Dînen Anne-Babanın Çocuk Sayısını Belirleme Hakkı Var mıdır?
Dînen annebabanın çocuk sayısını belirleme hakkı sınırlıdır. İslâm’ın temel tutumu: «Çoğalın, ben sizinle övünürüm» (Ebû Dâvûd — sahih senet). Hz. Peygamber Müslüman ümmetinin sayıca artmasını istiyor. Doğum kontrolü mutlak yasak değil; ama sınırlamalar var. Klasik fıkıhçılar belirli şartlarla aile planlamasına izin vermiştir; kesin yasaklamamıştır. Mü’min bu konuyu dengeli ele almalıdır.
İslâm’ın Temel Tutumu — Çoğalmak
İslâm’ın temel tutumu çoğalmaktır. «Çoğalın, ben sizinle övünürüm» buyurmuştu Hz. Peygamber. Müslüman ümmetin sayıca artması — ümmetin gücü için önemli. Çocuk korkusu, ekonomik kaygı, lüks yaşam istemekle çocuk istememek — İslâmî değer değil. Allâh rızıkları temin etmiştir.
Yetkilenme Klasik Görüş
Klasik fıkıhta «azil» (geri çekme) yöntemi mubâhdı; eşin rızâsı şartıyla. İmâm Gazâlî bu konuda detaylı yazdı: Sahih sebepler varsa — azil câizdir. Sebepler: 1) Anne sağlığı. 2) Mevcûd çocukların ihtiyâcı. 3) Geçici ekonomik zorluk. 4) Eğitim süreci. Bu sebepler «meşrû» kabûl edilir.
Mutlak Yasak Sebepler
Mutlak yasak sebepler vardır. Çocuğu istememe sebepleri arasında: 1) Lüks yaşamı bozma korkusu. 2) Tâtil ve eğlence azalması. 3) Fakîrlik korkusu (Allâh’a güvensizlik). 4) Kariyer engellemesi (kadının çalışma kaygısı). Bunlar şer’an meşrû değil. Allâh’a tevekkül edemeyen — şer’î bir sebep göstermiyor.
Modern Yöntemler — Genel Kurallar
Modern doğum kontrol yöntemleri: 1) Geri çekme — klasik azil; câiz. 2) Prezervatif — çoğunluk fakîhe göre azile benzer, câiz. 3) Hap, spiral — çoğunluk câiz; ama yan etkileri açısından dikkat. 4) Vazektomi/tüp bağlama — kalıcı; çoğunluk fakîhe göre yasak (geri dönüşsüz). Geri dönüşsüz yöntemler şer’an problemli.
Eşin Rızâsı — Şart
Eşin rızâsı şarttır. Klasik fıkıhta — koca eşin izni olmadan azil yapamaz; çünkü eşin çocuk hakkı vardır. Modern dönemde de aynı: hangi yöntem olursa olsun — karıkoca arasında anlaşma şart. Tek taraflı karar — eşin hakkını çiğnemek; günah.
Kürtaj — Tam Farklı Mesele
Kürtaj tam farklı bir meseledir. Klasik fıkıhta kürtaj — gebeliğin belli bir aşamasından sonra haram, hattâ cinayet kabûl edilir. Gebeliğin ilk 40-120 günü hakkında ulemada görüş ayrılığı vardır; ama sonraki dönem için yasak kesin. Kürtaj — doğum kontrolüyle aynı şey değil; çok ciddî mes’ele.
Mü’minin Dengesi
Mü’minin dengesi şöyle: Çocuk istemekte çekingen olmamalı; Allâh’a tevekkül etmeli. Ama gerçek şer’î sebep varsa — geçici bir önlem alabilir. Lüks ve modern yaşam tarzı için çocuksuzluk seçmek — İslâmî değil. Aile büyütmek — sahih Müslüman aile ideali.
Niyâz — Çocuklarla Bereket
Niyâz: «Yâ Rab, bana ve eşime bereketli, sâlih çocuklar ihsân et. Çocuk korkusundan, ekonomik kaygıdan dolayı çocuklarımızdan vazgeçmekten bizi koru. Allâh’a tevekkül etme gücü ver. Geçici şer’î sebepler olursa — meşrû yöntemleri kullanma ferâseti ver. Eşler arasında anlaşma kolaylığı nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi sâlih çocuklarla ferahlandırılmış bir ümmet eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Aile, Çocuk, Tevekkül. → Tasavvuf Sözlüğü