Allah’ın mahlukatına tevazulu ol, ilahlık taslama

Allâh’ın Mahlûkâtına Tevâzulu Ol; İlâhlık Taslama

Allâh’ın mahlûkâtına tevâzulu ol; ilâhlık taslama. Bu, tevâzunun ve tevhîdin birleşik mesajıdır. Mü’min başka yaratıklara karşı tevâzulu olmalı; çünkü hepsi Allâh’ın yaratığı. İlâhlık taslamak — kendini Allâh gibi yüce görmek — şirke yakın bir hâl. Kibirli kişi farkına varmadan kendini ilâh gibi görür. Mü’min bu tuzaktan kaçınmalı.

Tevâzu — Allâh’ın Sevdiği

Tevâzu Allâh’ın sevdiği bir sıfâttır. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem en tevâzulu insan idi; sahâbe ile yere oturur, kendisini ayrıştırmazdı. Bu tevâzu O’na cennetteki en yüksek mertebeyi kazandırdı. Mü’min bu örneği izlemelidir. Tevâzu — büyüklüğün gerçek alâmeti.

İlâhlık Taslamak — Tehlikeli

İlâhlık taslamak çok tehlikelidir. Firavn açıkça «Ben sizin en yüksek Rabbinizim» dedi; ve helâk oldu. Modern dönemde böyle açık ifâdeler az; ama gizli ilâhlık taslama yaygın: «Ben her şeyi yapabilirim»; «Bana kimse karşı koyamaz»; «Ben hep kazanırım». Bu düşünceler ilâhlık taslama yolunda adımlar.

Kibir — İlâhlık Taslama Belirtisi

Kibir ilâhlık taslamanın bir belirtisidir. Kibirli kişi başkasından üstün görür kendisini. Bu görüş — Allâh’ın yarattığı eşitliği inkâr etmek. Aslında bütün yaratıklar Allâh önünde eşit; sâdece takvâda fark. Kibir tevhîdin yumuşak bir ihlâli. Bu yüzden Hz. Peygamber «Kalbinde zerre kadar kibir olan cennete giremez» buyurmuştur.

Bütün Mahlûkâta Tevâzu

Tevâzu sâdece insanlara değil; bütün mahlûkâta. Hayvanlara — onlar da Allâh’ın yaratığı. Bitkilere — onlar da Allâh’ın yaratığı. Tabiata — Allâh’ın eseri. Mü’min bütün bu varlıklara saygıyla yaklaşır; küçümsemez. Bu, geniş bir tevâzu anlayışı.

Hz. Peygamber’in Tevâzu Örnekleri

Hz. Peygamber’in tevâzu örnekleri çoktur: Ayakkabısını kendi tâmir ederdi; elbisesinin yamasını kendi yapardı; köleler ile aynı sofrada otururdu; çocuklara selâm verirdi; en küçük sahâbeyi bile takdir ederdi. Bu örnekler mü’mine yol gösterir. Modern toplumda statüye dayalı muâmele yaygın; mü’min bunu reddetmeli.

Modern Bireysellik — Gizli İlâhlık

Modern bireysellik gizli ilâhlık taslamadır. «Ben benim için yaşıyorum»; «Hayâtımın kontrolü bende»; «İstediğimi yaparım» — bu sözler bireyseliğin tezahürü; ve Allâh’ın yerini insana koymanın işâreti. Mü’min bu felsefeden kaçınmalı; «Allâh için yaşıyorum, O’nun emrindeyim» demeli.

Niyâz — Tevâzu Sahibi Bir Mü’min

Niyâz: «Yâ Rab, beni bütün mahlûkâta tevâzulu davranan bir mü’min eyle. İlâhlık taslamaktan, kibirden, gizli ilâhlık iddiâsından beni koru. Hz. Peygamber’in tevâzu örneklerini yaşatmamı nasîb et. Modern bireysellikten beni kurtar. Senin yarattığın her varlığa saygı göstermemi sağla.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi tevâzu sahibi mü’minler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Tevâzu, Kibir, Mahlûkât. → Tasavvuf Sözlüğü

Ek kaynaklar:

• Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
• Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluÅŸu.
• Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
• Ä°mam Gazali, Ä°hya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
• Buhari, Ä°man ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
• Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeÅŸlik rivayetleri.
• Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
• Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
• Ä°bn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin ÅŸerhi.
• KuÅŸeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.