Devleti Yönetenler ve Dîni Anlatanlar Hesap Verecek — Kıyâmette Ağır Sorumluluk
Devleti yönetenler ve dîni anlatanlar — kıyâmette ağır hesap verecek. Bu iki grup — toplum üzerinde en fazla etki sahibi olanlardır. Yöneticiler — kanunları belirler, halkın hayatını şekillendirir; eğitim, ekonomi, dış politika onların elinde. Dîn anlatanları — âlimler, hocalar, vâizler, yazarlar — halkın îmânını ve uygulamasını yönlendirir. Bu iki grubun hatâları — milyonlarca insânı etkiler. Bu yüzden — Allâh katındaki hesapları da ağır. «Vellezîne yektümûne mâ enzelnâ minelbeyyinâti velhüdâ» — İndirdiğimiz açık delilleri ve hidâyeti gizleyenler — onlara Allâh la’net eder (Bakara 159). Hadîs: «Kim ümmetimi yönetir ve onlara aldatma yapar, helâlharam konusunda gevşek davranırsa — Allâh ondan râzı olmaz» mealinde.
Yöneticilerin Sorumluluğu
Yönetici — büyük emânettir. Hadîs: «Hepiniz çobansınız; hepiniz sürünüzden sorumlusunuz. İmam çobandır, kendi sürüsünden sorumludur» (Buhârî, Müslim). Yönetici — milyonlarca insânın sorumluluğunu taşır. Adâlet, eğitim, sağlık, ekonomi, dış politika — hepsi onun kararlarına bağlı. Eğer yönetimi sahih ise — büyük sevap. Eğer zalim ise — büyük günah. Hz. Ömer (r.a.): «Eğer Dicle kenarında bir koyun aç kalsa — kıyâmette Allâh bana sorar.» Bu, yöneticinin sahih kavrayışıdır.
Dîn Anlatanın Sorumluluğu
Dîn anlatan — Allâh’tan emanet aldığını bilmelidir. Hadîs: «İlim Allâh’ın deposundan; anahtarı suâldir.» Dîn anlatan — bu deponun açılması işinde. Eğer doğru anlatırsa — milyonların hidâyetine vesîle. Eğer yanlış anlatırsa — milyonların dalâletine vesîle. Bu yüzden hesap ağır. «Eşeddü’nnâsi azâben yevme’lkıyâmeti âlimun lem yenfaullâhu biilmihî» — Kıyâmette en şiddetli azâb gören kişi — ilmiyle Allâh’ın faydalanmadığı âlimdir (Suyûtî).
Hesap Soruları
Kıyâmette yöneticiye sorulacaklar: 1) Adâleti uyguladın mı? 2) Şer’î hükümleri korudun mu? 3) Fakir, yetim, dula yardım ettin mi? 4) Mazluma sahip çıktın mı? 5) Müslümanlığa hizmet ettin mi? 6) Ümmet bağlarını güçlendirdin mi? 7) Lükse, israfa kaçtın mı? 8) Halka yakın oldun mu? Dîn anlatanına sorulacaklar: 1) Sahih ilmi öğrettin mi? 2) Hakkı söyledin mi? 3) İlmin için para istedin mi? 4) Zalimi övüp meşrulaştırdın mı? 5) Klasik mîrâsı koruyup geçirdin mi? 6) Talebelerini sahih yetiştirdin mi? 7) Bid’atlere ses çıkardın mı? 8) Sünnete uydun mu?
Bakara 159 — Gizleyenler
«İnnellezîne yektümûne mâ enzelnâ minelbeyyinâti velhüdâ min ba’di mâ beyyennâhu li’nnâsi fi’lkitâbi ülâike yel’anühümullâhu ve yel’anühümüllâ’ınûn» — İndirdiğimiz açık delilleri ve hidâyeti — Kitap’ta insânlara açıkladıktan sonra — gizleyenler; işte onlara Allâh la’net eder; la’net edenler la’net eder (Bakara 159). Bu âyet — gerçeği gizleyen âlimler için ağır bir uyarı. La’net — Allâh’tan uzaklaştırma. Modern dönemde — hakkı söylemeyen, zalime karşı çıkmayan, sahih ilmi gizleyen âlimler — bu uyarının kapsamında.
Cesâret Şart
Dîn anlatanın en önemli sıfatı — cesâret. Hadîs: «Cihâdın en faziletlisi zalim sultân huzûrunda hak söylemektir» (Ebû Dâvûd, Tirmizî). Yâni — gerçeği söyleme cesâreti. Modern dîn anlatanları çoğu zaman — devlet baskısı, sosyal baskı, ekonomik baskı altında — cesâretsiz davranıyor. Hakkı söyleyemiyor; «politik doğruluk» altında gerçeği bozuyor. Sahih âlim — bu baskılara rağmen hakkı söyler. Allâh korkusu — diğer korkuları yener.
Ümmet Sorumluluğu
Ümmet de sorumlu. Eğer yöneticisini doğru seçmiyorsa; yanlışını tolere ediyorsa — o da sorumlu. Eğer sahte âlime kulak veriyorsa; sahih âlimi dinlemiyorsa — o da sorumlu. Halk — kendi yöneticisini ve hocalarını seçen. Hadîs: «Nasıl iseniz öyle yönetilirsiniz» mealinde. Yâni — ümmet sahih olursa — sahih liderler yetişir. Ümmet bozulursa — bozulanlar lider olur. Bu yüzden — bireysel sahihlik, kolektif sahihliğin temelidir.
Modern Müslümana
Modern müslümana tavsiyeler: 1) Yöneticini sahih kriterlere göre değerlendir — söylem değil amel. 2) Sahih âlimi yarışta seç — populer değil hakikî. 3) Yanlış yöneticiyi eleştir — sessiz kalma. 4) Sahte âlime kulak verme — sahihi destekle. 5) Kendi sorumluluğunu unutma. 6) Allâh’a sığın — sahih liderler için duâ. 7) Bilgili ol — eleştirmek için. Bu adımlar — modern müslümanın sorumluluğunu yerine getirme yolu.
Niyâz — Sahih Hesap
Niyâz: «Yâ Rab, eğer ben yönetici konumundaysam — adâleti uygulayan, şer’î hükümleri koruyan, fakiryetimdula yardım eden, mazluma sahip çıkan, müslümanlığa hizmet eden, ümmet bağlarını güçlendiren, lüksten kaçınan, halka yakın bir yönetici eyle. Hz. Ömer’in ‘Dicle kenarında aç koyun bile sorumluluğum’ bilincini bana ver. Eğer ben dîn anlatan konumundaysam — sahih ilmi öğreten, hakkı söyleyen, ücret istemeyen, zalimi övmeyen, klasik mîrâsı koruyan, talebelerimi sahih yetiştiren, bid’atlere karşı çıkan, Sünnete uyan bir kul eyle. Bakara 159’da haber verdiğin la’netten — gerçeği gizleyenlerin durumundan — beni koru. Cihâdın en faziletlisi olan ‘zalim sultân huzûrunda hak söyleme’ cesâretini ver. Eğer sıradan bir mü’min isem — yöneticini sahih kriterlere göre değerlendiren, sahih âlimi seçen, yanlışı eleştiren, sahteyi dinlemeyen, kendi sorumluluğunu bilen, sahih liderler için Sana duâ eden bir kul eyle. Suyûtî’nin rivâyetindeki uyarıdan — kıyâmette en şiddetli azâb gören âlim olmaktan — beni koru. Devleti yönetenler ve dîni anlatanlar olarak ağır hesap verecekleri için — bu iki konumda olanlara sahih ihlâs ihsân eyle.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Yönetici Sorumluluğu, Âlim Sorumluluğu, Hesap. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
- Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.