nurdan minberler üzerinde oturanlar — Tirmizi, Zühd 53 (2390); Ahmed b. Hanbel, Müsned, 5/233
- Ayet: “Namazı kılın, zekatı verin” — Bakara Suresi, 2:43, 2:110; Nur Suresi, 24:56
- Hanefi fıkhında kadın şarkıcı dinleme hükmü — İbn Abidin, Reddü’l-Muhtar, Sema bahsi; el-Hidaye, Kerahiye bahsi
- Sahabeler ve cariye şarkıcıları — İbn Hacer, Fethu’l-Bari, Nikah bahsi; Beyhaki, Şuabü’l-İman
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi
Ek kaynaklar:
- Kur’ân-ı Kerîm, Bakara 2/282-283: borç, kayıt ve emanet.
- Kur’ân-ı Kerîm, Âl-i İmrân 3/97; Hac 22/27-29: hac farziyeti ve hac ibadeti.
- Kur’ân-ı Kerîm, Rûm 30/21; Nûr 24/32: evlilik ve nikah.
- Kur’ân-ı Kerîm, Mü’minûn 23/1-2; Ankebût 29/45: namazın merkezi ve “dinin direği” anlam alanı.
- Buhârî, “Libâs”, 63; Müslim, “Tahâret”, 49: fıtrat, bıyık ve sakal rivayetleri.
- Tirmizî, “Îmân”, 8; İbn Mâce, “Fiten”, 12: namazın dinin direği oluşu rivayetleri.
- Buhârî, “Hac”, 1; Müslim, “Hac”, 412: hac, borç ve vekaleten hac bağlamındaki rivayetler.
- Gazzâlî, İhyâ’u Ulûmi’d-Dîn, “Esrârü’s-Salât”, “Âdâbü’n-Nikâh” ve “Esrârü’l-Hac” bölümleri.
- Kuşeyrî, er-Risâletü’l-Kuşeyriyye, “Mürşid”, “Mürid”, “Edeb” ve “İmtihan” bahisleri.
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Sakal”, “Bıyık”, “Namaz”, “Hac”, “Borç”, “Nikâh”, “Mürşid” maddeleri.
- Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât, “ṣ-l-w”, “ḥ-j-j”, “d-y-n”, “r-ş-d” kökleri: namaz, hac, borç ve irşad kavramları.
İlgili Sözlük Terimleri: Mürşid, Zikir, Sünnet, Şeyh, Dervîş, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı