Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette «Sende Yûsuf güzelliği yoksa kibirliliğe düşersin; kendini güzel görüp de 'Ben güzellere lâyıkım' deme» nasîhatini tafsîl eder. Hakîmi Senâî'nin (Hakîmi Gaznevî) bu nasîhatini Hz. Mevlânâ Celâleddîni Rûmî Mesnevî'de nakletmiştir: «Naz için gül gibi gerek; öyle bir yüzün yoksa, kötü huyunun etrâfında dönüpdolaşma, nazlanma; çirkin, ve sarı bir yüzün nazı da çirkindir göze.» Sende Yûsuf güzelliği yoksa kibirliliğe düşersin; hem kör, hem de hastalıklı oluşu müşküldür. Yûsuf'a karşı nazlanma; güzellik iddiâ etme; Yâkup gibi niyâz etmek, ve âh eylemekten başka bir şey yapma. Naz için gül gibi bir yüz gerek — senin manân çok temiz olması lâzım; görüntü yüzü değil bu, senin manâ yüzün, iç yüzün. Senin sûretin orta hâlli olabilir, ama manâda güzelse dersin ki bu hakîkî güzeldir. Bâzen manâda güzel olmayan bir kimse Yûsuf'un nefesiyle, Yûsuf'un gömleğiyle, Yûsuf'un dokunuşuyla manâda güzelleşir. Hani az önce dedim ya: bir tevhîd, bir zikir okursun, herkesin manâsı değişir orada — o yüzden deriz: «Zikrullâh halkasını terk etme» — gel, halkaya otur, manân güzelleşsin.

Hakîmi Gaznevî'nin (Senâî'nin) Nasîhati

Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel hakîkati ortaya koyarak başlar: Hakîmi Gaznevî şu nasîhatini dinle de eski vücûdunda yenilik bul — Gaznevî. Hakîmi Gaznevî, ilmî literatürde Gaznevî olarak; halk dilinde, daha doğrusu sûfîler dilinde Senâî olarak bilinir. Sonradan bir Senâî daha çıktılar, ama o Senâî bu Senâî değildir; bâzen halk türküsünde Sanâî'den alıntı diyorlar — o Senâî değildir. Hz. Pîr Mevlânâ Mesnevî'de bu eski Senâî'den (Hakîmi Gaznevî'den) nakil yapıyor.

Naz için Gül Gibi Yüz

Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir tasavvufî nükteyi tafsîl eder: «Naz için gül gibi gerek öyle bir yüzün; yoksa kötü huyunun etrâfında dönüp dolaşma, nazlanma; çirkin, ve sarı bir yüzün nazı da çirkindir göze.» Sende Yûsuf güzelliği yoksa kibirliliğe düşersin; hem kör, hem de hastalıklı oluşu müşküldür. Yûsuf'a karşı nazlanma; güzellik iddiâ etme; Yâkup gibi niyâz etmek, ve âh eylemekten başka bir şey yapma.

Manâ Güzelliği: İç Yüz

Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir tasavvufî kâideyi tafsîl eder: naz için gül gibi bir yüz gerek — senin manân çok temiz olması lâzım. Görüntü yüzü değil bu; senin manâ yüzün, iç yüzün. Sûretin orta hâlli olabilir, ama manâda güzelse dersin ki bu hakîkî güzeldir. Bâzen manâda güzel olmayan bir kimse Yûsuf'un nefesiyle, Yûsuf'un gömleğiyle, Yûsuf'un dokunuşuyla manâda güzelleşir. Bir tevhîd, bir zikir okursun, herkesin manâsı değişir orada.

Cennet Yüzlü Ol

Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir tasavvufî kâideyi tafsîl eder: o yüzden deriz: zikrullâh halkasını terk etme; gel, halkaya otur, manân güzelleşsin. Cennet yüzlü ol, melek yüzlü ol; öyle cennet yüzlü ol, melekler elpençe dursun senin güzelliğinde. Öyle cennet yüzlü ol — cennetteki hûrîler başını saklasın senden. Sen öyle cennet yüzlü ol — cennetteki adamlar adamlığından geçsin, desinler ki: «Adamın hâsı geldi». Hangi güzel — Muhammedî Mustafâ'nın güzelliğinin yanında esâmesi okunur ki?

Esâmesi Okunmayan Güzellikler

Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir tasavvufî hakîkati tafsîl eder: hangi güzelin Yûsuf'un güzelliğinin yanında esâmesi okunur ki? Hangi güzel Hz. Hatîce'nin manâ güzelliğinin yanında esâmesi okunur ki? Hangi güzelin Hz. Fâtıma'nın cennet güzelliğinin önünde esâmesi okunur ki? Hiçbirinin okunmaz; ama o manâ güzelliğidir esâs olan, zâhir güzellik gibi değildir. Sen yüzüne bakarsın, karakuru dersin: «Bu neye benzer?» — manâya baktığında gözünü ondan alamazsın.

Yûsuf Güzelliğin Yoksa Naz Etme

Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir tasavvufî kâideyi tafsîl eder: manâda böyle bir güzelliğin yoksa naz etme; bu naz sana yakışmaz. Öyle bir yüzün yoksa kötü huyun etrâfında dönüp dolaşma, nazlanma. Sen kendine bir bak; kendini tefekkür et. Sende Yûsuf güzelliği yoksa, kendi kendine kibirli, kendini güzel görüp de «Ben güzellere lâyıkım» deme. Sen güzel olmaya çalış; bir güzel de sana el uzattıysa sakın onu «hey» deme — öp, başına koy, öp gönlüne tâc eyle de ki «Bir güzel bana elini uzatmış; ben o eli öpmüşüm; ben ona nasıl vefâsızlık ederim?»

İlmi Ledün Sahtekârlığı

Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir manevî îkâzı tafsîl eder: otur oturduğun yere; sakın çirkinsin, kendi çirkinliğini biliyorsun. Dalmışsın hevâ-heves çukuruna, nefsâniyyeşeytâniyyeye; kendini güzel göstermeye çalışma. Sende ilmi ledünün iyisinin noktasının zerresi yok; kendinde ilmi ledün varmış gibi gösterme. Senin güzelliğin esâmesi yok; sen kendini güzel görüp de cazgırlıyanlardan olma. Sen tevbe edip zikreden, ve af dileyenlerden ol.

Yâkup'un Yolunu Seç

Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir tasavvufî kâideyi tafsîl eder: sen Yâkup'un yolunu seç; çünki Yâkup'un yolunu seçmezsen bu dünyâdan kör olup gidenlerden olursun. Hani bu dünyâdan kör gidenler manâ olarak öbür dünyâda da kör olarak haşrolurlar (Tâhâ 20/124-125). Sen bu dünyâda manâ gözünü açmanın yolunu ara; bir güzel bul, o güzelin elini öp, dizinin dibinde otur, o güzelin yolundan git. Güzelin hürmetine sen de geçenlerden olursun.

Kişi Sevdiği ile Berâberdir

Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda muazzam bir hadîsi şerîfi tafsîl eder: Allâh Resûlüne sahabeden bir kimse demişti: «Biz senin yaptığın amele yetişemeyiz, ama biz seninle berâber olmak istiyoruz». Resûli Ekrem efendimiz buyurmuştur: «Kişi sevdiği iledir; kişi sevdiği iledir; kişi sevdiği iledir» (Buhârî, Edeb 96; Müslim, Birr 165). Sen bir Yûsuf yüzlü bul; o Yûsuf yüzünün elini sıkı tut da yürü. Seviyormuş gibi yapsan da onun elini tut, yürü, geri kalma. Başka bir sahâbe gelmişti: «Bu amelleri işleyemiyor, ama onları seviyor» demişti. «Onları sevdiği için ameli işlemese de o dahi onlardan sayılır» buyurdu. Sen onlardan sayıl; bir Yûsuf yüzlülerin içine otur da onlardan sayıl. Ama kendince kendini bil de ki: «Yâ Rabbi, ben nasıl bir sevâb işledim, nasıl bir duâ aldım, kim manâda başımı okşadı da ben Yûsuf yüzlülerin arasına düştüm? Yâ Rabbi sana hamdü senâ ediyorum» de. Allâh'a hamd et; ona yalvaryakar. Sakın nefsine uyup da kendini kibir dünyâsına atma. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü'mîni Yûsuf yüzlülerin içine girmeye, ve manâ güzelliği elde etmeye yöneltir; ve bu vasıflar onun manevî terakkîsinin temel cüzlerini teşkîl eder.

• Kur'ânı Kerîm: Yûsuf 12 (tüm sûre); Tâhâ 20/124-125; Lokmân 31/18; A'râf 7/12-13; Hicr 15/88.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü'l-Edeb 96, Kişi sevdiği ile berâberdir hadîsi.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Birr 165.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Îmân 147.
• Süneni Ebû Dâvûd.
• Süneni Tirmizî, Birr 61.
• Süneni Nesâî.
• Süneni İbn Mâce.
• İmâm Mâlik, Muvatta.
• İmâm Ahmed, Müsned.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn.
• İmâm Kuşeyrî, er-Risâletü'l-Kuşeyriyye.
• İmâm Sühreverdî, Avârifü'l-Ma'ârif.
• Hakîmi Senâî (Gaznevî), Hadîkatü'l-Hakîka, Tevâzu bahsi.
• Hz. Mevlânâ Celâleddîni Rûmî, Mesnevî-yi Ma'nevî, Yûsuf güzelliği bahsi.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Kibir ve Tevâzu Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet Hakîmi Gaznevî'nin (Senâî'nin) nasîhatini, naz için gül gibi yüz gerektiğini, manâ güzelliğinin iç yüz olduğunu, cennet yüzlü olmayı, esâmesi okunmayan güzellikleri, Yûsuf güzelliğin yoksa naz etme kâidesini, ilmi ledün sahtekârlığını, Yâkup'un yolunu seçmeyi, ve kişi sevdiği ile berâberdir hadîsini tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Kibir ve Tevâzu Sohbetleri