Rüyâda Birini Kötü Görmek — Kendi Nefsine Atfetmek
Birisini rüyânızda kötü gördüğünüzde, bunu kendi nefsinize atfedeceksiniz. Bu, tasavvufî bir öğretiştir. Rüyâlar nefsin yansımalarıdır çoğu zaman. Eğer rüyâda biri kötü görünüyorsa, bu çoğunlukla mü’minin kendi nefsindeki kötülüğü yansıtır. Başkasını suçlamak yerine, mü’min kendine bakmalı. «Acaba ben şu kişide ne görüyorsam, onu nefsimde mi taşıyorum?» Bu, rüyâ yorumunun tasavvufî bir yaklaşımıdır.
Rüyâlar — Nefsin Yansıması
Rüyâların çoğu nefsin yansımalarıdır. Uykuda kalp uyanır; ve nefsin içeriği rüyâ olarak ortaya çıkar. Mü’minin gün boyu düşündüğü şeyler, korkular, arzular, kıskançlıklar — hepsi rüyâda yansır. Bu yüzden rüyâlar bir aynadır. Mü’min kendini bu aynada görür. Bu aynayı doğru okuyabilmek bir yetenektir.
Üç Rüyâ Çeşidi — Klasik Ayırım
Klasik İslâm rüyâları üç çeşite ayırır: 1) Rahmânî rüyâlar — Allâh’tan gelen, müjde içeren. 2) Şeytânî rüyâlar — şeytandan gelen, korku ve karışıklık. 3) Nefsânî rüyâlar — kendi nefsinin yansıması. Çoğu rüyâ üçüncü kategoride; yâ’nî nefsin yansımasıdır. Sâdece bir azı rahmânî rüyâlardır; ve onlar gerçekleşir.
Birini Kötü Görmek — Kendine Bakma Vesilesi
Rüyâda birini kötü görmek, kendine bakma vesilesidir. «Acaba ben bu kişiye karşı kötü duygular besliyorum muydum?» «Bu kişiye olan kıskançlığım rüyâda yansıdı mı?» «Bu kişide gördüğüm o sıfat acaba bende de var mı?» Bu sorular mü’mini nefs muhâsebesine götürür. Bu, faydalı bir uygulamadır.
Başkasını Suçlamamak — Tasavvufî Edep
Başkasını suçlamamak tasavvufî bir edeptir. Eğer mü’min rüyâda birini kötü gördüyse, «şu kişi gerçekten kötüdür» düşüncesine kapılmamalıdır. Çünkü rüyâ kişinin gerçek hâli olmayabilir; mü’minin kendi nefsidir. Suçlamadan önce, kendine bakmak gerek. Bu, hem dînî hem psikolojik olarak doğrudur.
Rüyâ Tâbîri — Uzmanlık Gerek
Rüyâ tâbîri uzmanlık ister. Klasik İslâm âlimleri rüyâ tâbîri kitapları yazmıştır. Hz. Yûsuf aleyhisselâm peygamber olmasının yanında rüyâ tâbîrinde uzmandı. Modern dervîşler de rüyâlarını mürşide anlatırlar; mürşid yorumlar. Tek başına rüyâ tâbîri yapmak yanılgılara götürebilir. Uzmanlık şarttır.
Rahmânî Rüyâlar — Hz. Peygamber’in Müjdesi
Rahmânî rüyâlar Allâh’tan gelen rüyâlardır. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem «Peygamberlik bitti; ama mübeşşirât (müjdeleyiciler) kaldı» buyurmuştur. Mübeşşirât — sâlih rüyâlar. Mü’min bâzen iyi rüyâ görür; bu rahmânî olabilir. Ama her güzel rüyâ rahmânî değildir; bâzıları nefsâni de olabilir. Bu ayırımı mürşid yapabilir.
Şeytânî Rüyâlar — Korku Verici
Şeytânî rüyâlar korku vericidir; karışıktır. Mü’min bu rüyâyı gördüğünde sol tarafa üç kere tükürmeli (sembolik); «Eûzü billâhi mineş-şeytâni’r-racîm» demeli; ve hiç kimseye anlatmamalıdır. Hz. Peygamber bu pratiği öğretmiştir. Şeytânî rüyâyı görmezden gelmek, etkisini azaltır.
Niyâz — Doğru Rüyâ Yorumu İçin
Niyâz: «Yâ Rab, beni rüyâlarımı doğru yorumlayan bir mü’min eyle. Birisini rüyâda kötü gördüğümde, kendi nefsime atfedip başkasını suçlamamamı nasîb et. Mürşid rehberliğinde rüyâlarımı yorumlamayı sağla. Şeytanın korku verici rüyâlarından koru. Rahmânî rüyâlarla beni müjdele.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi doğru rüyâ yorumu yapan kullardan eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Rüyâ, Nefs, Muhâsebe. → Tasavvuf Sözlüğü