Kişi: Tesettür, Haya ve Kıyamet Bilinci
Bismillahirrahmanirrahim. Yazın deniz kenarlarında, plajlarda yaşanan manzaralar imanımızı sınamaktadır. “Haşema ile giriyoruz” demek yetmez; karma ortamlarda bulunmak, bakan gözlere maruz kalmak, haram manzaralara alışmak kalbi katılaştırır. Filistin’deki, Çeçenistan’daki, dünyanın dört bir yanındaki mazlum Müslüman kadınlarını düşünen yok da “haşema” tartışmasına giren var. Bu, Deccal kültürünün yansımasıdır.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) buyurmuştur: “Bir bardak soğuk suyun hesabı bile sorulacaktır.” Kıyameti düşünmeyenin hesabı kitabı yoktur. Kıyamet var ise böyle hesapsız, kontrolsüz bir hayat söz konusu olamaz. Her insan kendine sormalıdır: “Nasıl ölmek istiyorsam öyle mi yaşıyorum?” Rakı masasında, günahın ortasında, gafletin içinde canını vermek istemiyorsan öyle yaşama. Allah diyerek ölmek istiyorsan devamlı Allah de. Namazda ölmek istiyorsan namazına sıkı sarıl. Dervişliğin içinde ölmek istiyorsan dervişliğin üzerine sıkı dur.
Kişi Sevdiğiyle Beraberdir
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bir sahabe ile karşılaşmıştır. Sahabe feryat ediyordu. “Ya Resulallah, ümit ediyorum ki cennete gireceğim. Ama cennette seninle beraber olamazsak diye korkuyorum” demiş. Peygamberimiz (s.a.v.) tebessüm ederek buyurmuştur: “Kişi sevdiğiyle beraberdir.” Bu hadis-i şerif dört defa tekrar edilmiştir.
Ashab-ı Kehf’in köpeği Kıtmîr, sadece o gençlerin peşinden gitmekle, onlara olan muhabbetinden dolayı cennetlik olmuştur. Hayvanlardan belki de cennetlik olan tek varlık odur. Kişi neye muhabbet ettiyse onunla haşrolunur. Hicret eden bir sahabe dünyalık bir kadın için hicret etmişti; Peygamberimiz (s.a.v.) “kişi niye hicret ettiyse onu bulur” buyurmuştur. Hicreti Allah için olanın hicreti Allah’adır; hicreti dünya için olanın hicreti dünyayadır.
Namaz Sevgisi Allah Sevgisidir
Her gün imanını yenilemelisin. “Mümin sabahlar, kâfir akşamlar” denilmiştir. O kadar hızlı değişiyor ki hâller, her nefeste iman tazelemek lazım. Namazı severek yapamıyorsan, zikrullahı severek yapamıyorsan beyhude geçer ömrün. Sımsıkı sarıl ibadete, sımsıkı.
Cenab-ı Hak buyurmuştur ki iki namaz arasındaki küçük günahları affeder. İki namaz arasında çalışman, alışverişin, telefon konuşmaların — namazlarını kıldıktan sonra bunlar ibadet hükmündedir. Ama namazı kılmayıp “benim çalışmam ibadet” diyen kişi kendini de aldatır başkasını da. Namazı olmayan kimsenin çalışması ibadet olmaz.
Namaz kılmamak Allah’a kibirlenmektir. Biz kibirlenmeyi sadece insanlara büyüklük taslamak olarak anlıyoruz. Hâlbuki asıl kibirlenme Allah’a karşı olanıdır: ibadet etmemek, namaz kılmamak, oruç tutmamak, secdeye varmamak. İblis’in düşüşü de Allah’ın emrine karşı kibirlenmesiydi.
Cömertlik: Velâyetin Birinci Şartı
Allah’ı seven insan cömert olur. Cömertlik sadece para vermek değildir; gönül cömertliği, zaman cömertliği, emek cömertliğidir. Ama eli cebine gitmeyen kimsenin Allah dostluğu iddia etmesi mümkün değildir. “Eli belinde olan Allah dostudur” — çünkü para kesesi belindedir, eli her zaman açıktır. Cimrinin temizi yenmez; cimrinin kendisi de hasta olur.
