Perşembe, 14 Mayıs 2026
YOLUMUZ NÜBÜVVET YOLUDUR

Mustafa Özbağ

İrşad & Tasavvuf · Resmî Site
Dergah Sohbetleri Serisi ·

28. Dergâh Sohbeti — Mal Fitnesi, İtikâf ve Çalışmanın Önemi

Mustafa Özbağ Efendi'nin dergah sohbeti: 28. Dergâh Sohbeti — Mal Fitnesi, İtikâf ve Çalışmanın…. Tasavvuf, ahlâk ve mânevî yol üzerine kapsamlı açıklamalar.


1. Bölüm

Hızır Aleyhisselâm dilenci kılığına giremez. Hiçbir Peygamber dilenmez. Hiçbir Veliullah dilenmez. Hiçbir Evliyullah dilenmez. Hakkılığı, kıyafetini bir şey diyemem. Ama Allâh’a yakın olanlar Allâh’tan başkasına ihtiyacın varmış gibi görünmek istemezler. O yüzden dilenecek kılıklığı pek önemli bir söz değil. Banka kredisiyle ömreye gidilir bu. Boşla hac ve ömre yapılacağına dair fetva var. Banka kredisi dediğinizde normalde bir kimse zarar et olursa darül harpte faizin bu noktada olmayacağını beyan etmişler. Takva noktasında çok uygun bir şey değil. Tasvip edilmez. Dilenciye cebindeki paranın miktarı sorulur. Hz. Ömer Efendimiz sormuş. Gelmiş birisi Hz. Ömer Efendimiz’den bir şey istemiş. O da demiş ki arkandaki heybede ne kadar buğdayın var?

O da göstermiş o buğdayını. O buğdayını gösterdikten sonra almış bir rivayete buğdayını kendi hayvanının önüne yem olarak atmış. Bunda demiş iki günlük yiyeceğin vardı senin. Al şimdi senin demiş. Para şimdi senin demiş. İstemen cahil oldu demiş. Dilenciye cebindeki para sorulur. Eğer adamın bir günlük yiyeceği varsa onun dilenmesi cahil olmaz çünkü. Her ümmetin bir fitnesi var. Benim ümmetimin fitnesi de maldır açıklar mısınız demiş. Buradaki mal sevgisidir. Yoksa Resûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem Hz. burada zenginliğe düşman olmuş değil. Veya malı olan Müslümanlara düşman olmuş değil böyle algılanılmasıdır. Mal sevgisi ayrıdır. Bir kimsenin malının olması ayrıdır. Bir kimsenin dünya sevgisi ayrıdır.

Dünyanın rahat olması ayrıdır. Bir kimsenin dünyalığı bu noktada rahat olmaz. Ahiretliği de rahat olmaz. Saptıracak fakirlikten de Allâh’a sığınalım demiş. Bunu da unutmayın. Bir insan çok fukaralık yaşar. Sabredemezse sapar. Hele bugünün insanları iman noktasında kemal ehli değiller. Yokluk kendilerini sapıttırmasa dair çocuklarını sapıttırır. Ailesini sapıttırır. insanın kendisini belki de muhafaza edebilir insan. Ama ailesini, çoluğunu, çocuğunu muhafaza etmesi zordu. O yüzden diyorum ki işinize sahip çıkın. Dünyayı olarak işinize sahip çıkın. İşinizi yapın. Ailenizi başkasına muhtaç etmeyin. Çocuklarınızı başkasına muhtaç etmeyin. Çocuklarınız bayram geldiğinde ayakkabıyı başkasının ayağında görmesin.

