Zaman Mahlûk Değildir — Kelâm İlmi

Zaman mahlûk değildir; o Allâh’ın bir tecellîsidir. Bu, klasik kelâm ilminin (akîde ilmi) bir konusudur. Bâzı düşünürler zamanı bir varlık olarak görür; halbuki zaman fizîkî bir varlık değil — ölçü, izâfî bir kavram. Allâh zamanın üstündedir; O ezelî ve ebedî. Zamanı yaratan O — zaman O’na bağımlı, O zamana değil.

Allâh — Zamanın Üstünde

Allâh zamanın üstündedir. «O ezelîdir ve ebedîdir; başlangıcı yok, sonu yok.» Zaman ise mahlûk bir kavram; yaratıkların algılaması. Allâh kâinâtla birlikte zamanı da yarattı. Kâinâtın başlangıcı — zamanın başlangıcı. Bu, modern fizik tarafından da kabûl ediliyor (Big Bang teorisi).

Zaman — İzâfî

Zaman izâfîdir. Einstein’ın izâfilik teorisi de bunu kabûl eder. Zaman gözlemciye, hıza, yer çekimine bağlı olarak değişir. Bu, zamanın sâbit, mutlak bir varlık olmadığını gösteriyor. İslâmî akâid bunu yüzyıllardır söylemiştir. Modern bilim yetişti.

Mahşer Zamanı — Farklı

Mahşer zamanı dünyâ zamanından farklıdır. «Mahşerde bir gün — dünyâda 50 bin yıl gibidir» (Mearic 4). Bu, zamanın izâfîliğinin tezahürü. Aynı şekilde cennet zamanı, cehennem zamanı — dünyâ zamanından farklı. Mü’min bu zaman çeşitliliğine inanır.

«Zaman Allâh’tır» — Hadîs Yorumu

Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem «Zamanı kötülemeyin; çünkü zaman Allâh’tır» buyurmuştu. Bu hadîs zamanı bir mahlûk gibi değil; Allâh’ın bir tasarrufu olarak gösteriyor. «Zaman Allâh’tır» — yâ’nî zamanı çeviren Allâh’tır demek. Allâh zamanı kontrol ediyor; mahlûk değil.

Zamana Sövmek — Yasak

Zamana sövmek yasaktır. «Felek bana neler etti», «zaman beni bitirdi» — bu sözler yanlış. Çünkü zaman Allâh’ın elinde; zamanı çeviren Allâh. Zamana sövmek aslında Allâh’a sövmek olur. Mü’min bu sözlerden kaçınmalı; zamanı yaratan ve çeviren Allâh’a teslîm olmalı.

Zamanı İyi Kullanmak — Mü’minin Vazîfesi

Zamanı iyi kullanmak mü’minin vazîfesidir. Allâh’ın emanetidir zaman. Boşa harcanan zaman israftır. Hz. Peygamber «Beş şey gelmeden önce beş şeyin kıymetini bilin: … meşgûliyetten önce boş vakit, ölümden önce hayât» buyurmuştu. Vakit kıymetli; mü’min onu hayır için kullanır.

Niyâz — Zamanı Doğru Anlayan Bir Mü’min

Niyâz: «Yâ Rab, beni zamanın Senin elinde olduğunu bilen bir mü’min eyle. Zamana sövmemekten beni koru. Zamanı emanet olarak iyi kullanmamı, hayır için harcamamı nasîb et. Mahşer zamanına hazırlık yapmamı sağla.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi zamanı doğru anlayan mü’minler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Zaman, Kelâm, Mahlûk. → Tasavvuf Sözlüğü