Meleklerin Cinsiyeti Var mıdır?
Meleklerin cinsiyeti var mıdır? Sahih cevap: Hayır — melekler erkek de değil, dişi de değil. Onlar nûrdan yaratılmış varlıklardır; insan veya cinler gibi biyolojik cinsiyete sâhip değiller. Kur’ân bu konuyu açıkça beyân eder: «Onlar Rahmân’ın kulları olan melekleri dişiler olarak adlandırdılar. Yoksa onların yaratılışına şahid mi oldular? Yazılacak şâhâdetleri ve sorguya çekileceklerdir» (Zuhruf 19). Müşrikler meleklere dişi diyordu; Kur’ân bunu reddediyor.
Meleklerin Yaratılışı — Nûr
Melekler nûrdan yaratılmıştır. Hz. Peygamber «Melekler nûrdan yaratıldı; cinler ateşten; insan ise sizin de bildiğiniz gibi (topraktan)» buyurmuştu (Müslim). Nûr varlığı maddî değil; biyolojik organlar yok; üreme yok; cinsiyet yok. Bu yaratılış tarzı melekleri insandan ve cinden farklı kılar.
Müşriklerin Yanlışı — Dişi Adlandırma
Câhiliye müşrikleri melekleri «Allâh’ın kızları» diye adlandırırdı. Kur’ân bu yanlışı şiddetle reddeder. «Allâh kız çocukları edinmiş!» (Saffât 149) — bu büyük bir iftira. «Yoksa onların yaratılışına şahid mi oldular?» Kur’ân (Zuhruf 19) onlara cevap verir. Mü’min meleklere cinsiyet atfetmemelidir.
Modern Sapma — Aynı Tuzak
Modern dönemde de aynı tuzak var. Melekleri kanatlı kızlar olarak resmetmek, melekleri romantik figürler olarak göstermek — bunlar İslâmî değil. Bu görseller Hristiyan ve Yahûdi geleneklerinin etkisi; Kur’ânsünnet ile uyumlu değil. Mü’min bunlardan uzak durmalı.
Melek İmânı — Akîde Esası
Melek imânı akîdenin esaslarındandır. «Mü’minler Allâh’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine ve âhiret gününe îmân ederler» (Bakara 285). Mü’min meleklerin varlığına inanır; ama onların mâhiyetini Allâh’ın bildirdiği kadarıyla bilir. Akıl yürüterek mâhiyetlerini tâyin etmeye çalışmak — boş.
Vahyin Sınırı — Aşmayalım
Mü’min vahyin sınırını aşmamalıdır. Allâh meleklerin yaratılışı, sayısı, görevleri hakkında belirli bilgileri verdi. Diğer detaylar — bizim için gizli. «Rabbim ilminizi artırsın» demek yerine — sınırı zorlamak hatâ. Mü’min bilmediği konuda «Allâh bilir» demek zorundadır.
Görevli Melekler — Kur’ân’dan
Kur’ân bâzı görevli melekleri bildirir. Cibrîl — vahy meleği. Mîkâîl — rızık meleği. İsrâfîl — sûr üflediği kıyâmet meleği. Azrâîl — rûhları kabz eden ölüm meleği. Hafaza — koruyucu melekler. Kirâmen Kâtibîn — amelleri yazan melekler. Münker ve Nekîr — kabir suâli melekleri. Bu görevliler için cinsiyet söz konusu değil.
Niyâz — Doğru Akîde
Niyâz: «Yâ Rab, beni meleklere yanlış sıfatlar yüklemekten koru. Müşriklerin meleklere dişi diyen sapma görüşünden, modern hristyani/yahûdi tarzı görsellerden beni uzak tut. Sahih akîdeye bağlı kal; bilmediğim konuda ‘Allâh bilir’ demeye sevk et. Vahyin bildirdiği kadarıyla bilen; daha fazlasını talep etmeyen bir mü’min eyle.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi sahih akîdeli mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Melek, Akîde, Nûr. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
- Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.