Anadolu’daki İslam nasıl yavaş yavaş şekilleniyor? Tabii Anadolu’daki İslam’a gelmezden önce yani İslam henüz daha Anadolu’ya gelmeden Türklerin Müslüman olması. Bu bir süreç ve Türkler normalde eee Müslüman olduktan sonra İslam’ı kabul edilişi normalde Sultan Tuğrul zamanında denir ama ondan önce Çağrı Bey. Çağrı Bey’den de önce Türkler eee normalde Emeviler zamanında yavaş yavaş İslam olmaya başlamışlardır. evilerin baskısından ve zulmünden eee Orta Asya’ya doğru hicret eden ehlibeyt ve ehlibeyti sevenlerle İslam’ı tanırlar ve tanışırlar.
Ve normalde Türklerin İslam olması bu açıdan bakacak olursak hani yakın tarih olarak eee Hazreti Ali radıyallahu anh hazretlerinden sonradır. Ama e bir çıt geriye doğru gidersek yani Türkler İslam’la Hazreti Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri zamanında tanışmışlardır. Bir çıt daha ileriye gidersek bu sosyal medyada çok tartışıldı. Ben bunu böyle söyledim diye. Bu ben tartışılsın diye konuşmadım. Türkler Nuh’un oğlundan itibaren İslam’dırlar.
İslam’dır derken Muhammedi İslam noktasında değil. Burada inançları, kültürleri, yaşam tarzları, ibadet şekilleri. Şunu bir sefer bir not alalım bir yere. Bütün dinlerin temelinde İslam vardır. Sapkın dinlerin temelinde dahi İslam vardır. Sonradan onlar yoldan çıkmıştır. Şimdi bugün Müslümanların yoldan çıktığı gibi. Y bugün Müslümanlara baktığımızda büyük bir kısmına baktığımızda yaşadıkları ayrıdır, inandıkları ayrıdır. Türkler bu noktada hani Nuh’tan itibaren müslümandırlar.
Anadolu’daki İslam’ın şekillenmesi Hakkında
Bu manada İslamdırlar. Tabii zaman içerisinde değişik değişimlere, kültürlerin etkisinde kalmış filan. Bu uzun tarihi bir mesele. Ama resmi olarak işte Çağrı Bey zamanında Çağrıdan önce hatta eee devlet bazında İslam olmaya başlarlar. Önceden Türklerde normalde şehir devletleri de vardır. Yani Kaan veya Hakan sonradan sultan ismini alır. İslam’dan önce ka, hakanır, beydir. Yani devlet başkanı odur. İsmi odur, lakabı odur. Normalde e işte baba ölür, baba hani büyük kağan, büyük bey ölür.
Kaç oğlan var? Üç oğlan var. Ülke üçe bölünür. Elinde bir tane şehir olan, birkaç şehir olan böyle beylikler vardır. Çünkü Kağan’ın veyahut da beyin oğulları vardır. Oğlanlar belirli bölgelerde beylik yaparlar. O zaman için şehir devleti bunlar. Avrupa’da da şehir devletleri vardır. Y sonradan Bizans’ın çatısı altında toplanırlar. Zaman zaman büyük imparatorluklar kurulur. Ama o büyük imparatorluklar yıkıldıktan sonra da Avrupa’da da Asya’da da küçük şehir devletçikleri ürer.
O zaman için Türklerde de mesela böyle küçük şehir devletçikleri var. küçük dedim. Hani bugün işte eee yi bölge ya Türkiye mesela yedi bölgeye ayrılmasının ayrı tarihi bir eee geldisi vardır onun. Böyle yedi bölge düşünün, yedi beylik düşünün. bunun gibi. E tabii Türklerin İslam’la tanışması tarih içerisinde böyle devam ederken eee Tuğrul Bey zamanında artık devletin dini İslam’dır. Ama henüz daha o zaman Anadolu’da eee ta Emeviler ve Abbasiler zamanından kalma küçük küçük Müslüman köyler vardır.
Anadolu’daki İslam’ın şekillenmesi ve Önemi
Mesela işte eee Emeviler zamanında Eyyüp El Ensarı Hazretleri İstanbul’un fethi için gelinir. Mesela muhasareyi kaldırmak için Bizanslarla anlaşma yapılır. Bizanslarla anlaşma yapılır. Sur dışında hala daha Arap Cami vardır ya İstanbul’da. Ben yerini bilmiyorum ama ismini biliyorum. Mesela Arap Cami Emeviler zamanından kalmadır. O zaman için o muhasarayı kaldırmak için anlaşma yaparlar. İşte şu kadar buraya bizim insanımız burada oturacak, yerleşecek. Bir köy gibi düşünün.
Hukukları kendine ait olacak. İslam hukuku. Camileri olacak, tekkeleri olacak, medreseleri olacak. Bu anlaşmayla muhasarayı kaldırırlar. Tabii o Bizanslılar ne zaman böyle bir kargaşa çıktı? ilk kılıçtan geçirdikleri kimseler bunlardır. Yani o orada konuşlanan Müslümanlardır. Şimdi öyle olunca hani Anadolu’ya Türklerin ve Müslümanların gelişi İslam olarak Müslümanların gelişi Emeviler zamanında ama Türklerin Anadolu’ya gelişi çok eski. ırk olarak baktığımızda bunlar normalde İslam öncesi Türkler Anadolu’ya gelirler.
Kaynak
Bu metin, Mustafa Özbağ Efendi’nin sohbet kaydından yazıya aktarılmış ve düzenlenmiştir. Orijinal video kaydı yukarıdaki YouTube oynatıcısından izlenebilir.
İlgili Sohbetler
Daha fazla bilgi için Tasavvuf hakkında kaynaklara göz atabilirsiniz.