Dünyâya Kananların Kapısı Kalabalık — Hakk’a Yönelenlerin Yolu Tenhâdır
Dünyâya kananların kapısı kalabalık — Hakk’a yönelenlerin yolu tenhâdır. Bu — Kur’ânî bir gerçektir. «Ve mâ ekserü’nnâsi ve lev haraste bi mu’minîn» — Sen ne kadar arzu etsen de insânların çoğu mü’min olmazlar (Yûsuf 103). «Ve in tuti’ eksere men fi’lardı yudıllûke an sebîlillâh» — Yeryüzünde olanların çoğuna uyarsan, seni Allâh’ın yolundan saptırırlar (En’âm 116). Bu âyetler — çoğunluğun değil; doğrunun peşinde olmayı emrediyor. Dünyâya kananlar her zaman kalabalık olur; çünkü dünyâ — kolay, çekici, anlık. Hakk yolu — zor, tenhâ, uzun vâdeli. Bu yüzden mü’min — sayı çokluğuna aldanmamalı; doğrunun yanında olmalı.
Yûsuf 103 — Çoğunluk Mü’min Değildir
«Ve mâ ekserü’nnâsi ve lev haraste bi mu’minîn» — Sen ne kadar arzu etsen de insânların çoğu mü’min olmazlar (Yûsuf 103). Bu âyet, Hz. Peygamber’e tesellidir; ve mü’minlere bir derstir. İnsânlığın çoğu — îmâna gelmiyor; yâni çoğunluk hata içinde. Bu yüzden çoğunluk ölçü değildir. Eğer bir mesele üzerinde sâdece az kişi doğruyu görüyorsa — bu, doğrunun yanlış olduğu anlamına gelmez; tam tersine, çoğunluğun yanlış olduğunu gösterebilir.
En’âm 116 — Çoğunluğa Uyma Tehlikesi
«Ve in tuti’ eksere men fi’lardı yudıllûke an sebîlillâh» — Yeryüzünde olanların çoğuna uyarsan, seni Allâh’ın yolundan saptırırlar (En’âm 116). Bu âyet — açık bir uyarı. «Çoğunluk böyle yapıyor» argümanı — Kur’ân’da reddedilir. Çoğunluk çoğu zaman yanlıştadır; bu yüzden çoğunluğa uymak yerine — Allâh’ın yoluna uymak gerekir. Modern demokrasi felsefesi «çoğunluk doğrudur» mantığı taşır; ama Kur’ân bunu reddetmektedir.
Kalabalık Kapı — Dar Yol
Dünyâya kananların kapısı kalabalık — çünkü dünyâ kolay vaadlerle çağırır: zenginlik, şöhret, zevk, rahatlık. İnsânların çoğu bu vaadlere kapılır. Hakk’a yönelenlerin yolu ise — tenhâdır; çünkü Hakk yolu zorludur: ibâdet, sabır, fedâkârlık, zühd, mücâhede. Az kişi bu yola çıkar. Hadîs: «Cennet zorluklarla, cehennem zevklerle çevrilmiştir» (Müslim). Yâni cennetin yolu zor; cehennemin yolu kolay. Çoğu insân kolayı seçer.
Tenhâlığın Bereketi
Hakk yolunun tenhâ olması — bir dezavantaj değil; bereket. Çünkü tenhâda — daha derin tefekkür, daha samimi ibâdet, daha sahih dostluk olur. Kalabalık dünyâ — gürültülü, dağınık, yüzeysel. Tenhâ Hakk yolu — sâkin, derin, anlamlı. Sahih sûfîler her zaman «kalabalığın değerini değil; tenhâlığın bereketini» tercih etmişler. Az ama derin — bir çok ama yüzeysel. Bu, kalitenin niceliğe üstünlüğüdür.
Az Olmak Yalnızlık Değildir
Hakk yolunda az olmak — yalnızlık değildir. Çünkü mü’min — Allâh ile birliktedir. «İnnî meaküm» — Ben sizinle berâberim (Tâhâ 46). Allâh yanındaysa — yalnız değilsin. Hem mü’minlerle de berâbersin; az ama hakiki dostlarla. Hz. Peygamber «İslâm garîb olarak başladı; garîb olarak dönecek; ne mutlu garîblere» (Müslim). Garîb olmak — utanç değil; şereftir. Çünkü garîbler — sahih kalandır; çoğunluğun yanlışında değil.
Çoğunluk Etkisinden Korunma
Modern dönemde — sosyâl medya, reklamlar, popüler kültür sürekli «çoğunluk şöyle yapıyor» mesajı veriyor. Mü’min bu baskıdan korunmalı: 1) Bilinçli izole — popüler trendlerden uzak durma. 2) Sahih cemaat — gerçek mü’minlerle birlik. 3) Kur’ân-Sünnet ölçüsü — herkesin değil, vahyin söylediği. 4) Tarihten ders — mâzîdeki büyük âlimlerin de tenhâ olduğu. 5) Ahret hatırlatması — orada çoğunluk değil; hak baskın. Bu tedbirler — modern çoğunluk baskısından korur.
Hz. Peygamber’in Yolu
Hz. Peygamber’in yolu da — başlangıçta tenhâ idi. Mekke’de 13 yıl boyunca az sahâbe — Ebû Bekir, Hz. Hatice, Ali, Bilâl, Ammâr, Yâsir, Sümeyye gibi. Çoğunluk olan müşrikler onları küçümsedi, eziyet etti. Ama hak az olanların yanındaydı. Sonra Medîne’de çoğaldılar; ama hak yine az olanların yanındaydı. Hz. Peygamber’in mîrâsı — sayı değil; hak yolu. Mü’min onun izinde — sayıya değil; hakka bakar.
Niyâz — Tenhâ Yolda Sebât
Niyâz: «Yâ Rab, dünyâya kananların kalabalık kapısı yerine Hakk’a yönelenlerin tenhâ yolunu seçen bir mü’min eyle. Yûsuf 103’ün ve En’âm 116’nın hatırlattığı gibi — çoğunluğa değil; Sana uyan bir kul eyle. Tenhâlığın bereketini bilen; az ama derin mü’minlerle dost olan biri olarak yetiştir. Hz. Peygamber’in mübârek garîb hadîsindeki müjdeden hisse ver — sâkin, sahih, garîb mü’minlerden olmamı nasîb et. Modern çoğunluk baskısından — sosyâl medya, popüler kültür, trendlerden — beni koru. Allâh’ın benimle olduğunu bilen; yalnız hissetmeyen; sahih kalan bir kalp ver. Hak yolunda az olmaya rağmen sebât eden bir derviş eyle.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Tenhâ Yol, Çoğunluk, Garîb. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nisa 4/59; Allah’a, Resule ve emir sahiplerine itaat ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Buhari, İ’tisam, Kitap ve sünnete bağlılık rivayetleri.
- Müslim, Cuma, hutbe ve sünnete bağlılık rivayetleri.
- Şatıbi, el-Muvafakat, sünnet, bidat ve şeri deliller bahisleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, sünnete ittiba ve takva bölümleri.
- Kur’an-ı Kerim, Enam 6/116; çoğunluğa uymanın hak ölçüsü olmaması.
- Kur’an-ı Kerim, Hud 11/112; emrolunduğun gibi dosdoğru ol emri.