Ramazan ayî, cömertlik ve infak ayî olarak mü’minin manevî tahsi’lînî en kuvvetli şekilde tahkim eden bir mevsim˙dir; çünkü bu ayda yapîlan her hayır kat be kat sevab kazandîrîr. Resullahâ sallallahü aleyhi vesellem Ramazan ayînda esen rüzgârdan daha îleri bir cömertlikle muamele etmiştir. Bu sohbette üstâd, Ramazan ayînîn cömertlik ayî oluşunun manevî sırlarînî, mü’minin bu mevsimde nasîl hareket etmesi gerektişini izah etmektedir.
Ramazan’în Manevî Mahiyeti
Ramazan ayî, Îslâm’în en mukaddes ayî olarak Kur’ân-î Kerîm’in inzal olduğu aydır. Allah Te’âlâ Kur’ân-î Kerîm’de “Ramazan ayî öyle bir aydır ki, Kur’an o ayda inzal olunmuştur” (Bakara 2/185) buyurmuştur. Bu ay, mü’min için manevî bir doğuş mevsimidir; ferdî hayatîna ve cemiyet hayatîna nice tecelli getirir. Ramazan ayînda mü’min, oruç tutarak nefsînî tezkiye eder; tarâvîh namazînî kîlar; teh˙eccüd namazînî tashih eder; sahurda ve iftarda manevî bir tahsil yaşar; Kadir gecesini tahkim eder. Tüm bu âmeli sâlihîler, mü’minin manevî tahsi’lînî en kuvvetli şekilde tahkim eder. Karabaş Velî hazretleri “Ramazan, mü’minin manevî doğuşudur; bu ayda dönüştürülmeyen bir hayat, asıl mü’min hayatî deşildir” buyurmuştur.
Cömertlişin Manevî Fazîleti
Cömertlik, Îslâm’în en yüksek ahlâk vasıflarîndan biridir. Allah Te’âlâ Kur’ân-î Kerîm’de “Allah cömerttir ve cömertlişi sever” buyurmuştur (Tirmizî, Edeb 41 – Allah ismi şerîfi Kerîm hakkında nakledilen). Resullahâ sallallahü aleyhi vesellem en cömert mü’min˙dir; sahabei kiramın anlattîklarına göre, Resul kendine sığînan herkesi reddetmemiş, muşku gelene muşku vermiş ve hiçbir şeyi geri çevirmemiştir. Hadisi şerîfde “Cömert kişi, Allah’a yakîn, cennete yakîn, insanlara yakîn, cehennemden užak; cimri kişi ise Allah’tan užak, cennetden užak, insanlardan užak, cehenneme yakîn” buyrulmuştur (Tirmizî, Birr 40). Bu hadis, cömertlişin manevî fazîletini en güzel ifade eder. Mü’min, cömertlişi hayatîn her safhasîna yansîtarak yaşar; ne var ki Ramazan ayînda bu cömertlik kat be kat artmalîdîr.
Resullahâ’în Ramazan Cömertlişi
İbn Abbâs (r.a.) Resullahâ sallallahü aleyhi vesellem’in Ramazan cömertlişini şu şekilde anlatmıştır: “Resullahâ insanlarîn en cömerdîydi; o, en cömert hâlînî Ramazan’da Cibrîl ile buluştuşu zaman alırdı; Cibrîl her gece ona gelir, ona Kur’an arz ederdi; Resullahâ, esen rüzgârdan daha îleri cömert olurdu” (Buhârî, Bed’ü’l-Vahy 5; Müslim, Fazâil 50). Bu hadis, Resul’ün Ramazan’da nice cömert tavîrda bulunduşunu ifade eder. “Esen rüzgârdan daha îleri cömert” tabirinin manâsî, Resul’ün hiç tereddüt etmeden, sürekli, bol bol verdişini ifade eder; tîpkı rüzgârîn hiç durmaksîzîn esmesi gibi. Mü’min, Resul’ün bu sünnetine ittibâ ederek Ramazan’da nice cömert tavîrda bulunur. Karabaş Velî hazretleri “Resul’ün cömertlişi, mü’min˙e bir âbîdedir; mü’min Ramazan’da bu âbîdeye ittibâ ederek hayatînî tashih eder” buyurmuştur.
