Ey Güzeller Güzeli — Bize Yeni Bir Can Ver, Eski Candan Bizar Olduk — Sûfînin Tecdîd Niyâzı
«Ey güzeller güzeli — bize yeni bir can ver; eski candan bizâr olduk». Bu bir sûfî niyâzıdır. Eski can — günahla, gafletle, dünyâ sevgisiyle yorulmuş; mü’min ondan «bizâr» (bıkmış) hâle gelmiştir. Yeni bir can talep ediyor; tövbe ile, mücâhede ile, ilâhî feyiz ile temizlenmiş bir can. Bu niyâz — sâlikin tecdîd (yenilenme) talebi. Her gün eski candan vazgeçip — Allâh’ın inâyetiyle yeni bir can ile uyanmak. Sûfînin günlük talebi.
«Ey Güzeller Güzeli» — Hitap
«Ey güzeller güzeli» — Allâh’a en güzel hitâb şekillerinden. Çünkü Allâh «el-Cemîl» — Mutlak Güzeldir. «Allâh güzeldir; güzelliği sever» (Müslim). Bütün güzel olan şeylerin güzelliği — O’ndan. Bu hitap — Allâh’ın güzelliğini tanıma ve sevme ifâdesidir. Mü’min Allâh’a hitâb ederken — O’nun bu güzellik vasfını hatırlamalı; sevgi ile yaklaşmalıdır.
«Eski Candan Bizâr» — Tövbe Hâli
«Eski candan bizâr olduk» — tövbenin özüdür. Sâlik eski hâlinden, eski günahlarından, eski gafletinden bıkar. Bu bıkkınlık — pişmanlığın yüksek bir tezâhürü. Mü’min eski hayatını sevmiyor; ondan kurtulmak istiyor. Bu hâl — gerçek tövbenin başlangıcı. Yüzeysel tövbede eski hayata sevgi kalır; sahih tövbede — bizar olma vardır.
«Yeni Can» — Tecdîd
«Yeni bir can ver» — tecdîd (yenilenme) talebidir. Sûfî her gün ölüp, her gün dirilmek ister. Eski olduğu hâl ölmeli; yeni bir hâl doğmalı. Bu — sürekli bir süreç. Bir kez değil; her gün yenilenme. Sabah uyanan mü’min — «Yâ Rab bana yeni bir can ver» diye niyâz eder. Bu — günü diri yaşamak için bir bilinç.
«Lâ İlâhe İllallâh» — Yenileyen Söz
«İmânlarınızı yenileyin» buyurdu Hz. Peygamber. «Nasıl yenileyelim?» soruldu. «’Lâ ilâhe illallâh’ı çok söyleyin» buyurdu (Ahmed). Yâni — tevhîd kelimesi imânı yeniler. Mü’min her gün belli sayıda bu kelimeyi okumalı; her bir okumada — îmânı yenilenir. Bu — günlük bir tecdîd uygulaması.
Yûnus Emre’nin Sözleri
Yûnus Emre bu tarzda pek çok niyâz nazmı bırakmıştır. «Çıkayım yola düzeyim, ya Rab beni mâhrum koyma», «Bana hiç yâr olmadın, daldım, kaybettim yolu» — bunlar sâlikin yenilenme niyâzları. Yûnus’un dilinden gelen bu sözler — Türk Müslüman’ın gönlünü asırlarca yenilemiştir. İlâhî olarak okunan bu sözler — günlük tecdîd araçlarıdır.
Sabah Niyâzı
Mü’min sabah uyandığında belli bir niyâz yapmalı. «Elhamdülillâhillezî ahyânâ ba’de mâ emâtenâ» — «Bizi ölümümüzden sonra dirilten Allâh’a hamd olsun» (Buhârî). Bu duâ — sabah uyanmayı bir tür ölümden diriliş olarak gören sünnetin tezâhürü. Mü’min her sabah «yeni bir can ile» kalkmış sayılır. Bu bilinç günü taze tutar.
Niyâz — Yeni Can
Niyâz: «Yâ Rab, ey Güzeller Güzeli — bana her gün yeni bir can ver. Eski candan, günahlardan, gafletten bizâr eyle. Tövbei Nasûh ile her gün yenilenmemi nasîb et. ‘Lâ ilâhe illallâh’ kelimesi ile îmânımı tazele. Yûnus Emre’nin niyâzlarındaki tecdîd bilincini bana da yaşat. Sabah uyandığımda — yeni bir can ile dirilmiş gibi heyecanla başlamamı nasîb et. Eski hayatımdan vazgeçip — Sen’in istediğin yeni bir kul olarak yaşamamı sağla.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Tecdîd, Yenilenme, Yûnus Emre. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Enfal 8/24; hayat veren çağrıya icabet etme emri.
- Kur’an-ı Kerim, Zümer 39/53; Allah’ın rahmetinden ümit kesmeme çağrısı.
- Kuşeyri, er-Risale, tevbe, ihya ve muhabbet bahisleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, tevbe, ümit ve kalp dirilişi bölümleri.
- İbn Ataullah el-İskenderi, el-Hikemü’l-Ataiyye, yenilenme, teslimiyet ve rahmet hikmetleri.