İfrat: Giriş Duası

Selamun aleyküm. Allah gecenizi hayır eylesin inşaAllah. Cenab-ı Hak gündüzünüzü hayır eylesin. Ayınızı, yılınızı, ömrünüzü hayır eylesin inşaAllah.

Eleştiri Kültürü ve Aile İçi İletişim

Aşırı Eleştirinin Zararları

Ailenin sürekli yapamadıklarını yüzüne vurup, yaptıklarında da kusur bulması insanda ‘sürekli hata yaparım’ düşüncesi oluşturur. Zamanla insan kendine güvenini kaybeder. Bu dinî hayatı da etkiler, arkadaşlarına karşı da sürekli hata yaparım düşüncesiyle kendi içine kapanır.

Etrafımızdaki insanları devamlı eleştirmek, yaptıklarında hata ve kusur bulmak, yapamadıklarından dolayı yüzlerine vurmak, etrafımdaki insanları olumlu noktada dizayn etmez. Bir kimsenin eksikliğinden, hatasından dolayı onu bütün iyi yönlerini silip süpürücü, olumlu taraflarını da yok edecek bir eleştiri İslâmî değildir.

İrşad, İkaz ve Ceza Sıralaması

Bir kimse hata yapıyorsa önce irşad edersiniz, anlatırsınız. Anlamıyorsa ikaz edersiniz. İkazdan da almıyorsa ceza verirsiniz. ‘Eşleriniz serkeşlik yapacağından korkarsanız anlatın, irşad edin. Olmadıysa hafifçe vurun. Olmadıysa yatağını ayırın.’

İslam dininin cezasız göstermeye çalışanlar var. Ceza gerektiren bir yerde cezayı vermezseniz, adaletle hükmetmezseniz, o ceza alması gereken kimseye de zulmetmiş olursunuz. İslam’ın en büyük temeli adaletle hükmetmektir.

Özgüven Kırmayın

Eleştirecek olan insanlar dostane birbirlerinin yüzlerine karşı dostane bir şekilde gelsinler, eleştirsinler. Bu dinin kendi içerisindeki bir mekanizmasıdır. Çocuklarınızı eleştirerekten büyütmeyin, onların özgüvenlerini sarsmayın. Derviş kardeşlerinizi eleştirerekten büyütmeyin.

Vicdan Nedir ve Nasıl Oluşur?

Vicdanımız öğrendiğimiz iyiliklerdir. Bize iyilik olarak ne öğretildiyse o bizim vicdanımızı oluşturur. Küçük çocuğa acımayı, merhamet etmeyi, şefkat göstermeyi öğretmişsek bu bizim vicdanımızdır.

Aldığımız dinî eğitimler, insanî eğitimler, aldığımız iyilikler, güzellikler ve Cenab-ı Hakk’ın kalbimize ilham ettiği şeyler bizim vicdanımızı oluşturur. Toplumsal bir öğreti de söz konusudur. Muhakkak bunda Allah’ın insanların kalbine koyduğu nüve de vardır. İman eden ile etmeyenin vicdanı ve duygusu aynı değildir.

İfrat Haccı: Mahiyeti ve Uygulaması

İfrat Haccının Temettü ve Kıran’dan Farkı

92 yılında hacca giderken Şeyh Efendi Hazretlerine sordum, ‘Efendim hangi hacca niyetleneyim?’ diye. ‘Sen ifrat haccına niyetlen evladım’ dedi. Ben üstadımın bana bir emaneti, bir yol olarak görüyorum bunu.

Haccı kıran’da insanlar ilk önce umreye niyet ederler, umreyi yaptıktan sonra ihramdan çıkarlar, Arafat gününü beklerler. Tekrar ihrama niyetlenirler. İfrat haccı ise haccı kıran gibidir, ancak kurban kesmek yoktur ve umre yapılmaz.

İfrat Haccının Uygulaması

İfrat haccına niyet edenler ihrama girerler, ilk Beytullah’a gittiklerinde kudüm tavafı yaparlar, kudüm sa’yi yaparlar ve ihramda beklerler. Ne zamana kadar? Arafat’a kadar. İhramın bütün yasakları devam eder.

Arafat’tan sonra Müzdelife vakfesinden sonra şeytan taşlanır. Şeytanı taşladıktan sonra haccın tavafını ve sa’yini yapmayanlar yaparlar, eşleri helal olur. Önceden haccın tavafını yapanlar şeytanı taşladıktan sonra tıraş olup ihramdan çıkarlar.