Tembellik yapmayın. Çalışın. Aileniz bayram geldiğinde bir yeni eteği başkasının elinde görmesin. Çalışın, az olsun. Sen 20 liralık giydir. Sen 10 liralık giydir. Başkası 50 liralık giydiriyormuş, giydirsin. Sen çalış. Yetmiyor musun? Yetmesin. Allâh aktarır. Allâh muhafaza eylesin. Dersimizi işe gelip giderken serviste çekebilir miyiz? Siz Allâh’ı otururken, yanlarınızın üzerine yatarken, ayaktayken Allâh’ı zikrediniz. Her halikada Allâh zikredilir. O yüzden bir kimse dersini otobüste çeker, trende çeker. Kendi arabasında giderken çeker, serviste çeker. İş yerinde ben ders çekiyorum deyip de, çalıştığınız yerde kenara çekilip ben ders çekeceğim demeyin. İşiniz varken, günlük çalışma saatinizde ben dersimi çekeceğim deyip de işinizi bırakmayın.


2. Bölüm

Dersinizi gece çekin. Yolda gelir giderken çekin. Allâh bizi affeylesin. Geçen hafta bağlılık ve sevgi, aşkla ilgili sohbetiniz olmuştu ve demirden bir örnek vermiştiniz. Ateşte sürekli kalmak evri dediniz. Bu olay normal hayatımızda sürekli tecelli ediyor. Bunun ölçüsü nedir? Bir ısınır, bir soğur. Demiş, soru kalmış. Öyle devamlı ateş içerisinde kalan varsa takdir ederiz ya eğiliriz onun önünde. Acil gündem. Cemaatteki hizmetlerle alakalı yapılması gereken bir sürü iş var. Cemaatteki bölge sorumlusu, arkadaşlar hiçbir çalışma yapmıyorlar. Mahalle sorunlarıyla biyolog halinde değiller. İstişareler yapılmıyor, yeni stratejiler geliştiremiyor. Sizin halifeliğiniz döneminden bugünkü sizin halifeleriniz arasında hizmet noktasında çok büyük uçurum var.

Bölgelerde hiçbir faaliyet yok. Her şeyi sizden bekliyorlar. Her geçen gün gün geriliyoruz ve körneleşiyoruz. Tekrar dirilişe ihtiyacımız var. Bölge sorumluları neler yapar, tekrar dirilir ve canlanırız. Allâh razı olsun. Müthiş. Soru dirilir inşâAllah. Ramazan son 10 gün Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem hazretleri Mekke’de Medine’yi cüret ettikten sonra her sene iki kafa girerdi. Bir sene Ramazan’ın ilk 10 gününde girdi. İkinci sene ortasında girdi, üçüncü sene de sonunda girdi. Ve kendisi Adı Şerif’te dedi ki ben ilk önce Kadir gecesinde Ramazan’ın ilk 10 gününde aldım. Bir dahaki seneye dedi ki ben Kadir gecesini ortasındaki 10 günde aradım. Bir dahaki seneye dedi ki ben Kadir gecesini son 10 günde aradım.

Ve tavsiye etti, devam etti. Siz Kadir gecesini Ramazan’ın son 10 gününde arayınız. Yine başka bir adı Şerif’te dedi ki siz son 10 günün tek günlerinde arayınız. 21, 23, 25, 27, 29 gibi. Ve bir dahakinde başka bir adı Şerif’te dedi ki herhalde 25. veya 27. gece durdu. Dedi 29 da olabilir. Sahabelerin bu noktada değişik görüşleri var ama bu değişik görüşlerinin çoğunluğu toplama 27. gece olarak Kadir gecesini. Tabi Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Hazretleri ümmetinin ömrünün kısalığını, günahlarının çokluğunu görünce çok üzülüyor. Üzülünce de Cenâb-ı Hak Cebrail aleyhisselâm’a ona müjdeyi veriyor. Ey Habibim sana öyle bir gece bahşettik ki bin aydan hayırlı bir gece Kadir gecesi. İtikaf, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Hazretleri’nin bu noktada sünnetiyle sabit.

Ve itikaf ibadeti sadece Peygamberimizle alakalı bir ibadet değil. Din bir bütün geçmiş Peygamberlerle itikaf eder gibi inzivaya çekildiği zamanlar olmuş. Musa aleyhisselâm’ın turistin adı kırk gün halvet ettiği gibi. Ve Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Hazretleri de Peygamberlik kendisine tebliğ edilmezden önce Mekke’de Hira dağında belli bir inzivaya hayat yaşamıştı. Peygamberlik ona tebliğ edildikten sonra da kısa dönemlerle de olsa yine öyle bir itikafi bir hayatı devam etti. O yüzden itikaf insanın kendi kalbi temizliği için, kalbi terbiyesi ve ruhi yükselişi için önemli bir ibadet. Eğer Ramazan’ın son 10 gününde o Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Hazretlerinin sünneti olan itikafı işleyecekse erkek bir mümin cemaatle namaz kılına bu mescitte itikafını yapması gerekir.


3. Bölüm

Eğer böyle olmazsa onun haricinde bir yere itikafa girerse o söylenen Ramazan itikafı da olsa biraz daha ecri sevabı aşağı düşer. Camide eftal olanı. Bayanlar da evlerinde girerler. Evlerinde bir odanın bir merkezini veya odanın bir bölümünü seçerler. Oraya secde hadesini yazarlar. Orada zikirle, ibadetle günlerini geçirirler. Evde de evlerini, işlerini yaparlar. Çoğuluklarına, çocuklarına hizmete de devam ederler. Boş zamandan da oturlar orada zikirler yaparlar. İtikaf eden kimsenin itikaf mealinden, mahallinden dışarı çıkması çok uygun değildir. Dünya kelamı konuşması, itikafta ticaret yapması, alması, satması, itikaf zamanında cinsel ilişkiye girmesi, itikaf müddeti boyunca aşırı zevki sefaya düşmesi uygun değildir normalde.

Ehli tasavvur. İtikafta ise pek böyle yemeye içmeye düşmez. Muhakkak ki az yemeye, az uyumayı, çok zikretmeyi talep eder. İtikaf eden kimsenin çok yemesi uygun görülmemiş, çok uyuması da uygun görülmemiş. Bu noktada konuşması da uygun görülmemiş ki kendi iç âlemine dalsın. Kendisini derinleştirsin, devamlı zikirle, tefekkürle, ibadetle kendisini manevi olarak yükseltsin. Kendisini bu noktada derinleştirsin, genişletsin kalb-i manada. İtikafın en önemli insan üzerindeki etkisi olur. Ve itikaf çıkarmayan bir kimsenin maneviyatta eksiklik olur. O böyle sabırlı olmaz, o geniş olmaz, o böyle ölçülü davranmaz. İtikafsız bir derviş düşünülmez. Dervişi pişiren, hak yolcusunu pişiren en önemli ibadetlerden birisidir.

İlk etapta günahlarının affına sebep olur. İtikafa giren bir kimsenin, itikafı çıkaran bir kimsenin o esnada günahlarının var olduğu düşünülmez. İtikaf çünkü insanın o güne kadar geçmiş günahlarının affına sebep olur. Eğer günahı var ise ki hepimizin vardı ve insanı manevi olarak yükseltsin. O yüzden Resûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem Hazretleri her ramazan itikafa girmiş. Bir ramazan Hazreti Ayşe Vâlidemiz de izin istemiş. Demiş ki Ya Resulallah ben de çadır kurayım, itikafa girebilir miyim, girebilirsin demiş. Hazreti Ayşe Vâlidemiz için de bir çadır kurulmuş. Ama bir bakmışlar ki itikaptan bir gün Allâh Resulü sabaren kafasını çıkarmış. Hazreti Zeynep gelmiş o da çadır kurmuş. Öbür hanıma meymune miydi?

