Geçen efendim Gazali’nin eee hu zikri zikirlerin zirvesidir diye paylaştınız. Eee hadis-i şerifte eee zikirlerin en faziletlisi tevhit la ilahe illallah’tır buyuruyor. Bu ikisini kıyasladığımızda nasıl bir yol izlemeliyiz? Bu zatların veyahut da bu nefis meratipleri yolunda yürürken veyahut da kalbi meratipler yolunda yürürken her dervişin, her sufin kendince bir zirve yaptığı bir ismi şerif vardır. Ya o kalbi esması olur ya da nefsin esması olur. Önemli değil. veyahut da üstadı ona bir isim verir. Yani esmalardan birisini verir. Onu çekmeye başlar. O isim onun ismi azamıdır.

Her dervişin, sufinin kendince zirve yaptığı bir ism-i şerif Hakkında

Bu tevhit la ilahe illallah’tan üstündür manası değildir bu. O şahsa münhasır bir haldir. Şahsa münhasır bir zikirdir. Gazzali o esnada bu ismi şerefini hepsinin fevkinde üstünde görmüş. Bu mualdir. Doğrudur. Çünkü hu ismi şerifi direkt zata mütealiktir. Zata müteallik olunca tevhidi de içine alır. Tevhit hu esmasını içine alır. Hu esması da tevhidi de içine alır.

Çünkü zata mütaliktir. Böyle olunca normalde Gazali o esnada o haldeyken onun için zirve ismi azam ismi hu esmasıdır. O der ki bütün sıfatların, zikirlerin zirvesi hu esması demiştir. Onun hakkıdır. Ama bu hadis-i şerife muhalefet noktasında değildir. Hani zikrin eftali la ilahe illallah’tır. Bu o hadis-i şerife muhalif bir şey olarak algılamayın. tasavvufta, sufi öğretisinde mesela bir kimseye üstadı Allah ismasını çek dedi, değil mi? Onun için ismi azam Allah’tır. O aklına geldikçe Allah, Allah’ı zikredecek.

O esnada bir perde açıldı ona. O esnada o perde açılınca bir baktı ki mükavanat komple zerreden kürreye her perdede Allah ismi şerif var. O kimse dedi ki kendi nefsinde ismi şeriften daha yüce bir ismi şerif yok şu anda. Onun hakkıdır. Hallacı Mansur’un kendi nefsinde en hak demesi gibi onun hakkıdır. Yani böyle denilince tevhidin faziletine bir leke gelmiş değil. Bu hani ibadetlerin normalde zamanına göre faziletleri vardır. Vakit girdiğinde namaz faziletlidir. Vakit girdiğinde hac faziletlidir. Vakit girdiğinde oruç faziletlidir.

Vakte göre bunların kendilerince Ramazan ayında deseniz ki en eee faziletli ibadet ne? Oruç. Desek ki günlük ibadetlerin içerisinde vakitler içerisinde en faziletli ibadet ne? Namaz. Desek ki bunların hepsinin fevkinde olan ne? Allah’ı zikir. Hadise sabit. Şimdi bu da onun gibi. O esnada o kimse hu ismi şerifini veyahut da hay ismi şerifini veyahut da kayyum ismi şerifini veya kahhar ismi şerifini nefis meratiplerinin zikirleri. Çünkü bu onlar normalde o esnada onun ismi azamı olur.

Bu bu tevhidi daha faziletsiz görmek değil. Yeah.

Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi için tıklayınız.

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Kalb. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı