Dervîşin Câhili Şeytânın Maskarası Olur
Sakâlını bırakmışsın, ama ağzında küfür, gıybet, dedikodu var. Sakâlını bırakmışsın, ama elinde sigara. Sakâlını bırakmışsın, ama eşine hakâret ediyorsun, çocuklarına hakâret ediyorsun, dervîşim diyorsun, ama ortalığı kırıp geçiriyorsun. Yûnus Emre demiş: «Böyle dervîşlik dursun!» Câhil dervîş, şeytânın maskarasıdır; çünkü dış görünüş ile iç hâl arasında tam bir çelişki yaşar. Bu çelişki, şeytânın en sevdiği meydandır.
Dervîş Dedin mi O Kimse Temizdir
Dervîş dedin mi o kimse temizdir. Kıyâfeti, saçı, sakâlı derli topludur. Konuşması derli topludur; ahlâkı derli topludur. Eşine, çocuklarına, dervîş kardeşlerine edepli, âdâblı, düzgün konuşur. Bir dervîşin vizyonu olur; ona bakan kimsenin aklına Allâh gelmesi lâzımdır. Bu vizyon, sâdece dış görünüş değil; iç ile dışın uyumudur. Dervîş hem zâhirini hem bâtınını edep ile çevreler.
Dervîşin Kıyâfeti, Kıyâfeti ve Edebi
Dervîş, harâmlardan kendini uzak tutar; insânların içinde göz göre göre günâh işlemez ki «şu dervîşim diyene bak, harâm işliyor» demesinler. Sakâlını bırakmışsan dosdoğru bak, tara, fönle, tertemiz olsun. Bol pantolon giyiyorsan ütülü olsun; kırış kırış dolaşma. Gömleğini ütüle; ütüyü eşinden bekleme. Erkekler kendi ütüsünü yapmasını, söküğünü dikmesini bilmeli; bu da sünnettir. Çünkü Allâh Resûlü kendi kıyâfetini kendi diker, kendi yamâr, kendi yıkardı.
Şeytân Câhil Dervîşi Alay Konusu Yapar
Şeytân câhil dervîşi alay konusu yapar; çünkü o dervîş, dervîşliğin yalnızca dış kıyâfetini almıştır, içini doldurmamıştır. Dış kıyâfet ile içeride yaşanan günâhlar arasındaki çelişki, şeytâna büyük bir koz verir. Çevredeki insânlar bu çelişkiyi gördüğünde, dervîşliğe karşı da soğurlar: «Dervîşler böyle mi olur?» derler. Böylece bir câhil dervîş, bütün sûfîlik yolunun îtibârını zedeler.
Önce İlim, Sonra Amel — Dervîşliğin İki Kanadı
Bu yüzden dervîş, önce ilim öğrenmelidir; sonra amel etmelidir. İlim olmadan amel, sapma getirir; amel olmadan ilim, ucb ve gurûr getirir. İki kanat birlikte uçar; biri olmadan diğeri tek başına havalanamaz. Allâh Resûlü’nün sünnetini öğren; harâmhelâli öğren; nefs mertebelerini öğren; üstâdın öğretilerini öğren — sonra bunları yaşa. Dervîşlik bir teorik mes’ele değildir; pratik bir hayât yoludur. Câhil olarak bu yola girersen, şeytânın maskarası olursun. Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Dervîş, Edep, Silsile. → Tasavvuf Sözlüğü