Cömertlik Faydalı Olmaktır — Sâdece Para Vermek Değil; Vakit, İlim, Vakit, Şefkat ile Faydalı Olmaktır
Cömertlik — sâdece para vermek değildir. Cömertlik — faydalı olmaktır. Para verebilen verir; ama verecek parası olmayan — vaktiyle, ilmiyle, şefkatiyle, fizik gücüyle, gülümsemesiyle cömertlik edebilir. Hz. Peygamber «Mü’minin kardeşinin yüzüne tebessüm etmesi — sadakadır» buyurmuştur (Tirmizî). Demek ki — sadaka çok geniş bir alandır; cömertlik o kadar geniş ki — herkes bir şekilde cömert olabilir. Cömertliğe «Param yok, cömert olamam» bahanesi geçmez.
Para — Cömertliğin Bir Şekli
Para vermek — cömertliğin bir şeklidir; ama tek şekli değildir. Zekât farz; sadaka müstehab; fıtra Ramazan’da. Bunlar maddî cömertliğin direkleridir. Hz. Peygamber bir mü’minin fakîr olmadan da cömert olabileceğini öğretti: «Bir hurma da olsa — Allâh için ver». Yâni — küçük bir verme bile cömertliktir. Mü’min nasıl yatağa girince «Allâh için verdim mi?» diye sormalı.
Vakit Cömertliği
Vakit — paradan kıymetli. Çünkü para geri gelir; vakit geri gelmez. Vaktini başkasına ayıran kişi — büyük bir cömertlik etmiş olur. Hastanın yanına gitmek; dert dinleyene zaman vermek; bir öğrenciye ders vermek — vakit cömertliği. Modern dönemde herkes meşgûl; vakit kıt; o yüzden vakit vermek — daha değerli bir cömertlik şekli oldu.
İlim Cömertliği
İlim cömertliği — en uzun süreli faydadır. Para harcanır; vakit geçer; ama ilim öğretildiğinde — öğrenen tarafından devâm eder. Hz. Peygamber «Ölen kişinin ameli kesilir; üç şey hâriç… faydalı ilim» buyurdu. İlim cömertliği — sadakai câriye. Ders veren, kitap yazan, sohbet eden, bilgi paylaşan — kıyâmete kadar sevap kazanır.
Şefkat Cömertliği
Şefkat — duygusal cömertlik. Bir yetimin başını okşamak; bir hastanın elini tutmak; bir kederliyi teselli etmek — şefkat cömertliği. Bu — kalbe işleyen bir cömertlik şekli. Material cömertlik için bedensel imkân; şefkat için ise sâdece kalp lâzım. Herkes — kalbi merhametli olduğu sürece — şefkat cömertliği edebilir.
Gülümseme Sadakadır
«Tebessümün — kardeşin yüzüne — sadakadır» (Tirmizî). En küçük cömertlik şekli — gülümseme. Bir gülümseme insanların gününü değiştirebilir; bir kederliyi rahatlatabilir; bir yabancıyı dost edebilir. Maliyetsiz; ama tesirli. Mü’min bu hadîsi unutmamalı; sokakta, evde, işte — yüzünü gülümseyen bir mü’min olmalı. Bu da sadaka, bu da cömertlik.
Fizik Güç Cömertliği
Fizik gücü ile cömertlik — bir yaşlının çantasını taşımak; bir engellinin merdivenden inmesine yardım; bir komşunun eşyâ taşımasına destek. Bu — modern toplumda kaybolan bir cömertlik şekli. Modern insan kendi işine bakar; yabancıya yardım etmez. Mü’min bu eski cömertlik geleneğini canlı tutmalı; çevresine fizikî yardım etmeli.
Niyâz — Cömert Kalp
Niyâz: «Yâ Rab, beni cömert kullarından eyle. Sâdece para ile değil; vakit, ilim, şefkat, gülümseme, fizik güç ile cömertlik edebilen biri olarak yetiştir. Cömertliğin en geniş tanımını yaşayabilmemi nasîb et. ‘Param yok’ bahanesinden beni koru; verecek bir şey her zaman vardır. Mü’min kardeşimin yüzüne tebessüm sadakası verebilen biri eyle. Faydalı olmayı hayat tarzı yap.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi cömert mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Cömertlik, Sadaka, Faydalı Olmak. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Bakara 2/261; infakın kat kat karşılığı.
- Kur’an-ı Kerim, Haşr 59/9; kendileri ihtiyaç içinde olsa da kardeşlerini tercih edenler.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, cömertlik ve güzel ahlak rivayetleri.
- Beyhaki, Şuabü’l-İman, cömertlik ve infak bahisleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, cömertlik ve infak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, cömertlik, cimrilik ve mal sevgisi bölümleri.