Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette iyiliklerin zirvesinin Kur'ân ve Sünneti Seniyye'yi insanlara nasîhat etmek olduğunu, ve Asr Sûresi'nde zikredilen kurtuluşun dört şartını tafsîl eder. «Asra yemîn olsun ki insan gerçekten hüsrân içindedir; ancak îmân edip sâlih amel işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler, ve sabrı tavsiye edenler müstesnâ» (Asr 103/1-3) âyeti kerîmesinde dört temel kâide zikredilmektedir: îmân, sâlih amel, hakkı tavsiye, ve sabrı tavsiye. Bu dört kâide üzerinde tezâhür etmeyen kimse hüsrâna uğrayanlardandır. Resûli Ekrem efendimizin «Dîn nasîhattir» (Müslim, Îmân 95) hadîsi şerîfi bu hakîkatin Sünnet'teki teyîdidir.
İyiliğin Zirvesi: Nasîhat Etmek
Mustafa Özbağ Efendi sohbete iyiliklerin zirvesini ortaya koyarak başlar: biz iyiliği emretme, iyiliği nasîhat etme, Kur'ân ve Sünneti Seniyye'yi anlatma, ve yaşama mücâdelesi vermeye devâm edeceğiz. Bu da bir iyiliktir. Çünki nazarımızda iyiliklerin en zirvesi, insanlara Kur'ân ve Sünneti Seniyye'yi nasîhat etmektir. İyiliğin zirvesi budur. Bu üslûp Resûli Ekrem efendimizin «Sizden biriniz bir münker görürse onu eli ile değiştirsin; gücü yetmezse dili ile; ona da gücü yetmezse kalbi ile» (Müslim, Îmân 78) hadîsi şerîfindeki sıralamanın da temelidir. Mü'mînin etrâfına en büyük iyiliği maddî yardım değil, manevî hakîkatleri tebliğ etmektir.
Asr Sûresi: Kurtuluşun Dört Şartı
Mustafa Özbağ Efendi sohbette muazzam bir âyeti kerîmeyi mihver alır: «Asra yemîn olsun ki insan gerçekten hüsrân içindedir. Ancak îmân edip sâlih amel işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler, ve sabrı tavsiye edenler müstesnâ» (Asr 103/1-3). Bu sûrei celîlede dört ana kâide zikredilmektedir: birincisi îmân etmek, ikincisi sâlih amel işlemek, üçüncüsü hakkı tavsiye etmek, ve dördüncüsü sabrı tavsiye etmek. Eğer bu dört ana kâide kişinin üzerinde tezâhür etmezse, o kimse hüsrâna uğrayanlardan olacaktır. Allâh muhâfaza eylesin. İmâm Şâfiî hazretleri bu sûre hakkında «İnsanlar bu sûreyi tefekkür etseler, kendilerine yeterdi» demiştir; çünki sûrei celîle hayâtın kurtuluş düstûrunu özetler.
Birinci Kâide: Îmân
Mustafa Özbağ Efendi Asr Sûresi'ndeki birinci kâidenin îmân olduğunu vurgular. Îmân tek başına kurtuluşa yetmez; lâkin îmân olmadan kurtuluş aslâ mümkün değildir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Kim Allâh'ı, meleklerini, kitâblarını, peygamberlerini, ve âhiret gününü inkâr ederse, derin bir sapıklığa düşmüş olur» (Nisâ 4/136) buyurmuştur. Îmân yalnız dil ile söylemek değil, kalp ile tasdîk etmek, ve âzâlar ile amel etmek demektir. Bu üslûp Ehli Sünnet ve'l-Cemâat âlimlerinin îmân tarîfindeki üç rüknün özü olan kâidedir.
