Kimseyi Olduğundan Fazla Yüceltme; Sevilmeyecek Kimseyi Sevme
Hiç kimseyi olduğundan fazla yüceltme; sevilmeyecek kimseyi sevme. Bu, dervîşin ölçü prensibidir. Bir insanı aşırı yüceltmek ona zarar verir; ve seven kişiyi de zorlar. Sevilmeyecek kimseyi sevmek ise kalbi yanlış bir bağa bağlar. Mü’min sevgisini doğru yerlere yönlendirir; aşırılığa kaçmaz; sahte yüceliklere kapılmaz.
Aşırı Yüceltmek — Hatâ
Aşırı yüceltmek hatâdır. Mü’min sevdiği insanı «mükemmel, hatâsız, melek gibi» düşünmemelidir. Çünkü Allâh’tan başka mükemmel yok; ve onun da hatâları olur. Aşırı yüceltme ile başlayan ilişki sonunda hayâl kırıklığı ile biter. Çünkü yüceltilen kişi insan; ve insanca hatâ yapar.
Hz. Peygamber’i Aşırı Yüceltmek — Yasak
Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’i bile aşırı yüceltmek yasaklandı. «Hristiyânların Îsâ’yı yücelttiği gibi beni yüceltmeyin» buyurmuştur. Yâ’nî Hz. Peygamber’i bile insan üstü göstermek doğru değil; O bir insandı, peygamberlikten başka. Sevgisi yüce; ama insanlığı korunmalıdır.
Sahte Velîlere Karşı — Dikkat
Sahte velîlere karşı dikkat etmek gerek. Bâzı kişiler kendilerini olduğundan fazla gösterir; ve mü’minleri kendisine bağlar. Mü’min bu tuzağa düşmemeli. Kimsenin sözünü körü körüne kabûl etmemeli; Kur’ân-sünnete bakmalı. Eğer söylenen uyuyor — devâm. Uymuyorsa — uzaklaş.
Sevilmeyecek Kişi — Kim?
Sevilmeyecek kişi kimdir? Allâh’a açıkça düşman olan, dîni inkâr eden, mü’minlere zarar veren. Bunlara sevgi gösterilmez. Kur’ân «Yahûdîleri ve Hristiyânları dost edinmeyin» (Mâide 51) — yâ’nî dînî dost değil. Ama insan olarak merhamet, adâlet gösterilir. Sevgi ile merhamet farklı.
Kalbini Yanlış Bağlamak — Tehlikeli
Sevilmeyecek kişiyi sevmek kalbi yanlış bağlar; ve mâneviyâta zarar verir. Mü’minin kalbi mukaddes bir mekân; oraya sevgi tohumu ekilirken dikkat edilmeli. Yanlış sevgi tohumu büyür ve kalbi kaplar; doğru sevgi tohumlarına yer kalmaz. Bu yüzden sevgi ölçülü ve doğru hedeflere olmalı.
Doğru Sevgi Hedefleri — Allâh, Peygamber, Mü’min
Doğru sevgi hedefleri Allâh, Peygamber ve mü’min kardeşlerdir. Bu üçü için sevgi sınırsız olabilir; çünkü onlar sevgiye lâyık. Diğer alanlarda sevgi ölçülü olmalı. Anne-baba, aile, dostlar, hocalar — bunlar sevilir; ama Allâh sevgisinin altında. Sıralama önemli; sıra bozulursa şirke yaklaşılır.
Niyâz — Ölçülü Sevgi İçin
Niyâz: «Yâ Rab, beni kimseyi olduğundan fazla yüceltmeyen bir mü’min eyle. Sevilmeyecek kişilere kalbimi bağlamaktan beni koru. Sevgi sıralamamı doğru tut: Sen, Peygamber’in, mü’min kardeşlerim. Aşırı yüceltmenin tehlikesinden koru. Ölçülü, doğru, sahih sevgi sahibi bir kul yap.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi ölçülü mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Sevgi, Ölçü, Tevâzu. → Tasavvuf Sözlüğü