Ümmü Habib’e miydi? O da gelmiş çadır kurmuş. Allâh Resulü sallallâhu aleyhi ve sellem Hazretleri bunlara ne oluyor ki demiş. Kendi çadırını kaldırmış ama kalan itikaf günlerini şevvalde tamamlamış. Yine 10 günü tamamlamış. Çünkü 10 gününe giriliyor ya yine 10 günü tamamlamış. O yüzden bir kimse ramazan itikafına niyet eder, itikafını bozarsa yine 10 gün itikaf etmesi ona vacip olur. Nafire ibadettir ama vacip olur. Ama itikafa eğer ki bir kimse 10 günlük niyet etmez teravihi kılıncaya kadar, camiden çıkıncaya kadar, tekkeden çıkıncaya kadar, hatta şimdi buradan ayrılıncaya kadar itikafa niyet ederseniz yine itikaf sevabı almış olursunuz. Bu son 10 gün cemaatte olan namazlara dikkat edin. Son 10 gün içerisinde bir kimse cemaatte namaza takip eder, cemaatte namazı kılar, cemaatte teravihi devam ederse muhakkak ki içerisinde Kadir gecesinin olduğu bir geceyi cemaatte ihya ettiğinden dolayı inşâAllah ramazan Kadir gecesini yakalamış olur.


4. Bölüm

O yüzden ramazanın son 10 günü ömreye gitmek o yüzden çok evladır. Orada çünkü namazlar cemaatle, gece teravih kılınıyor cemaatle, gece yarısında gece namazı kılınıyor cemaatle. son 10 gün bütün geceler teravih kılınıyor ama son 10 günde gece namazı da kılınmaya başlanıyor. O son 10 gün gece namazı da kılınınca 10 günü dolu dolu ibadete geçirmiş oluyor ki Kadir gecesini de Allâh-u Alem yakalıyor o kimse. Gidemedik, Allâh hepinizi de nasip etsin inşâAllah ramazanın son 10 gününde bol bol ibadet edin, tövbe edin, zikredin, gecelerinizi dolu geçirmeye gayret edin ki Kadir gecesini yakalama şerefine, yakalama lezzetine ve mutluluğuna erişilsin. Muhakkak son 10 günü dolu geçirir. İnsanın bir daha ramazan geçirip geçirmeyeceği belli değil.

Ve bu son 10 gün artık uluslatın yaşandığı son 10 gün aşkın, muhabbetin, kurtuluşun doğruya çıktığı bir zaman olmalı. Dedikodu’dan, gıybetten, iftiradan uzak, gafletten, zevkten, neşeden uzak bu noktada derinlemesine ibadet edilen, zikrullah yapılan, tövbe edilen, muhabbet beslenilen, muhabbetin arttığı, coşkunun arttığı günler olsun. İnsanlar ramazanın son 10 günlerinde tembel olanların tembellikleri artar, namazdan eksilirler, zikirden eksilirler, teraviden eksilirler. Bunlar Allâh affetsin, böyle kök salmamış ot gibidirler, kök salmamış. Kök salmış olan, iyi mümin olanlar, Allâh’a yakın olan, aşık olanlar son 10 günde ibadetlerini yükseltirler, zikirlerini yükseltirler, oruçlarını kemale erdirirler, ibadetlerini de kemale erdirirler.

Son 10 gününü böyle boş geçirmezler, heva ve hevesle geçirmezler, Allâh muhafaza eylesin. Kendilerini sıkarlar, kendilerini tutarlar, kendilerini muhafaza ederler ki o son 10 günü dolu dolu geçirsinler. Allâh cümlemizi onlardan eylesin inşâAllah. O yüzden son 10 günde arkadaşlar evlerine girdiklerinde muhakkak birer saat dinledi olsa, ikişer saat dinledi olsa evlerinizde itikaf yapın. İtikafa niye denir? Odadan çıkıncaya kadar. Deyin, hiç olması 3500 tehdit okuyun, hiç olması 3500 salatu selam getirin veya tövbe edin, hiç olması iki ders çekin, üç tane ders çekin, dört tane ders çekin. Çekebildiğiniz yere kadar ve muhakkak gecelerinizi boş geçirmemeye gayret edin. İki rekat da olsa, dört rekat da olsa, en az iki rekat da olsa gece namazı kılmaya gayret edin.

