Sûfîlik Çok Sevmektir — Aşkın Yolu — Sûfîlik Çok İbâdet Etme Yeri Değil, Çok Sevme Yeridir
Sûfîlik çok sevmektir. Sûfîlik çok ibâdet etme yeri değildir; sûfîlik çok sevme yeridir. Bu — tasavvufun özünü açıklayan en güçlü tanımlardan biri. Yolda giderken güzel ahlâk sâhibi olmaktır sûfîlik. Sûfîlik öyle bir yoldur ki Allâh’ı şedîd bir şekilde seversin. Bu sevgi, normalde Müslümanlarda eksik olan yorulmaz sevgidir. Sûfîlik, Allâh’ı sevmekten başka bir şey değildir. İbâdet zâten sevginin bir tezâhürü; ama sûfîlikte aslolan — sevginin kendisidir.
«Şedîd Bir Sevgi» — Bakara 165
«İmân edenler ise Allâh’ı şedîd bir sevgi ile severler» (Bakara 165). Bu âyet — sûfîliğin Kur’ânî dayanağıdır. Sıradan sevgi değil; «şedîd» — yâni çok güçlü, çok yoğun, çok sağlam bir sevgi. Bu sevgi mü’mini sürekli Allâh’a yöneltir; başka her şey arkada kalır. Sûfî tam da bu âyeti yaşamaya gayret eden kişidir.
İbâdet Değil — Sevgi Önce
Sûfîlik çok ibâdet etme yeri değildir. Tabiî ibâdet vardır; namaz, oruç, zikr — bunlar zâten yapılır. Ama sûfîliğin özü — bu ibâdetlerin arkasındaki sevgidir. İbâdet bedensel; sevgi kalbî. Sevgisiz ibâdet — rutin; ama sevgi ile yapılan ibâdet — aşk. Sûfî ibâdet ederken Allâh’ı sevdiği için yapar; sevap kazanmak için değil. Bu fark — sûfîliği diğer ibâdet anlayışlarından ayırır.
Aşk — Sûfînin Yakıtı
Aşk sûfînin yakıtıdır. Aşksız sûfî — yarı sûfî. Mevlânâ Celâleddîn Rûmî, Yûnus Emre, İbnü’l-Arabî — hepsi aşk ehli. Aşk, Allâh’a yönelmenin en güçlü motoru. Korkudan ibâdet eden — bezer; sevap için ibâdet eden — yorulur; ama aşkla ibâdet eden — hiç yorulmaz, dahası mest olur. Sûfî bu aşk hâlini kazanmaya çalışan kişidir.
Güzel Ahlâk — Sevginin Meyvesi
Sûfîliğin meyvesi — güzel ahlâk. Allâh’ı şedîd seven mü’min — O’nun yarattıklarına da sevgi ile yaklaşır. Merhamet, sabır, tevâzu, ihlâs — bunlar sûfînin alâmetleri. Allâh sevgisi kalbi yumuşatır; sertliği giderir; insanı «hoş» yapar. «Mü’min hoş kokar, hoş söyler, hoş bakar» — bu sûfînin tarîfidir.
Yorulmayan Sevgi
Normal Müslümanlarda eksik olan — yorulmayan sevgidir. Sıradan dînî hayat — bazen yorulur; ibâdetler ağır gelir; ruh duraklar. Ama sûfînin Allâh sevgisi — yorulmaz; aksine derinleşir. Çünkü Allâh’ı tanıdıkça sevgi artar; sevgi arttıkça tanıma artar. Bu çift yönlü artış — sûfîyi sürekli ilerletir. Yıllar geçtikçe sûfînin aşkı söner değil; alevlenir.
Sûfî — Allâh’tan Başka Bir Şey Sevmiyor mu?
Sûfî Allâh’tan başka şey sevmez mi? Sever — ama her şeyi Allâh için sever. Eşini, çocuklarını, dostlarını, hizmetini — hepsini Allâh için sever. Bu — sevginin yönlendirilmesi. Hz. Peygamber «Allâh için seven, Allâh için buğzeden — îmânını kemâle erdirmiştir» buyurmuştur. Sûfî sevgisini Allâh’tan başka mahlûka «O’nun için» bağışlar.
Modern Mü’min İçin Ders
Modern Müslümanın çoğu — kuralları takip eder, sevgi unutur. Namaz kılar, oruç tutar, zekât verir — ama kalbi Allâh aşkı ile dolu değil. Bu — yarım Müslümanlık. Sûfîlik bize hatırlatır: aslolan kalp; kalbi de Allâh aşkı doldurmalı. Mü’min günde bir saatini aşkı yetiştirmeye ayırmalı; zikrullâh, mürşid sohbeti, salavât — bunlar aşk yetiştiren araçlardır.
Niyâz — Allâh Aşkı
Niyâz: «Yâ Rab, kalbime Sana karşı şedîd bir sevgi koy. Bakara 165’in tanımladığı ‘şedîd seven’ kullarından eyle. İbâdet ederken — sevap için değil, Senin sevgin için yapan biri olarak yetiştir. Aşkımı her geçen gün arttır; yorulmayan bir sevgi nasîb et. Allâh için seven, Allâh için buğzeden bir mü’min eyle. Sûfîliğin özü olan aşkı kalbime yerleştir.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi aşk ehli mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Sûfîlik, Aşk, Muhabbet. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Bakara 2/165; müminlerin Allah sevgisinin kuvveti.
- Kur’an-ı Kerim, Maide 5/54; Allah’ın sevdiği ve Allah’ı seven topluluk.
- Kuşeyri, er-Risale, muhabbet makamı bahsi.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, muhabbet, şevk ve rıza bölümleri.
- Mevlana Celaleddin Rumi, Mesnevi, muhabbet ve aşk bahisleri.
- Fuzuli, Leyla vü Mecnun, mecazi aşktan hakiki aşka geçiş teması.