Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette «Hatâ ve kusurları için özür dilemeyen câhil ve kibirli kimsedir» nükresini tafsîl eder. Özür dilemek bir erdemliliktir; özür dilemeyenler kibirlidir. Hatâsını kabûl etmeyen kibirli insândır. Eşinden, çocuklarından, arkadaşlarından, etrâfından herhangi bir hatâ-kusur, eksiklikten dolayı özür diliyen kimse erdemli insândır. Ama eşini önemsiz görüp, çocuklarını önemsiz görüp, arkadaşlarını önemsiz görüp, yanında çalışan iş arkadaşlarını önemsiz görüp, hatâ yaptığı hâlde, kusur işlediği hâlde bir kimse özür dilemiyorsa o kibirlilerdendir. O Hakk'a karşı kibirlidir, Peygamber'e karşı kibirlidir, mü'mînlere karşı kibirlidir, eşine karşı kibirlidir, çocuklarına karşı kibirlidir, arkadaşlarına karşı kibirlidir, üstâdına karşı kibirlidir, zâkirine, nakîbine, abisine, ablasına, teyzesine, halasına karşı kibirlidir. Hatâ yaptığı hâlde hatâsından geri dönmeyen, geri dönse dahi özür dilemeyen bir kimse kibirli insândır. Kibirliler de aslâ cennete giremezler. Hadîsi kudsîde «Gönlünde zerrece kibir bulunan aslâ cennetime giremez» buyurulmuştur. Başka hadîsi şerîfte «Gönlünde zerrece kibir bulunan, cennetin kokusunu yetmiş bin yıllık yoldan alamaz» — yâ'nî cennet ona çok uzaktır; kokusunu dahi alamaz.
Özür Dilemek: Bir Erdemlilik
Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel hakîkati ortaya koyarak başlar: özür dilemek bir erdemliliktir; özür dilemeyenler kibirlidir. Hatâsını kabûl etmeyen kibirli insândır. Eşinden, çocuklarından, arkadaşlarından, etrâfından herhangi bir hatâ-kusur, eksiklikten dolayı özür diliyen kimse erdemli insândır. Bu üslûp tevâzunun gerçek tezâhürünün hatâyı kabûl etmek, ve özür dilemek olduğunu ortaya koyar.
Özür Dilemeyenin Kibri: Aile-İş Hayâtı
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir manevî tahlîli tafsîl eder: ama eşini önemsiz görüp, çocuklarını önemsiz görüp, arkadaşlarını önemsiz görüp, yanında çalışan iş arkadaşlarını önemsiz görüp, hatâ yaptığı hâlde, kusur işlediği hâlde bir kimse özür dilemiyorsa o kibirlilerdendir. Aileiş hayâtının bütün halkalarında özür dilememe, kibrin tezâhürüdür.
Özür Dilemeyenin Çok Yönlü Kibri
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir manevî kâideyi tafsîl eder: o Hakk'a karşı kibirlidir, Peygamber'e karşı kibirlidir, mü'mînlere karşı kibirlidir, eşine karşı kibirlidir, çocuklarına karşı kibirlidir, arkadaşlarına karşı kibirlidir, üstâdına karşı kibirlidir, zâkirine, nakîbine karşı kibirlidir, abisine, ablasına, teyzesine, halasına karşı kibirlidir. Bu çok yönlü kibir tezâhürü, mü'mînin manevî terakkîsine en büyük engeldir.
Hatâdan Geri Dönmemek
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir manevî kâideyi tafsîl eder: hatâ yaptığı hâlde hatâsından geri dönmeyen, geri dönse dahi özür dilemeyen bir kimse kibirli insândır. Hz. Âdem aleyhisselâm hatâ yaptığında «Rabbim ben nefsime zulmettim» (A'râf 7/23) diyerek özür dilemiştir; Şeytân ise hatâsından geri dönmemiş, gurûr ile direnmiştir. Hatâdan geri dönmek Âdem'in yolu, hatâda direnmek Şeytân'ın yoludur.
Cennete Giremeyen Kibirliler
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir hadîsi kudsîyi tafsîl eder: kibirliler de aslâ cennete giremezler. Hadîsi kudsîde «Gönlünde zerrece kibir bulunan aslâ cennetime giremez» buyurulmuştur. Başka hadîsi şerîfte «Gönlünde zerrece kibir bulunan, cennetin kokusunu yetmiş bin yıllık yoldan alamaz» — yâ'nî cennet ona çok uzaktır; kokusunu dahi alamaz (Müslim, Îmân 147; Tirmizî, Birr 61).
Kibirli: Şeytânın Mürîdi
Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda mü'mînin görevini tafsîl eder: o zamân özür dilemek erdemliliktir; özür dilemek güzel ahlâk sâhibi olmaktır; hatâsını kabûl etmek Âdem'in çocuğu olduğunu gösterir, Âdem'in yoludur. Hatâsını kabûl etmeyen şeytânın yolundadır; kibir vardır onda, o şeytânın mürîdidir, o şeytânın dostudur. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü'mîni hatâsını kabûl etmeye, ve özür dilemeye yöneltir; ve bu vasıflar onun manevî terakkîsinin temel cüzlerini teşkîl eder.
- Kur'ânı Kerîm: A'râf 7/23, 12-13; Nisâ 4/110; Hûd 11/47; Lokmân 31/18.
- Sahîhi Buhârî, Kitâbü'l-Edeb.
- Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Îmân 147, Kibir hadîsi.
- Süneni Ebû Dâvûd.
- Süneni Tirmizî, Birr 61.
- Süneni Nesâî.
- Süneni İbn Mâce, Zühd 16, Tevâzu hadîsi.
- İmâm Mâlik, Muvatta.
- İmâm Ahmed, Müsned.
- İmâm Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân.
- İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Tevbe ve özür bahsi.
- İmâm Kuşeyrî, er-Risâletü'l-Kuşeyriyye.
- İmâm Sühreverdî, Avârifü'l-Ma'ârif.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn, Tevbe mertebeleri.
- İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
- İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
- Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Kibir ve Tevâzu Sohbetleri.
Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet özür dilemenin bir erdemlilik olduğunu, özür dilemeyenin aileiş hayâtındaki kibrini, çok yönlü kibri, hatâdan geri dönmemeyi, cennete giremeyen kibirlileri, ve kibirlinin şeytânın mürîdi olduğunu tafsîl etmektedir.
Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Kibir ve Tevâzu Sohbetleri