İfrat haccında yaklaşık sekiz gün ihramda kalınır. Az yiyeceksin, az içeceksin, az uyuyacaksın, ibadete devam edeceksin. Kimseye gözünü kaşını kaldırmayacaksın. Melekleşeceksin.

Ticaret Tecrübesi ve Çocuklara Ticaret Öğretmek

Maydanoz Satmaktan Başlamak

Dedemin bakkal dükkânı vardı. Ben parayı tanıdığımdan beri bakkal dükkânında çalıştım. Yaklaşık iki bin ekmek satardık günde. Üç tane fırın çalıştırırdı bize. Sabahları herkes işe giderken temel ihtiyaçlarını dükkândan alırdı.

Babam maydanoz ekmeye başladı bahçenin önüne. Biz ilkokula giderken pazarda maydanoz satıyorduk, ihtiyacımız olmamasına rağmen. Sonradan anladım ve Allah’a şükrettim: iyi ki maydanoz satmışız, öğrenmişiz.

Babam vefat edince ben o işi devam ettirmeye başladım. Cumartesi pazarlarına İzmir Pazarı’na gitmeye başladım. Maydanozumuzu satardım, kalan paramla başkasından mal alır satardım. Kazancımın bir kısmını anneme verirdim.

Çocuklarınıza Ticareti Öğretin

Ben normalde babamı kaybettikten sonra kendi harçlığımı kendim çıkardım. Güzel parayı yedim, hayırlı parayı yedim. Ticaret insana uygulamayı verdi. Ayakkabıcı dükkânında çalıştım, konfeksiyon mağazasında müdürlük yaptım, kömür deposu açtım.

Gönlüm arz eder ki arkadaşların hepsi de kendi yaptıkları işin toptancısı olsunlar. Ticaret yapacak olan kimseler işin bir ucundan tutacaklar, kendi dallarını seçecekler, o dalda uğraşacaklar, didinecekler, gayret gösterecekler.

28 Şubat Mücadelesi ve Mücadele Stratejisi

Silahlı Mücadele Asla!

28 Şubat’ta gizli servisler vardı ortalıkta. Geldiler bana dediler ki silahlı mücadele edelim. Yok dedim, ben silahlı eylemlerle karşıyım. Biz mücadelemizi derslerimizi yaparak, zikirlerimizi yaparak, sohbetlerimizi yaparak devam ettireceğiz dedim. Çok kızdılar bana.

Arkadaşlar, bu ülkede birisi sizin elinize silah veriyorsa ve silahlı mücadele etmeniz gerektiğini söylüyorsa, bilin ki onun arkasında gizli servis var. Bu mücadeleden uzak duracaksınız. Mücadeleniz fikrî olacak, ibadet olacak.

Dersler Devam Etti

Herkesin evlerine kapandığı, dergâhlarını kapattığı, tekkelerini kapattığı, derslerini tatil ettiği dönemde kardeşler benimle birlikte dersten derse koştular. Basıldık basıldık, kovulduk kovulduk, devam ettik. Elimize silah almadık, sokaklara dökülmedik.

Benim nazarımda bir kimsenin karşısına firavun çıkmış, düşman çıkmış, mücadele ediyorsun. O mücadele esnasında birisi seni bırakıp gittiyse, bilin ki o sizi yine bırakır. En sıkıntılı anınızda sizi bırakıp giden, en umulmadık zamanda size bir hançer vuran, yine vurur. Mümin bir delikten bir sefer ısırılır, iki değil.

Darbecilerin Din Payandasına İhtiyacı

Her darbe yapanın etrafında muhakkak dinî cemaat ve tarikat olur. Kendisinin de dindar olduğunu göstermek ister insanlara. Kenan Evren’in mitinglerde Fatiha okuması gibi, 12 Eylül’de Diyanet İşleri Başkanı’nı yanına alması gibi, 28 Şubat’ta bazı cemaat ve tarikatların darbecilerle anlaşması gibi.

Dergâhın Samimiyeti ve Edep Kuralları

Para ve Menfaat Bağlantısı Yoktur

Biz Allah için buradayız. Burada hiç kimsenin hiç kimseden maddî bir beklentisi yok. Bir makam beklentisi de yok. Para pul beklentisi olan çeksin gitsin. Biz Allah rızası için toplanıp Allah’ı zikrediyor, dinimizi öğreniyoruz.

Bu samimiyetin içindeyken insanlar bu samimiyetin dışında bir şey yaparlarsa hakkım helal değildir. Burada milletin karısına, kızına, oğluna göz dikmeyin. Arkadan dolanıp bir şey yapanlara hakkım helal değildir. Bu samimî topluluğa birisi hainlik yaparsa Allah hesabını görür.

Dosdoğru Durmak

Adam gibi evlenmek herkesin hakkıdır. İş kurmak herkesin hakkıdır. Ama dergâhın içinde düzenbazlık yapmak, ondan al üç lira, bundan al beş lira demek, bu samimiyete ihanettir. Ben yirmi sekiz yıldan beri bu dergâhın içinde nicelerini gördüm, Allah ilimden söker gibi söküyor.

Müslümanlar Arası Mücadele ve Devlete Kılıç Çekmemek

Savaşan iki Müslümandan söz edildiğinde, bir Müslümanın bir Müslümana silah çekme hakkı yoktur. Ancak devlet başkanı veya din âlimi, karşıdaki Müslümanın bâğî (isyancı) hükmünde olduğuna karar verirse devlet ona karşı müdahale edebilir.

Başınızdaki devlet hakkınızı gasp ediyorsa, size kötü muamele ediyorsa, ona kılıç çekmeyin. Ama mücadeleyi bırakmayın. Kılıç çekmek ayrı, mücadele etmek ayrıdır. Zalim hükümdara nasihat etmek, tebliğ ederek mücadele etmek en büyük cihattır.

Ebû Zer el-Gıfârî Hazretlerine buyurulmuştur: ‘Kılıcını kınına sok.’ Başka bir rivayette: ‘Kılıcını taşa vur.’ ‘Beni öldürmeye gelirlerse ne yapayım?’ diye sorduğunda: ‘Âdem’in oğlu gibi ol.’

Kaynakça ve Referanslar

Kur’an-ı Kerim Referansları

• Nisâ Suresi 4/34 — Eşlerin serkeşliği halinde irşad, ikaz ve tedip sıralaması
• Nisâ Suresi 4/58 — ‘Allah size emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğinizde adaletle hükmetmenizi emreder.’
• Mâide Suresi 5/28 — Âdem’in iki oğlu kıssası: ‘Sen beni öldürmek için elini uzatsan da ben sana elimi uzatacak değilim.’
• Hucurât Suresi 49/9 — Müslümanlar arasında savaş çıkarsa aralarını bulun, bâğî olan tarafa karşı savaşın

Hadis-i Şerif Referansları

• Buhârî, Hac, No: 1521 — İfrat haccının hükümleri ve kudüm tavafı
• Müslim, Hac, No: 1211 — Haccı kıran, temettü ve ifrat haccı arasındaki farklar
• Buhârî, Cenâiz, No: 1283 — ‘Sabır musibete çarptığı ilk andadır’ hadisi
• Buhârî, Ahkâm, No: 7144 — Devlete kılıç çekilmemesi, sabır ve itaat emri
• Müslim, Fiten, No: 2888 — Ebû Zer Hazretlerine ‘kılıcını kınına sok’ buyurulması
• Buhârî, Nikâh, No: 5063 — Fıtratın üzerine çıkmamak, ibadet dengesini korumak
• Ebû Dâvud, Melâhim, No: 4344 — ‘En büyük cihat zalim sultanın karşısında hak sözü söylemektir.’
• Buhârî, Îmân, No: 45 — Hırsızlık yapan kızım Fatıma da olsa elini keserim hadisi
• Buhârî, Îmân, No: 6872 — ‘Mümin bir delikten iki defa ısırılmaz.’

Fıkıh ve Tarihî Kaynaklar

• Hanefî Fıkhı — Bâğî (isyancı) hükmü ve devlete karşı silahlı kalkışmanın şartları
• Hanefî Fıkhı — Hac türleri: ifrat, temettü ve kıran haccının hükümleri
• 28 Şubat 1997 — Postmodern darbe süreci ve dinî cemaatlerin tutumu
• 12 Eylül 1980 — Askerî darbe ve din-devlet ilişkileri
• Ashâb-ı Bedir — İslam tarihinde özel hukuka sahip sahabe topluluğu

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Şeyh, Sabır, Dervîş, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı