Mü’mine Gelen Her Ağrı, Hastalık ve Üzüntü — Günahlarının Affına Vesîledir; Sıkıntının Mânevî Yüzü
Mü’mine gelen her ağrı, hastalık ve üzüntü — günahlarının affına vesîledir. Bu — Hz. Peygamber’in açıkça bildirdiği bir hakîkattir. Hadîs: «Mü’mine bir ağrı, bir yorgunluk, bir hastalık, bir üzüntü, hatta ayağına bir diken battığında — Allâh onun günahlarını siler» (Buhârî). Yâni mü’minin başına gelen hiçbir sıkıntı boşa gitmez; her biri bir mânevî kazanca dönüşür. Bu bilinçle yaşayan mü’min — sıkıntıdan korkmaz; aksine sıkıntıyı bir lütuf olarak görür. Tabiî, sıkıntıyı istemek değil; ama gelen sıkıntıya — sabır ile, hatta şükür ile mukâbele etmek.
Hadîs — Bütün Sıkıntılar
Hadîs metni: «Mâ yusîbu’lmüslime min nasabin ve lâ vasabin velâ hemmin velâ huznin velâ ezen velâ gammin hattelşevketi yuşâkühâ, illâ keffera’llâhu bihâ min hatâyâhu» — Müslümana isabet eden her yorgunluk, hastalık, kaygı, üzüntü, ezâ, gam — hatta bir diken bile batsa — Allâh onunla onun hatâlarını siler (Buhârî, Müslim). Bu hadîs çok geniş bir liste sunuyor. En küçük sıkıntı bile — keffâret.
Keffâret — Günahın Silinmesi
«Keffâret» — günahların silinmesi. Allâh — bazı amelleri keffâret olarak kabûl eder: namaz, oruç, sadaka, hac. Bunların yanında — sıkıntılar da keffârettir. Mü’min hayatında nice sıkıntı yaşar; her biri günahlarını silmek için bir fırsat. Hadîs: «Müslüman’a bir bela isabet ederse — Allâh onun günahlarını yapraklar gibi düşürür» (Tirmizî). Bu büyük bir lutuf.
Sabrın Kıymeti
Sıkıntıların keffâret olması — sabra bağlı. Eğer mü’min sıkıntıya sabır ile mukâbele ederse — keffâret olur. Sabırsız, şikâyetçi, isyânkâr bir tavırla mukâbele ederse — keffâret olur mu? Olur; ama eksilir. Sabırlı kişi — hem dünyâ rahatı görür hem ahret mükâfâtı kazanır. Sabırsız kişi — hem dünyâda azap çeker hem ahrette mükâfât azalır. Aynı sıkıntı; farklı sonuç. Fark — sabırda.
Hz. Eyyûb Örneği
Hz. Eyyûb — sabırın efsâne örneği. Allâh ona zenginlik, evlâd, sağlık vermişti. Sonra hepsini aldı; hastalık, fakirlik, evlâd kaybı, hatta sosyâl izolasyon yaşadı. Ama o sabretti. Şikâyet etmedi; isyân etmedi. Sadece Allâh’a yöneldi: «Bana zarar dokundu; Sen merhametlilerin merhametlisisin» (Enbiyâ 83). Allâh onun sabrına mükâfât olarak — bütünüyle iade etti; hatta fazlasını verdi. Bu hikâye — sabırın bereketini gösterir.
Sıkıntıya Karşı Tavır
Sıkıntı geldiğinde nasıl davranılır? 1) İlk reaksiyon — «innâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn» (Bakara 156). 2) Sabret — şikâyet, isyân etme. 3) Allâh’a yönel — duâ et. 4) Hikmeti ara — «Bu sıkıntı bana ne öğretiyor?» 5) Tövbe et — belki bu sıkıntı bir günahın sonucu. 6) Şükret — «Daha kötüsü olabilirdi, Allâh hayır verdi» düşün. 7) Sonu bekle — sıkıntı geçicidir. Bu yedi adım — sahih bir sıkıntı reaksiyonu.
Sıkıntı Bir İmtihân
Sıkıntı — bir imtihândır. Allâh «Sizi bir parça korkuyla, açlıkla, mallardan, canlardan, ürünlerden eksiltmekle imtihân ederiz; sabredenleri müjdele» (Bakara 155). Yâni sıkıntı, mü’minin sınanmasıdır. Sınavı geçen — yüksek mertebeye çıkar. Hayat — bir sınav meydanı; sıkıntılar sınavın soruları. Soruları sabırla cevaplayan — başarılı olur. Bu bilinçle bakınca — sıkıntı korkulacak bir şey değil; aksine fırsat.
Mü’minin İki Hâli
Hadîs: «Mü’minin hâli ne kadar şaşırtıcı! Her hâli onun için hayırdır. Nimet gelse şükür eder, hayrolur; sıkıntı gelse sabreder, hayrolur» (Müslim). Yâni mü’min, iki hâlde de kazançlıdır. Nimet — şükürle hayır; sıkıntı — sabırla hayır. Hiçbir hâli boşa gitmez. Bu, îmânın güzelliğidir. Mü’min sürekli kazanır; ister rahatta, ister sıkıntıda.
Niyâz — Sıkıntıda Sabır
Niyâz: «Yâ Rab, bana gelen her sıkıntıyı — günahlarımın keffâreti olarak kabûl eyle. Hadîsin müjdesine eren bir mü’min eyle — her ağrı, hastalık, üzüntü, hatta diken bile bana günah silsin. Sabrı bana ihsân eyle. Hz. Eyyûb’un sabrından bana bir hisse ver. Şikâyet, isyân etme tavrından beni koru. ‘İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn’ diyebilen bir kalp ver. Sıkıntıyı imtihân olarak görme bilincini kalbime yerleştir. Mü’minin iki hâlinde de hayır olduğu hadîsini yaşayan bir kul eyle — nimette şükür, sıkıntıda sabır. Her hâlimde — kazançlı bir mü’min olarak yaşat.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Sabır, Keffâret, İmtihân. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Buhari, Merda, hastalıkların günahlara kefaret oluşu rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla, mümine isabet eden sıkıntıların günahlara kefareti rivayetleri.
- Tirmizi, Cenaiz ve Zühd, bela, sabır ve ecir rivayetleri.
- Kur’an-ı Kerim, Bakara 2/155-157; sabredenlere müjde.
- Kur’an-ı Kerim, Zümer 39/10; sabredenlere hesapsız ecir.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, sabır ve hastalık adabı bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, hastalıkların kefareti hadislerinin şerhi.