Yatmadan kılın veya sahura kalktığınızda kılın, muhakkak iki rekat, dört rekat gece namazı kılın ve tövbe edin. Ve muhakkak gece namazına kalktığınızda veya sahura kalktığınızda muhakkak zikredin ve dua edin. Eşinize, çoluğunuza, çocuğunuza, etrafınıza, ümmeti Muhammed’e dua edin. Dua edin. Dua müminin silahı, dua müminin kalkanı, dua mümini mümin eden en önemli ibadetlerden birisi. Ramazanın son on günde de bunu muhakkak ve muhakkak yaşayın. Ve Arife gecesi, Cenâb-ı Hak inşâAllah bir daha sohbet ederiz herhalde önümüzdeki parçam ve bir ders daha olacak. Arife gecesi şimdiden söyleyeyim, Arife günü muhakkak dua ile geçirin. Bayram alışverişini, bayrami ihtiyaçlarınızı Arife gününe bırakmayın.

Şimdiden halledin, halledebiliyor sanasını. Arife günü müminin çarşıda bacada orada burada işi pek olmaz. Arife günü dua ile geçecek bir zaman, zikir ile geçecek bir zaman çünkü Cenâb-ı Hak Arife gününde duaları kabul eder. Hem Kurban Arifesinde hem de Ramazan Arifesinde. O yüzden muhakkak Arife günü de dua noktasında, zikir noktasında kendimizi boşta bırakmayalım. İnşâAllah. Haklarınızı helal edin. Soracağınız bir şey varsa sorun. Efendim itikafa girerken niyetli olmak şart mı? İtikaf niyetle tabi. Ramazan dışındadır niyet. Her ibadette niyet şart. İtikaf da normalde Ramazan’da muhakkak oruç tutulacak çünkü Hz. Ayşe validemiz bir hadîs-i şerifinde oruçsuz itikaf olmaz demiş. Bunu Haneviler Ramazan olarak söylemişler demişler ki Ramazan ayında oruçsuz itikaf olmaz.

Fıkıh noktasında, fıkıh noktasında bir kimse nafile olan itikaf Ramazan’ın arzusundaki bir itikafta oruç tutmayabilir. Anlaşıldı? Ama ehl-i tasor bunu çok uygun görmemiş. Bir rahatsızlığı yoksa bir sıkıntı yoksa onun oruçlu olması daha evladır. Onun oruçlu olması daha evladır. Ama onu da söyleyeyim şimdiden Kadir gecesinde tekkede halka açık itikaf olacak. Allâh izin verirse inşâAllah. Orada insanlara itikafını da anlatacağız ve sabah namazı vaktine kadar da inşâAllah itikaf yapacağız. Başka soru falan varsa sor. Çalışıyoruz efendim biz. Geceleri katılabilir miyiz? Katılabilirsiniz. Zaten gündüz itikaf yapmayacağız. Gece yapacağız zaten onlar. Öyle Ramazan’ın son on günde itikafa girecek olan varsa onu da haberimiz olsun bir cami ayarlaması lazım.

Camide girecek herhalde bir, öyle dediler bana doğru yanlış bilmiyorum, camide de itikafa girecek olanlar ondan sonra şeyden mülki amirlikten, müftülükten bir de karakoldan izin alınması gerekiyormuş. İşimiz de bu tarafı var. Evet, başka? Üç cildan suifatı. Âmîn. Üç ihlas bir Fatiha. Âmîn. Âmîn. Üç ihlas bir Fatiha. Âmîn. Fatiha.


Kaynakça

Mustafa Özbağ Efendi’nin sohbetinden derlenmiştir.

Kaynak video: YouTube

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Kalb, Sünnet, Muhabbet, Aşk, Halvet, Dervîş. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı