Sevmek: Af Yolunu Seçmek ve Hz. Peygamber’in Ahlakı
Bir kimse kendisine yapılanları affetmiyorsa, Allah’ın ahlakıyla ahlaklanmamıştır. Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri’nin ahlakıyla ahlaklanmadıkça kurtuluşa eremez. Ahlakımız Muhammed Mustafa’nın ahlakıyla, edebimiz onun edebiyle süslenmedikçe necat erenlerden olamayız.
Bir kimse seviyorsa sadık olur. Sevmeyen zaten sadık olmaz. Sadıklık Allah’a, Resulüne ve yola aittir. Seven sabırlıdır; sabır dinin yarısıdır, öbür yarısı da şükürdür. Seven merhametlidir; gönlünde merhamet olmayan cennetin kokusunu alamaz. Merhamet edin ki merhamet bulun.
Allah İçin Sevmek
Hz. Mevlana ile Şems’in bağlılığı Allah sevgisidir. Allah için seven bir kimse kördüğüm gibidir. Ama sevgileri Allah için olmayanlar bu kördüğümü anlamakta güçlük çekerler. Biz öylesine yürekli, öylesine cesaretli sevemediğimiz için öyle sevenleri de kendi etrafımızdan uzaklaştırırız.
Müslümanlar Hallac-ı Mansur’u asan, Seyyid Nesimi’nin derisini yüzen, Yunus Emre’yi küfürle itham eden, Hz. Mevlana’yı küfürle suçlayan, Niyazi-i Mısri’yi sürgüne gönderen, Said Nursi’yi hapseden, Hasan el-Benna’yı katleden Müslümanlardır. Müslümanlar kendilerinden farklı düşünen, kendilerinden fazla aşık olanı küfürle, Budistlikle, cahillikle itham eden Müslümanlardır.
Allah Adına Sevmek Ne Demektir?
Hadis-i kutside buyurulmuştur ki Allah için birbirlerini sevenler Arş’ın gölgesinde gölgelendirileceklerdir. Birbirleriyle akrabalığı olmadığı, aynı kavimden olmadığı, menfaatleri olmadığı halde birbirlerini Allah için sevenler, toplandıklarında Allah’ı zikredenler Arş’ın gölgesinde gölgelendirileceklerdir.
Allah için sevmek, Allah adına sevmek demektir. ‘Ya Rabbi, Senin Vedud ismi şerifin benim üzerimde tecelli etti; senin yerine ben sevdim onu, aslında benim üzerimden seven sensin’ demektir. Peygamberler Allah’ın işi ve gücüyle güçlendiler. Veliler Allah’ın işini üzerine aldıklarından dolayı veli oldular; çok namaz kılmaktan değil.
Allah adına seven merhametlidir, vefalıdır, sabırlıdır, af ehlidir. Affedemiyorsan Allah için sevemedin. Sabredemiyorsan Allah için sevmedin. Vefalı değilsen Allah için sevmedin.
Mezhep ve Tarikat Hz. Peygamber Zamanında Var mıydı?
Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri’nin zamanında hem mezhep hem de tarikat vardı. Hz. Peygamber, Muaz b. Cebel’i Yemen’e gönderirken ‘Neyle amel edeceksin?’ diye sormuş; Muaz ‘Kur’an ile, bulamazsam sünnetinizle, bulamazsam kendi içtihadımla’ demiş; Hz. Peygamber tebessüm etmiştir. İşte bu mezheptir.
‘Ashabım yıldızlar gibidir, hangisine sarılırsanız beni bulursunuz’ hadisi mucibince ashabın her biri ayrı bir yol, ayrı bir mezhep, ayrı bir tarikat, ayrı bir hikmet kesesidir. Hz. Peygamber ‘Allah’ı zikredenler bütün sevabı aldı götürdü’ buyurmuştur. Sahabe bir araya gelip zikrullah yapıyordu; işte bu tarikattır.
Mezhep ve Tarikat Düşmanlığı
Televizyonlarda sahabelere laf söylemeye başladılar, din tüccarları Hz. Peygamber’e laf söylemeye başladılar. Bu uluslararası bir oyundur. Koca İmam-ı Buhari hadis nakledecek diye Buhara’dan Mısır’a yaya gitmiştir; adam atına boş külahla gel gel demiş, İmam-ı Buhari ‘atı aldatan beni de aldatır’ deyip o adamdan hadis nakletmemiştir. Şimdi oturmuş profesörler İmam-ı Buhari’ye laf söylüyorlar. Dinden para kazananlar din tüccarıdır; onların fetvalarına bakmıyorum.
Haramdan Uzak Durmak
İşinizi düzgün yapın, müşterilerinizi düzgün ağırlayın. Edebinizi koruyun. Yanlış hırs ve rekabet insanı batırır. Çalışanlarınızın helalliğini alın, taahhüdünüzü yerine getirin. Asla yenilmeyi düşünmeyin, gerilemeyi düşünmeyin.
Bir kulağa haram girerse beynini ve kalbini dağıtır. Bir göze haram değerse kalbi dağılır. Bir dile haram gelirse kalbi dağılır. Bir mideye haram girerse kalbi dağılır. İnsanın çürümesi, dağılması, eskimesi haramlardandır. Haram dinlemeyin, haram söylemeyin, haramı ellemeyin.
Halvet ve Edep
Sufilerin adablarından birisi halvette Allah ile edebi muhafaza etmektir. Halvet; bir kimsenin evinde, mescidinde, dergahında murakebe etmesi, Allah’ı zikretmesi, sohbet dinlemesi, itikafa girip zikir halinde kendisini zikirhaneye kapatması gibi hallerdir.
Halvetin en uç noktası, her an ‘O beni görüyor’ deyip hayatını öyle yaşamaktır. Her an huzurullahtayım deyip hayatını öyle yaşamaktır. Sufi namazda, zikirde, toplu zikirlerde, evde edebini ve adabını korur. Kahkahalarla gülmek, el şakası yapmak, insanları hicvetmek, alay etmek İslam edebinde ve adabında yoktur. Hz. Peygamber tebessüm ederdi, hafiften şakalaşırdı ama hicvetmezdi, alay etmezdi.
Kaynakça
Ayet Referansları
- Enfal Suresi, 8/17 — “Attığın zaman sen atmadın, Allah attı.” Allah’ın peygamberler üzerindeki tecelliyatı.
- Nisa Suresi, 4/48 — “Allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz; bundan başkasını dilediği kimse için bağışlar.” Af ve merhamet.
Hadis-i Şerif Referansları
- Arş’ın gölgesinde gölgelenecek yedi sınıf — Sahih-i Buhari, Kitabu’l-Ezan, No: 660; Sahih-i Müslim, Kitabu’z-Zekat, No: 1031. Allah için birbirini sevenler.
- Muaz b. Cebel hadisi — Sünen-i Ebu Davud, Kitabu’l-Akdiye, No: 3592; Sünen-i Tirmizi, Kitabu’l-Ahkam, No: 1327. Mezheplerin temeli.
- Ashabım yıldızlar gibidir — Beyhaki, el-Medhal; İbn Abdilberr, Camiu Beyani’l-İlm. Sahabeye ittiba.
- Allah’ı zikredenler bütün sevabı aldı götürdü — Sünen-i Tirmizi, Kitabu’d-Da’avat, No: 3377. Zikrullahın fazileti.
- Merhamet etmeyene merhamet olunmaz — Sahih-i Buhari, Kitabu’l-Edeb, No: 5997; Sahih-i Müslim, Kitabu’l-Fedail, No: 2319.
- Şeyhi olmayanın şeyhi şeytandır — Abdülkadir Geylani’ye nisbet edilen söz; hadis olarak zayıf kabul edilir.
- Faizle iştigal eden hadisi — İmam Ahmed, Müsned; İbn Mace, Kitabu’t-Ticarat, No: 2274. Faizin büyük günahlardan olduğu.
Fıkıh ve Tasavvuf Kaynakları
- Hz. Mevlana Celaleddin-i Rumi — Mesnevi-i Şerif (annenin ‘geberesin’ demesi misali; Şems muhabbeti). Divan-ı Kebir (Ayım Şems, günüm Şems, canım Şems beyti).
- İmam-ı Buhari — Sahih-i Buhari. Hadis nakli için Buhara’dan Mısır’a yaya seyahati, atı aldatan meselesi.
- Kuşeyri Risalesi — Halvette edep, Allah ile baş başa kalmanın adabı bölümü.
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi