Nice Fukaralar Vardır Herkes Onları Zengin Zanneder
Nice fukaralar vardır ki herkes onları zengin zanneder. Bu, görünüş ile gerçeklik arasındaki farkı ifâde eder. Bâzı kişiler dışarıdan zengin görünür; ama içeride fakirlik var. Tersi de geçerli: Bâzı kişiler fakir görünür; ama mâneviyâtça zengin. Mü’min görünüşe aldanmamalı; gerçek değeri ölçmeli.
İffetli Fakir — Gizli Zenginler
«Nice fukaralar» — iffetli fakirler. Yokluk içinde olsalar da dilenmezler; izzetlerini korurlar. Halk onları zengin zanneder; çünkü hâllerini sızlanmaz. Bu, çok kıymetli bir kategori. Hz. Peygamber «İffetli fakirleri arayın; onlar Allâh katında değerli» buyurmuştu.
Gizli Yardım — Onlara Ulaşmak
İffetli fakirlere ulaşmak zor. Çünkü hâlini söylemiyor. Mü’min duyarlı olmalı; «sessiz fakirleri» farkedip yardım etmeli. Açıktan istemeyenlere gizliden yardım — büyük sevap. Bu, peygamber sünnetidir. Hz. Peygamber’in zamanında bu uygulama yaygındı.
Açıktan İsteyen — Az Sevap
Açıktan isteyen fakirler de var; ama onlara verilen sevap az. Çünkü onlar dilenmekle izzetlerini kaybediyor. Sevap büyük olanı iffetli fakire vermek. Mü’min bu farkı bilmeli; verirken araştırmalı.
Sosyal Görünüş — Aldatıcı
Sosyal görünüş aldatıcıdır. Lüks ev, lüks araba, lüks giyim — bunlar zenginlik işâreti gibi. Ama içeride boş olabilir; borç içinde, mutsuz, ailesi dağınık. Tersine, sade evde mütevâzı yaşayan mü’min — gerçekten zengin olabilir. Görünüş kontrolsüz.
Mâneviyât Zenginliği — Asıl
Asıl zenginlik mâneviyâttır. Allâh ile bağlantı, ihlâs, sevgi, takvâ — bunlar mâneviyât zenginliği. Bu zenginlik dışarıdan görünmez; ama gerçek. Mâneviyât fakiri bütün dünyâ malıyla bile zengin sayılmaz.
Duyarlılık — Mü’minin Hâli
Mü’min sessiz fakirlere duyarlı olmalı. Çevresinde kim sıkıntıda olabilir? Sessizce yardım etmeli. Bu duyarlılık mü’minin merhametinin tezahürü. Modern bireysellik bu duyarlılığı azalttı; mü’min bunu yeniden kazanmalı.
Niyâz — Sessiz Fakirleri Görmek
Niyâz: «Yâ Rab, beni sessiz fakirleri gören bir mü’min eyle. Onlara gizliden yardım etmeyi nasîb et. Görünüşe aldanmamamı sağla. Eğer kendim de fakirsem, iffetli olmamı nasîb et; dilenmememi. Mâneviyât zenginliği bana ver.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi duyarlı mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Fakirlik, İffet, Yardım. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
- Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.