Mustafa Özbağ Efendi bu kısa sohbette «Hatâ yaptığı hâlde özür dilemeyen kibirlidir» nükresini tafsîl eder. Özür dilemek bir erdemliliktir. Özür dilemeyenler kibirlidir. Hatâsını kabûl etmeyen kibirli insândır. Eşinden, çocuklarından, arkadaşlarından, etrâfından herhangi bir hatâ-kusur, eksiklikten dolayı özür diliyen kimse erdemli insândır. Ama eşini önemsiz görüp, çocuklarını önemsiz görüp, arkadaşlarını önemsiz görüp, yanında çalışan iş arkadaşlarını önemsiz görüp, hatâ yaptığı hâlde, kusur işlediği hâlde bir kimse özür dilemiyorsa o kibirlilerdendir. O Hakk'a karşı kibirlidir, Peygamber'e karşı kibirlidir, mü'mînlere karşı kibirlidir, eşine karşı kibirlidir, çocuklarına karşı kibirlidir, arkadaşlarına karşı kibirlidir, üstâdına karşı kibirlidir, zâkirine, nakîbine, abisine, ablasına, teyzesine, halasına karşı kibirlidir. Resûli Ekrem efendimiz buyurmuştur: «Kalbinde zerre kadar kibir bulunan kimse cennete giremez» (Müslim, Îmân 147; Tirmizî, Birr 61) ve «Allâh tevâzu gösteren kimseyi yükseltir, kibirlenen kimseyi alçaltır» (İbn Mâce, Zühd 16; Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân).
Özür Dilemek Bir Erdemdir
Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel hakîkati ortaya koyarak başlar: özür dilemek bir erdemliliktir. Özür dilemeyenler kibirlidir. Hatâsını kabûl etmeyen kibirli insândır. Eşinden, çocuklarından, arkadaşlarından, etrâfından herhangi bir hatâ-kusur, eksiklikten dolayı özür diliyen kimse erdemli insândır. Bu üslûp tevâzunun gerçek tezâhürünün hatâyı kabûl etmek, ve özür dilemek olduğunu ortaya koyar.
Özür Dilemeyenin Kibri: Çok Yönlü
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir manevî tahlîli tafsîl eder: ama eşini önemsiz görüp, çocuklarını önemsiz görüp, arkadaşlarını önemsiz görüp, yanında çalışan iş arkadaşlarını önemsiz görüp, hatâ yaptığı hâlde, kusur işlediği hâlde bir kimse özür dilemiyorsa o kibirlilerdendir. Özür dilememek aileişdergâh hayâtının bütün halkalarını zedeleyen bir kibir tezâhürüdür.
Özür Dilemeyenin Kibrinin Genişliği
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir manevî kâideyi tafsîl eder: o Hakk'a karşı kibirlidir, Peygamber'e karşı kibirlidir, mü'mînlere karşı kibirlidir, eşine karşı kibirlidir, çocuklarına karşı kibirlidir, arkadaşlarına karşı kibirlidir, üstâdına karşı kibirlidir, zâkirine, nakîbine, abisine, ablasına, teyzesine, halasına karşı kibirlidir. Bu çok yönlü kibir tezâhürü, mü'mînin manevî terakkîsine en büyük engeldir.
Hadîsi Şerîfler
Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda muazzam iki hadîsi şerîfi tafsîl eder: Resûli Ekrem efendimiz buyurmuştur: «Kalbinde zerre kadar kibir bulunan kimse cennete giremez» (Müslim, Îmân 147; Tirmizî, Birr 61). Yine Allâh Resûlü buyurmuştur: «Allâh tevâzu gösteren kimseyi yükseltir, kibirlenen kimseyi alçaltır» (İbn Mâce, Zühd 16; Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân). Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Hz. Âdem aleyhisselâm'ın Rabbim ben nefsime zulmettim, beni affet duâsı» (A'râf 7/23) ile mü'mîne özür dilemeyi öğretmiştir. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü'mîni hatâsını kabûl etmeye, ve özür dilemeye yöneltir; ve bu vasıflar onun manevî terakkîsinin temel cüzlerini teşkîl eder.
- Kur'ânı Kerîm: A'râf 7/23; Nisâ 4/110; Hûd 11/47; Lokmân 31/18; Mâide 5/54.
- Sahîhi Buhârî, Kitâbü'l-Edeb.
- Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Îmân 147, Kibir hadîsi.
- Süneni Ebû Dâvûd.
- Süneni Tirmizî, Birr 61.
- Süneni Nesâî.
- Süneni İbn Mâce, Zühd 16, Tevâzu yükseltir hadîsi.
- İmâm Mâlik, Muvatta.
- İmâm Ahmed, Müsned.
- İmâm Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân, Tevâzu yükseltir hadîsi.
- İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Tevbe ve özür bahsi.
- İmâm Kuşeyrî, er-Risâletü'l-Kuşeyriyye.
- İmâm Sühreverdî, Avârifü'l-Ma'ârif.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn.
- İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb, A'râf 23 tefsîri.
- İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
- İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
- Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Kibir ve Tevâzu Sohbetleri.
Sohbetin Tasnîfi: Bu kısa sohbet özür dilemenin bir erdem olduğunu, özür dilemeyenin kibrinin çok yönlü olduğunu, özür dilemeyenin kibrinin genişliğini, ve kibirtevâzu hadîsi şerîflerini tafsîl etmektedir.
Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Kibir ve Tevâzu Sohbetleri