Âilenizi Başkalarının Yanında Eleştirmeyin, Küçük Düşürmeyin
Babam bize titiz davranırdı — Allâh rahmet eylesin, âmîn. Evlâtlar üzerinde titiz olmayı ondan öğrendik; âilenin üzerinde titiz olmayı ondan öğrendik. Babamın çocuklarına, babamın eşine bir Allâh’ın kulu konuşamazdı. «Gözünün üstünde kaşı var» diye hiç kimse — kendi annesi, babası, annemin annesi, babası, abileri dâhil. Buna annemin abileri de öyle; biz abisi böyle bir şey mümkün değil.
Ölçü: Âileye Sâhip Çıkmak, Ezdirmemek
Bunu neden söylüyorum? Âilemi övmek için değil; ölçü: Âilelerinize sâhip çıkın; çocuklarınıza sâhip çıkın; hiç kimseye ezdirmeyin eşlerinizi ve çocuklarınızı. Bunu erkeklere söylüyorum. Kadınlar: Kocalarınızı arkasından eleştirmeyin; annelerinize, babalarınıza kocalarınızın gıybetini etmeyin; kocalarınızı anne ve babalarınızın önünde küçük düşürmeyin. Bu da kadınlara.
Bu, parçalayan, âileyi inciten şeylerdir. Gençler, anne ve babalarınıza saygıda, hürmette, sevgide eksik davranmayın; babalarınıza karşı kalkıp da serkeş olmayın. Erkeklere söylüyorum.
Babanızın Duâsını Alın
İşinizde sıkıntı varsa, babanızın duâsını alın. İşiniz doğru gitmiyorsa, yolunuz gitmiyorsa, muhallebi yerken dişiniz kırılıyorsa — babanızın duâsını alın; babanızla helâlleşin. Bir sıkıntı yaşıyorsanız, annelerinizle de helâlleşin; annelerinizin duâsını alın.
Mü’min iseniz: Bakın tekrar söylüyorum, mü’min iseniz iki yakanız bir araya gelmez. Bu tecrübeyle sâbittir. Benim annem ters; benimki kadar değildir. Benim babam ters benim ki kadar ters ve tırıl değildir. Hiç ben babama «Hayır» dediğimi hatırlamıyorum; babama «Hayır» dediğimi hatırlamıyorum. Ben şeyhime «Hayır» dediğimi hatırlamıyorum; ben şeyhime «Olmaz» dediğimi hatırlamıyorum.
«Sûfînin Sâfı Aptalı Şeyhine Çarpar»
Bakın, sûfînin sâfı aptalı şeyhine çarpar. Allâh muhâfaza eylesin. Âmîn. Şeyhe «Hayır» denmez; haklısın–haksızsın. Bu, sûfîlik yolunun temel ölçüsüdür: Aile içinde anne–babaya, dergâhta şeyhe, evde eşe ve çocuklara hürmet — hepsi tek bir hat üzerinde yürür: «Hayır» kelimesi yerine kabûl edip teslîm olmak.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Dergâh Sohbeti kaydından yazıya aktarılmıştır. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Edep, Âile, Silsile. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
- Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.