Tövbe: Gıybet, Helalleşme ve Tövbe
Bir kimse birisinin hakkında dedikodu etmiş olsa, gıybet etse, iftira etse, birisinin hakkını yese, birisine zarar verse — diliyle, gözüyle, eliyle, kulağıyla, ayağıyla, kalbiyle — onunla helalleşse, evet kul hakkı bitmiş olur. Ama o günah-ı kebairi işlediği için ayrıca tövbe etmesi gerekir. Çünkü günah-ı kebair işlemek başlı başına bir günahtır; nasıl bir kimse kaza namazı bıraksa, sonra kaza etse bile tövbe etmesi gerekiyorsa, bu da öyledir.
Coca-Cola ve Alkol Meselesi
Coca-Cola’nın içerisinde alkol olduğu söyleniyor, bunu tespit ettiler, gazetelerde yayınladılar. Coca-Cola firması ‘Bunun içerisinde alkol yoktur’ diye geriye dönüş yapmadığından dolayı içinde alkol olduğu nettir. ‘Sarhoşluk veren şeylerin azı da çoğu da haramdır.’ (Ebu Davud, Eşribe, 5; Tirmizi, Eşribe, 3) hadis-i şerifi gereği bir kimse Coca-Cola için haram dese, ona ‘Neden haram diyorsun’ denmez.
‘Portakalın içerisinde de alkol var, elmanın içinde de var, o zaman onları da yemeyeceğiz’ diyorlar. Portakalın içerisindeki doğal alkol ile sonradan mayalanmış alkol aynı noktada ve derecede değildir.
Namaz ve İbadeti Sevdirmek
Namazlarını düzene koymayan, zorlanan kimseye yardım etmek için sevgi yolunu seçin, sevdirmeye çalışın. Bilhassa çocuklarınızı, arkadaşlarınızı ödüllendirerek, onları sevdirerek namazı, abdesti, orucu, sohbetleri sevdirebilirsiniz. Israr etmek, ‘Hadi kalk namazını kıl, hadi kalk namazını kıl’ demek namazdan soğutuyor. Aşırı derecede ısrarcı olmak hoş bir şey değildir.
Eşler Arasında Güven Duygusu
Eşlerin birbirlerine güvenmeleri meselenin farz noktasıdır. Eşlerin birbirlerine olan güvenleri kırıldıysa o evlilik çatırdıyor, sıkıntı vardır. O yüzden eşler birbirlerine olan güven duygularını hiç yitirmemeli; eşler birbirlerinin güvenlerini sarsacak hal ve hareketlerden de uzak durmalıdır.
Kadın gidip geldiği yeri açıkça söylemeli, erkek de şüphelendirecek tavır ve davranışlardan uzak durmalıdır. Erkekler eşlerini kıskandırmak için başka bir kadına gidecekmiş gibi tavır ve davranışlarda bulunuyorlar; bu aptalca ve cahilce yapılan bir şeydir. Cep telefonu mesajlarında gizlilik, gece geç saatlerde tuvalete gidip mesaj çekmek gibi davranışlar güvensizlik tohumlarıdır.
Eşler uzakta da yakında da olsalar birbirlerine karşı güveni ön safta tutmalı, güvensizliğe sebep teşkil edecek her türlü tavır ve davranışlardan erkekler de kadınlar da uzak durmalıdır.
Evliyanın İç Süsü: Takva, Edep ve İbadet
Evliyanın iç alemi üç hal ile süslenmiştir. Bu üç hal bir velide, bir evliyada muhakkak olması gerekir. Bu üç hal ile hallenmeyen bir kimse asla Allah dostu olamaz: Birincisi takva, ikincisi ince edep ve ahlak, üçüncüsü ibadettir. Bu üç hal birbirinin içinde gibidir, birbirinden ince perdeler halinde ayrılmıştır ama birbirinin içindedir.
Takva
Takva birinci derecede Allah’a yakınlıktır. Kur’an ve sünnete sımsıkı yapışmaktır. Takva sahibi asla hayatından, ibadetlerinden, ahlakından taviz vermez. Her dünyasında, her ahiretinde bir istikamet vardır, o istikametinden taviz vermez. Takvaya ulaşmak şüphelilerden kaçınmakla, infak etmekle ve sevmekledir.
İnce Edep ve Ahlak
İnce ahlak sahibi olmak, Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretlerinin ahlakıyla ahlaklanmaktır. Edebi terk eden fazları terk eder, harama düşer, yolun sonunda küfre düşer. Edep bu manada olmazsa olmaz bir ölçüdür. Hakkını yerler, sana zulmederler, iftira ederler; sen edebini muhafaza etmekle sorumlusun.
İbadet
‘Bana iyi bakın, benim namazı kıldığım gibi kılın.’ (Buhari, Ezan, 18) Hz. Peygamber hiçbir Ramazan orucunu bırakmamıştır. ‘Havalar sıcaktır, kışın tutarsınız’ dememiştir. İbadetleri Hz. Resulullah’ın ayak izine basarak yapmak gerekir. Farzlardan taviz verdiren bir kimse — kim olursa olsun — sapıktır. Uzak durun şeytandan kaçar gibi.
Gerçek Üstadın Vasıfları
Veli, dervişin kesesine, parasına, malına gözünü dikmez. Bir üstad kalkıp da ayrılık yolunu açmaz; sufilerine hilm ile, yumuşaklıkla, tatlılıkla nefislerinin hastalıklarını anlatır. Karı koca dervişlerin arasında sıkıntı varsa onları barıştırmayı, anlaştırmayı, geçimlerini sağlamayı tavsiye etmelidir.
Üstad demek, dervişlerin hizmetçisi demektir. ‘Kavmin efendisi, ümmetine hizmet edendir.’ (Deylemî, Müsnedü’l-Firdevs) Üstad sufilere ve Müslümanlara hizmet eder, hizmet alan değildir. Susuzlara su, açlara ekmek götürecek; ‘Bana para getirin, bana ekmek getirin’ demeyecek. O infak edecek; takva, infak etmektir, vermektir.
Kaynakça
- Ebu Davud, Eşribe, 5; Tirmizi, Eşribe, 3 — ‘Sarhoşluk veren şeylerin azı da çoğu da haramdır.’
- Buhari, Ezan, 18 — ‘Bana iyi bakın, benim namazı kıldığım gibi kılın.’
- Deylemî, Müsnedü’l-Firdevs — ‘Kavmin efendisi, ümmetine hizmet edendir.’
- Buhari, Rikak, 38 — Hadis-i Kudsi: Farzlar ve nafilelerle Allah’a yaklaşma
- Hz. Ebu Bekir es-Sıddık (r.a.) — Şüpheli hurma kıssası (İbn Sa’d, et-Tabakatu’l-Kübra)
- İmam Kuşeyri, er-Risaletü’l-Kuşeyriyye — Velilerin takva, edep ve ibadet sıfatları
- İmam Gazali, İhyau Ulumi’d-Din, Kitabü’t-Tevbe — Günah-ı kebair ve tövbe hükümleri
- Hz. Peygamber (s.a.v.) — Ramazan orucundan asla taviz vermemesi (Buhari, Savm; Müslim, Siyam)
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi