Mustafa Özbağ Efendi bu kısa sohbette günümüzde zekât düşen sekiz sınıfın hangilerine zekât verilebildiğini tafsîl eder. Kur'ânı Kerîm, Tevbe Sûresi 60. âyetinde zekât verilecek sekiz sınıfı belirlemiştir: fakîrler, miskînler, zekât memûrları, kalpleri İslâm'a ısındırılacak olanlar, kölelerin âzâdı, borçlular, Allâh yolunda cihâd edenler, ve yolda kalmışlar. Günümüzde bu sekiz sınıfın dördünü kolaylıkla bulmak mümkündür: fakîrler, miskînler, borçlular, ve yolcular. Bunlara zekât vermek dâimâ mümkündür. Allâh yolunda cihâd edenler de — günümüzde dîni ayakta tutan, ilim öğreten, ve İslâm'a hizmet eden ilim ehli ve dervişler — bu sınıfa girer. Zekât memûrları sınıfı İslâm devletinin yokluğu sebebiyle fiilen düşmüştür. Köleler sınıfı kölelik müessesesinin günümüzde mevcûd olmaması sebebiyle düşmüştür. Müellefei kulûb da Hz. Ömer'in ictihâdı ile fıkhî tartışmaya açıktır. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Sadakalar (zekât), ancak fakîrlere, miskînlere, zekât memûrlarına, kalpleri ısındırılacaklara, kölelere, borçlulara, Allâh yolunda olanlara, ve yolda kalmışlara mahsûstur.»

Tevbe 60: Sekiz Sınıf

Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel hakîkati ortaya koyarak başlar: Kur'ânı Kerîm, Tevbe Sûresi 60. âyetinde zekât verilecek sekiz sınıfı belirlemiştir: fakîrler, miskînler, zekât memûrları, kalpleri İslâm'a ısındırılacak olanlar, kölelerin âzâdı, borçlular, Allâh yolunda cihâd edenler, ve yolda kalmışlar. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Sadakalar (zekât) ancak fakîrlere, miskînlere… mahsûstur» (Tevbe 9/60) buyurmuştur.

Günümüzde Mevcûd Olan Dört Sınıf

Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir pratik kâideyi tafsîl eder: günümüzde bu sekiz sınıfın dördünü kolaylıkla bulmak mümkündür: fakîrler, miskînler, borçlular, ve yolcular. Bunlara zekât vermek dâimâ mümkündür. Fakîr nisâb miktârından az mâlı olan; miskîn ise hiç mâlı olmayan kimsedir (Hanefîye göre). Borçlu, ödeyemeyecek durumdaki kimsedir. Yolcu (ibnüssebîl) ise gurbette parası bitmiş, evine dönemeyen kimsedir.

Allâh Yolunda Cihâd Edenler

Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir manevî hakîkati tafsîl eder: Allâh yolunda cihâd edenler de — günümüzde dîni ayakta tutan, ilim öğreten, ve İslâm'a hizmet eden ilim ehli ve dervişler — bu sınıfa girer. Müfessirler «fî sebîlillâh» ifâdesini geniş yorumlamış; cihâdı asgar (silâhla cihâd) ile cihâdı ekber (nefisle, ilim ile, dîni ayakta tutmakla cihâd) hepsini kapsadığını ifâde etmişlerdir.

Düşen Sınıflar

Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda mü'mînin görevini tafsîl eder: zekât memûrları sınıfı İslâm devletinin yokluğu sebebiyle fiilen düşmüştür; çünki bu memûrlar zekâtı toplama görevi karşılığı zekâttan ücret alırlardı. Köleler sınıfı kölelik müessesesinin günümüzde mevcûd olmaması sebebiyle düşmüştür. Müellefei kulûb sınıfı da Hz. Ömer radıyallâhu anh'ın ictihâdı ile düştüğü kabul edilir; ancak günümüz fıkıh konseyleri, ihtiyâç hâlinde yeniden açılabileceğini söyleyenler vardır. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü'mîni zekâtını günümüzde fiilen mevcûd olan sahîh sınıflara vermeye yöneltir; ve bu vasıflar onun manevî terakkîsinin temel cüzlerini teşkîl eder.

• Kur'ânı Kerîm: Tevbe 9/60, 103; Bakara 2/267, 273; İnsân 76/8; Müzzemmil 73/20.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü'z-Zekât.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'z-Zekât.
• Süneni Ebû Dâvûd.
• Süneni Tirmizî.
• Süneni Nesâî.
• Süneni İbn Mâce.
• İmâm Mâlik, Muvatta.
• İmâm Ahmed, Müsned.
• İmâm Kâsânî, Bedâi'u's-Sanâi'.
• İmâm Serahsî, el-Mebsût.
• İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr.
• Fetâvâ-yı Hindiyye.
• İmâm Şâfi'î, el-Üm.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb, Tevbe 60 tefsîri.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Zekât Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu kısa sohbet Tevbe 60 âyetindeki sekiz sınıfı, günümüzde mevcûd olan dört sınıfı, Allâh yolunda cihâd edenleri, ve düşen sınıfları (zekât memûrları, köleler, müellefei kulûb) tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Zekât Sohbetleri