Bir büyüğümüz anlatırdı: “Bu kardeşin esması değişmiyor, manevi ilerlemesi durmuş” dendi. Sebebi sorulunca “cömert olmadığından” denildi. İbadeti güzel, zikri düzgün, yolda giderken bile üç yüz tevhid okuyor. Ama cömertliği yok. Cömertlik olmadan maneviyatta yükseliş olmaz. Esma değişmez, makam yükselmez.
Abdulkadir Geylânî hazretleri buyurmuştur: “Kurtuluşunuzu istiyorsanız bir lokma olsun bir şey yedirin.” Bir lokma yemek, bir tencere çorba, bir komşuya ikram — bunlar gönül temizler, kapılar açar. Kıyamet kokusu duyuyorsan ver, dağıt. Yoksa biriktir — ama bil ki biriktirmenin sonu hesaptır.
Evliya Olmanın Olmazsa Olmazları
Cömert olmak, istikameti düzgün olmak, sevdiğini tam sevmek, vefakâr olmak, sabırlı olmak, sadakatli olmak, akıllı olmak, cesur olmak, yiğit olmak — bunlar velâyet yolunun olmazsa olmazlarıdır. Ne yaptığını bilmek, ne yediğini bilmek, ne sevdiğini bilmek, ne söylediğini bilmek lazım.
Allah için sevecek, Allah için yürüyecek, Allah için vereceksin. Her gün kendini yenileyeceksin. Bir büyüğümüzün gece ibadeti şöyleydi: Saat on bir gibi uyur, saat ikide kalkardı. Abdest alır, sabah namazına kadar zikrullah yapar, tevhide devam ederdi. Namaz kılar, sonra tekrar abdest alır, nafile namaz kılardı. İşte bu ibadetin bereketi ile hayret makamına, hayret-i kübraya ulaşılır.
Kaynakça
Kur’an-ı Kerim Referansları
- Kehf Suresi, 18/18 — Ashab-ı Kehf kıssası ve köpekleri Kıtmîr.
- Bakara Suresi, 2/34 — İblis’in Allah’ın emrine kibirle karşı gelmesi.
- Zilzal Suresi, 99/7-8 — “Kim zerre miktarı hayır yapmışsa onu görür; kim zerre miktarı şer yapmışsa onu görür.”
- Tekâsür Suresi, 102/8 — “Sonra o gün nimetlerden mutlaka sorulacaksınız.”
Hadis-i Şerif Referansları
- Buhari, Edeb, 96; Müslim, Birr, 165 — “Kişi sevdiğiyle beraberdir.”
- Buhari, Hicret, 1; Müslim, İmare, 155 — “Ameller niyetlere göredir. Kişi niye hicret ettiyse onu bulur.” (Niyetle ilgili ana hadis)
- Müslim, Tahâre, 14; Tirmizî, Salât, 46 — “Beş vakit namaz, iki namaz arasındaki küçük günahlara kefaret olur.”
- Buhari, Rikak, 18; Müslim, Müsâfirîn, 215 — “Az ama devamlı olan amel Allah katında daha sevimlidir.”
- Tirmizî, Zühd, 2; İbn Mâce, Zühd, 19 — “Mümin sabahlar, kâfir akşamlar” (fitne döneminde imanın değişkenliği).
Tasavvuf ve Fıkıh Kaynakları
- Abdulkadir Geylânî (ö. 561/1166), Futûhu’l-Gayb — “Kurtuluşunuzu istiyorsanız bir lokma yedirin” nasihatı, cömertlik ve Allah dostluğu.
- İmam Gazâlî, İhyâü Ulûmi’d-Dîn, Kitâbü’z-Zekât — Cömertliğin manevi mertebeleri, infakın kalbe etkisi.
- İmam Kuşeyrî, er-Risâle — Velâyet makamları, sıdk, sabır, cömertlik ve havf-recâ bahisleri.
- Ashab-ı Kehf kıssası — Kıtmîr’in muhabbet sebebiyle cennetlik olması (tefsir kaynaklarında yaygın rivayet).
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi