Eğilmeden, Bükülmeden, Bulanmadan Bir Yerden Bir Yere Göçeriz — Sahih Mü’minin Onurlu Yolculuğu
Eğilmeden, bükülmeden, bulanmadan — bir yerden bir yere göçeriz. Bu, sahih mü’minin onurlu yolculuk hâlidir. «Eğilmek» — başkasının önünde alçalmak; «bükülmek» — fitne karşısında kırılmak; «bulanmak» — çevre baskısıyla kimliği bulandırmak. Sahih mü’min — bunların hiçbirini yapmaz; izzetiyle ölür ve izzetiyle gömülür. Bu hayat — bir yolculuk; doğumdan ölüme uzanan bir yol. Bu yolda mü’minin tavrı — onurlu, dik, temiz olmaktır. Eğmeyen, bükmeyen, bulandırmayan bir kimlikle Allâh’a kavuşmak. Bu yazıda bu üç sıfatı ele alacağız.
Eğilmeden — İzzet
«Eğilmemek» — başkalarının önünde alçalmamaktır. Allâh «İzzet Allâh’a, Rasûlüne ve mü’minlere aittir» (Münâfikûn 8) buyurur. Mü’min — gücün, mâlın, makamın önünde eğilmez. Sâdece Allâh’ın önünde eğilir. Rüku ve secde — sâdece O’nundur. Bu, kibirden değil; izzetten kaynaklanır. Kibirli olan kendini büyük görür; izzetli olan kendinin Allâh’a ait olduğunu bilir.
Bükülmeden — Sebat
«Bükülmemek» — fitneler karşısında kırılmamaktır. Hayat çeşitli fitnelerle dolu: mâl fitnesi, makam fitnesi, şehvet fitnesi, kibir fitnesi, korku fitnesi. Bunların biri karşısında mü’min eğilirse — kırılır; bir daha doğrulamaz belki. Sahih mü’min — fitneler karşısında sebatla durur. «Şüphesiz biz îmân ediyoruz, biz teslim olduk derler ve dosdoğru olurlarsa — onlara melekler iner» (Fussilet 30). İstikâmet — fitnede de istikâmettir.
Bulanmadan — Kimlik Koruma
«Bulanmamak» — kimliği bulandırmamaktır. Çevre baskısı, moda, akım, kültürel iletişim — bunların hepsi insânın kimliğini bulandırabilir. Mü’min kimliği — Kur’ân ve sünnete dayalı. Modern dönemde bu kimliği koruma zor; çünkü etraftaki her şey onu değiştirmek için baskı yapıyor. Sahih mü’min — bu baskılara direnerek kimliğini berrak tutar. Sünnet ahlâkı, ibâdetleri, dini görünüşü — bütün hayatın merkezi.
Üç Sıfatın Birlikteliği
Üç sıfat birbirine bağlıdır. Eğilmeyen kişi — bükülmeye yer vermez; bükülmeyen kişi — bulanmaya direnir. Bir sıfatı kaybeden — diğerlerini de kaybedebilir. Bu yüzden mü’min — üçünü birlikte korumalı. Hayatın her ânında kendini sorgulamalı: «Şu anda eğiliyor muyum? Büküldüm mü? Bulanıyor muyum?» Bu özdeğerlendirme — sahih mü’minliği korur.
Yolculuk Bilinci
«Bir yerden bir yere göçeriz» — hayatın yolculuk olduğunu hatırlatır. Bu dünyâ — geçici bir konak. Doğumdan ölüme uzanan bir yol. Yolcu — yığmaz; konak — donatmaz. Sâdece geçer. Mü’min de hayatı bu bilinçle yaşamalı. Ne kadar geçici olduğunu bilince — eğilmenin, bükülmenin, bulanmanın anlamı azalır. Çünkü geçici şeyler için onuru çiğnemek — büyük bir kayıp.
Sahâbe Örneği
Sahâbe — bu üç sıfatın canlı örnekleriydi. Hz. Ebû Bekir — fitnede sebatla durdu (Hz. Peygamber’in vefâtında ümmetin durduğu o ânda «Muhammed öldü; Allâh ölmedi» diyerek ümmeti birleştirdi). Hz. Ömer — eğilmedi; krallar önünde de mütevâzı kaldı; kendi vatandaşlarına da adâletli. Hz. Bilâl — işkence karşısında «Ahad, ahad» dedi; ahdinden dönmedi. Bütün sahâbe — eğilmeyen, bükülmeyen, bulanmayan kullardı.
Modern Müslüman İçin
Modern müslüman bu üç sıfatı nasıl korur? 1) İzzet için — sâdece Allâh’a kulluk şuurunu kalbe yerleştir; başkalarına saygı, ama eğilme yok. 2) Sebat için — istikâmet emrini yaşa; günlük ibâdetlerin disiplini; sâlih meclisler. 3) Bulanmama için — Kur’ân ve sünneti merkeze al; dünyâ kültürünü süzerek al; her şeyi yutma. Bu üç tedbîr — sahih mü’min kimliğini korur.
Niyâz — Onurlu Yolculuk
Niyâz: «Yâ Rab, beni eğilmeyen, bükülmeyen, bulanmayan bir mü’min eyle. Sâdece Sen’in önünde eğilen; başkalarına saygılı ama izzetli bir kul olarak yetiştir. Fitneler karşısında — mâl, makam, şehvet, kibir, korku — sebatla duran bir kalp ver. Çevre baskılarıyla kimliğimi bulandırmaktan beni koru. Sahâbenin tavrından bana bir hisse ver — Ebû Bekir’in sebat, Ömer’in izzet, Bilâl’in ‘Ahad ahad’ ahdı. Hayatın bir yolculuk olduğunu unutmayan; geçici şeylerden ötürü onurunu çiğnemeyen bir kul eyle. Üç sıfatla — eğilmeden, bükülmeden, bulanmadan — Sana göçeyim.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: İzzet, Sebat, Kimlik. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nisa 4/100; Allah yolunda hicret edenin genişlik bulması.
- Kur’an-ı Kerim, Hud 11/112; emrolunduğun gibi dosdoğru ol emri.
- Kur’an-ı Kerim, Ankebut 29/69; Allah yolunda gayret edenlere yolların gösterilmesi.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, istikamet ve hicret niyeti bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, istikamet ve nefis muhasebesi bölümleri.
- Kuşeyri, er-Risale, seyrüsüluk, istikamet ve hal bahisleri.