İkinci Kâide: Sâlih Amel
Mustafa Özbağ Efendi ikinci kâidenin sâlih amel olduğunu açıklar. Sâlih amel îmânın tezâhürüdür; ve îmân ile sâlih amel Kur'ânı Kerîm'de çoğu zaman birlikte zikredilir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Îmân edip sâlih amel işleyenler ve namâzı kılıp zekâtı verenler için Rableri katında mükâfâtları vardır» (Bakara 2/277) buyurmuştur. Sâlih amel ibâdetlerle sınırlı değildir; akrabâya iyilik, yetîme şefkat, fakîre yardım, hayrı yaymak, münkeri men' etmek de sâlih amel kapsâmındadır. Mü'mînin günlük hayâtının her dakîkası bir sâlih amel fırsatı taşır.
Üçüncü ve Dördüncü Kâide: Hakkı ve Sabrı Tavsiye
Mustafa Özbağ Efendi üçüncü ve dördüncü kâideleri bir arada îzâh eder: hakkı tavsiye etmek, ve sabrı tavsiye etmek. Bu iki kâide kişinin yalnız kendi kurtuluşuyla yetinmediğini, etrâfındakilerin de kurtuluşunu istediğini ortaya koyar. Hakkı tavsiye etmek mü'minin sosyal vazîfesidir: gördüğü hakîkati kardeşine duyurmak, ona doğruyu hatırlatmak, ve dînin emirlerini ona nazîk bir üslûb ile bildirmek. Sabrı tavsiye etmek ise hayâtın imtihânlarına karşı mü'minin mü'mîn kardeşini desteklemesidir. Bu iki vazîfe Resûli Ekrem efendimizin «Dîn nasîhattir» (Müslim, Îmân 95) hadîsi şerîfinin tatbîk sahâsıdır.
Dîn Nasîhattir Hadîsi
Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda Resûli Ekrem efendimizin muazzam hadîsini nakleder: «Dîn nasîhattir.» Sahâbei kirâm hazerâtı «Kim için yâ Resûlallâh?» diye sorduklarında Allâh'ın Resûlü buyurmuştur: «Allâh için, Kitâbı için, Resûlü için, Müslümanların imâmları için, ve bütün Müslümanlar için» (Müslim, Îmân 95). Bu hadîsi şerîf nasîhatin geniş manâsını ortaya koyar: yalnız sözlü tavsiye değil, dînin her seviyesinde samîmî bir kardeşlik tavrı. Mü'mîn kendisini Allâh için, Kitâb için, Resûl için, imâmlar için, ve bütün Müslümanlar için samîmî kılmakla mükelleftir. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolu da bu samîmiyet düstûru üzerine kurulmuştur; ve bu sebeple iyiliklerin zirvesi Kur'ân ve Sünneti Seniyye'yi nasîhat etmektir.
- Kur'ânı Kerîm: Asr 103/1-3; Bakara 2/277; Nisâ 4/136; Mâide 5/2; Tevbe 9/71.
- Sahîhi Buhârî, Kitâbü'l-Îmân.
- Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Îmân 95, dîn nasîhattir hadîsi.
- Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Îmân 78, münker hadîsi.
- Süneni Ebû Dâvûd, Kitâbü'l-Edeb.
- Süneni Tirmizî, Kitâbü'l-İlim 14.
- Süneni Nesâî, Kitâbü'l-Bey'a.
- Süneni İbn Mâce, Kitâbü'l-Mukaddime.
- İmâm Mâlik, Muvatta.
- İmâm Ahmed, Müsned.
- İmâm Şâfiî, el-Üm.
- İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
- İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
- İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
- İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, emri bi'lma'rûf bahsi.
- İmâm Sühreverdî, Avârifü'l-Ma'ârif.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn.
- Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
- Mevlânâ Celâleddîni Rûmî, Mesnevî-i Ma'nevî.
- Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Güzel Ahlâk Sohbetleri.
Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet iyiliklerin zirvesinin Kur'ân ve Sünneti Seniyye'yi nasîhat etmek olduğunu, Asr Sûresi'ndeki kurtuluşun dört şartını, îmân ve sâlih amel kâidelerini, hakkı ve sabrı tavsiye etme vazîfelerini, ve dîn nasîhattir hadîsi şerîfinin tatbîk dâirelerini tafsîl etmektedir.
Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Güzel Ahlâk Sohbetleri