Allâh’a Yönelmeni Engelleyen Her Şey Karanlıktır — Nûr Allâh’tadır, Karanlık Allâh’tan Uzaklaşmaktır
Allâh’a yönelmeni engelleyen her şey — karanlıktır. Nûr Allâh’tadır; karanlık ise Allâh’tan uzaklaşmaktır. Bu — tasavvufun temel prensiplerinden biri. Mü’min hayatındaki her unsuru değerlendirmeli: «Bu beni Allâh’a yaklaştırıyor mu, uzaklaştırıyor mu?» Yaklaştırıyorsa — nûr; uzaklaştırıyorsa — karanlık. Bazı şeyler açık karanlık: harâm. Bazı şeyler gizli karanlık: faydasız meşguliyetler, mü’mini gevşeten arkadaşlıklar, oyalayan eğlence. Mü’min bunları farkedip uzaklaşmalıdır.
«Allâh — Göklerin ve Yerin Nûrudur»
«Allâhu nûru’ssemâvâti ve’lardı» — Allâh göklerin ve yerin nûrudur (Nûr 35). Bu âyet Allâh’ı «nûr» olarak vasıflandırır. Nûr her şeyi aydınlatır; karanlığı giderir. Allâh’a yönelen — nûra yönelmiş olur. Allâh’tan uzaklaşan — karanlığa gitmiş olur. Mü’min nûr peşinde olmalı; karanlıktan kaçınmalı. Bu — hayatın yegâne yön belirleyicisi.
Açık Karanlık — Harâm
Açık karanlık — harâm olan şeyler. Şarap, kumar, zinâ, faiz, gıybet, yalan, hased — bunlar açık karanlıklardır. Mü’min bunlardan kesin şekilde uzak durmalı. Hiçbir gerekçe — harâmı haklı çıkarmaz. «Az miktarda olsa, sâdece bir kez olsa» — yine harâm. Mü’min açık karanlıklardan kaçınma konusunda kesin olmalı; tâviz vermemelidir.
Gizli Karanlık — Daha Tehlikeli
Gizli karanlık — daha tehlikelidir. Harâm değil; mubâh; ama Allâh’tan uzaklaştırıyor. Saatlerce televizyon izlemek, sosyal medya akışına bakmak, faydasız sohbetler, gevşek arkadaşlıklar — bunlar mubâh olabilir; ama mü’mini Allâh’tan uzaklaştırıyorsa — karanlık. Mubâh ile harâm arasındaki bu gri alan — modern mü’minin en zorlu mücâhede sahası.
Test — Allâh’a Yaklaştırıyor mu?
Her şey için basit bir test: «Bu beni Allâh’a yaklaştırıyor mu?» İş, hobi, arkadaşlık, eğlence, okul, evlilik — hepsi bu testten geçmeli. Yaklaştırıyorsa — devâm. Uzaklaştırıyorsa — bırak. Belirsiz ise — dikkatli olmalı. Bu test mü’mini sürekli bilinçli yaşamaya zorlar. Otomatik yaşayan değil; bilinçli kararlar veren bir mü’min.
Arkadaşlık — Nûr ya da Karanlık
Arkadaşlık — nûr ya da karanlık olabilir. Hz. Peygamber «Kişi arkadaşının dînindendir; her biriniz kiminle dostluk kuracağına baksın» buyurmuştur. Sâlih arkadaş — nûr; Allâh’tan uzaklaştıran arkadaş — karanlık. Mü’min arkadaş seçimini ciddiye almalı. Sâlih arkadaşlar — onu Allâh’a yaklaştırır; gevşek arkadaşlar — uzaklaştırır. Bu seçim — hayatî bir karar.
Çevre — Karanlık Üreten
Çevre — bazen karanlık üretir. Sürekli müzik açan, dînî meşguliyeti olmayan, dîn ile alay eden bir çevrede mü’minin kalbi sertleşir, ibâdetlere şevki azalır, Allâh’a yönelme isteği zayıflar. Mü’min mümkün olduğunca çevresini değiştirmeli; nûr veren topluluklara katılmalı. Mescid cemâati, sohbet halkası, ilim meclisleri — bunlar nûr veren çevreler.
Sürekli Niyet Yenileme
Nûrkaranlık ayrımını yapmak için sürekli niyet yenilenmeli. Her gün sabah: «Bugün hangi şeyler beni Allâh’a yaklaştırdı, hangileri uzaklaştırdı?» Akşam aynı muhâsebe. Bu farkındalık — yavaş yavaş hayatı temizler. Karanlık unsurlar elenirken — nûr unsurlar çoğalır. Yıllar geçtikçe — mü’minin hayatı tamamen nûra dönüşür.
Niyâz — Nûra Doğru
Niyâz: «Yâ Rab, beni nûra yönelt. Karanlık olan her şeyden — açık ve gizli — koru. Hayatımdaki her unsuru testten geçirebilmemi nasîb et: ‘Beni Sana yaklaştırıyor mu?’ Yaklaştırmıyorsa — bırakma azmi ver. Açık harâmlardan kesin uzak durabilen; gizli karanlıkları farkedip ayırabilen bir mü’min eyle. Sâlih arkadaş, nûr veren çevre nasîb et. Sürekli niyet yenileme alışkanlığı ver.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi nûra yönelmiş mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Nûr, Karanlık, Yöneliş. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nur 24/35; Allah’ın göklerin ve yerin nuru oluşu.
- Kur’an-ı Kerim, Hadid 57/3; Allah’ın evvel, ahir, zahir ve batın oluşu.
- Kur’an-ı Kerim, Bakara 2/257; Allah’ın iman edenleri karanlıklardan nura çıkarması.
- İmam Gazali, Mişkatu’l-Envar, nur ve hidayet bahisleri.
- Kuşeyri, er-Risale, marifet, zikir ve kalp nurları bahisleri.
- Fahreddin er-Razi, Mefatihu’l-Gayb, Nur 24/35 tefsiri.