Hizmet Etmeyen, Küçüğüne Temennâ Etmeyen, Toleranssız — Dervîş Değildir

Hizmet etmeyen, kendinden küçüğe «temennâ» etmeyen, toleranssız kimse dervîş değildir. Bu, dervîşliğin üç temel sıfâtını ifâde eder: 1) Hizmet — başkasına yardım. 2) Tevâzu — küçüğüne bile saygı. 3) Tolerans — hatâlara müsâmaha. Bu üç sıfât olmazsa dervîş — sâdece şekildir. Mü’min bu üçünü kazanmalıdır.

Hizmet — Dervîşin İlk Sıfâtı

Hizmet dervîşin ilk sıfâtıdır. «Bir cemâatin efendisi onlara hizmet edendir» Hz. Peygamber’in sözü. Yâ’nî hizmet edenin değeri yüksek. Dervîş dergâhta, evde, işyerinde, sokakta hizmet eder. Çay götürür, yemek dağıtır, hasta ziyâret eder, ihtiyâcı olanı destekler. Bu hizmet onun edebinin alâmetidir.

«Temennâ» — Eli Göğse Götürmek

«Temennâ» — eli göğse götürerek selâm verme jestidir. Tasavvufî bir saygı işâreti. Dervîş büyüklerine yapar; ama büyük dervîş küçüklerine bile yapabilir. Bu, tevâzunun zirvesi. «Ben senden öğrenmeye geldim» mesajı verir. Modern dervîş bu jestin anlamını anlamalı; ve uygulamayı öğrenmelidir.

Küçüğüne Temennâ — Tevâzunun Zirvesi

Küçüğüne temennâ etmek tevâzunun zirvesidir. Normal kişi büyüğüne saygı gösterir; küçüğüne komut verir. Dervîş ise farklı: Küçüğüne de saygı gösterir; çünkü onun da Allâh’ın kulu olduğunu bilir. Belki o küçük çocuk bir gün velî olabilir. Bu potansiyeli görerek dervîş ona da saygı gösterir.

Tolerans — Hatâlara Müsâmaha

Tolerans hatâlara müsâmaha demektir. Dervîş başkasının hatâlarını affeder; sertlik göstermez; öfkesini tutar. Çünkü kendisi de hatâ yapar; ve Allâh’tan affedilmek ister. Allâh kendisine müsâmaha ettiği gibi, dervîş de başkasına müsâmaha eder. Bu, «müsâmaha» (al-musâmaha) prensibidir.

Toleranssızlık — Modern Hâl

Toleranssızlık modern bir hâldir. Modern insan kolayca öfkelenir; hemen suçlar; affetmez. Sosyal medyada bir hatâ yapanı toplu olarak yargılarlar. Bu, dervîşliğe aykırı. Dervîş affedicidir; hatâ yapana «belki o farkında değildir, belki sebebi vardır» diye düşünür. Bu yaklaşım toplumda barışı sağlar.

Üç Sıfâtın Birleşmesi — Hakîkî Dervîş

Bu üç sıfâtın birleşmesi hakîkî dervîşi yapar. Hizmet eden ama tolerans göstermeyen — eksik. Tolerans gösteren ama hizmet etmeyen — eksik. Küçüğüne saygı göstermeyen — eksik. Üçü birlikte olduğunda dervîş tamamlanır. Mü’min bu üç sıfâtı kazanmak için çalışmalıdır.

Niyâz — Üç Sıfâtlı Dervîş İçin

Niyâz: «Yâ Rab, beni hizmet eden, küçüğüne saygı gösteren, toleranslı bir dervîş eyle. Bu üç sıfâtı kazanmamı nasîb et. Modern toleranssızlıktan, hizmetsizlikten, tevâzusuzluktan beni koru. Sahâbenin örneğini izlemeyi nasîb et. Hakîkî dervîş olan mü’minlerden eyle beni.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi üç sıfâtlı dervîşler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Hizmet, Tevâzu, Müsâmaha. → Tasavvuf Sözlüğü