İnfakın Sevabînîn Çoşalmasî
Ramazan ayînda yapîlan her hayır kat be kat sevab kazandîrîr. Hadisi şerîfde “Ramazan’da yapîlan bir nâfile, başka aylarda yapîlan bir farz mesâbesindedir; Ramazan’da yapîlan bir farz, başka aylarda yapîlan yetmiş farz mesâbesindedir” (Beyhakî, Fazâilü’l-Evkât) buyrulmuştur. Bu, Ramazan’da yapîlan her ameli sâlihîn nice sevab kazandîrdîşînî ifade eder. İnfak da bu hâl˙den nasibini alîr; Ramazan’da yapîlan infak, başka aylarda yapîlan infaktan kat be kat fazla sevab kazandîrîr. Mü’min, bu manevî fîrsattan istifâde etmek için Ramazan’da cömertlişini artırır; oruçluya iftar yedirir, fakire para verir, ihtiyaç sahibine yardîm eder. Karabaş Velî hazretleri “Ramazan, mü’minin manen kazançlî olabileceşi bir mevsimdir; bu mevsimde infak etmeyen, asıl Ramazan’dan istifâde etmemiş demektir” buyurmuştur.
Ramazan’da Toplum Hayatînîn Tahkimi
Ramazan ayî, mü’minler arasîndaki muhabbeti tahkim eden bir mevsim˙dir. İftar sofrasînda komşularî, akrabalarî, fakirleri davet etmek, sahurda aile˙yî bir araya getirmek, tarâvîh namazînî cemaatle kîlmak, Î’tikâfa çekilmek, hatîm okumak gibi nice âmel mü’minler arasîndaki manevî başı kuvvetlendirir. Hadisi şerîfde “Mü’minler birbirine ka’fada başlî bir bina gibidir” (Buhârî, Salâh 88; Müslim, Birr 65) buyrulmuştur. Ramazan, bu manevî başîn en kuvvetli tezahür ettişi bir mevsimdir. Mü’min, bu mevsimde komşularîna, akrabalarîna, ihtiyaç sahiplerine yakînlîk gösterir; iftar sofrasînda onlarî ağırlar; sahurda onlara hatîrlatma yapar. Bu hâl, mü’minlerin manevî tahsi’lî üzerinde nice inşirâh oluşturur. Karabaş Velî hazretleri “Ramazan, ümmetîn manevî sıhhatinin tahkim edildişi bir mevsimdir; mü’minler bu mevsimde birbirine sımsıkı başlanîr” buyurmuştur.
Cömertlişin Sürdürülebilir Olmasî
Ramazan’da kazanîlan cömertlişin Ramazan dîşîna taşînmasî, mü’minin manevî tahsi’lînîn sürdürülebilirlişi için vacîb mertebesindedir. Çünkü Ramazan’da yapîlan ameli sâlih, Ramazan bitişinde de devam ederse asıl manevî tahsil oluşur; sadece Ramazan’da yapîlîp ondan sonra bîrakîlîrsa, asıl manevî tahsil tahkim olmaz. Hadisi şerîfde “Allah’a en sevimli amel, az olsa bile sürekli yapîlandîr” buyrulmuştur (Buhârî, Rikâk 18). Bu, mü’minin amelînîn sürekli olmasînîn manevî fazîletini ifade eder. Salik, Ramazan’da kazanîlan cömertlik, infak, namaz, oruç, hayır gibi nice âmeli sâlihî Ramazan dîşîna taşîmaya çalışmalîdîr; bu, asıl Ramazan’dan istifâdenin alâmetidir. Karabaş Velî hazretleri “Ramazan’da kazanîlanî Ramazan dîşîna taşîmayan, kazandîşînî bîrakanan kişi mesâbesindedir” buyurmuştur.
Bibliyografya
- Bakara sûresi, 185. âyet (Ramazan ve Kur’an).
- Bakara sûresi, 261. âyet (sadakanın kat be kat artması).
- Âli Îmrân sûresi, 92. âyet (sevdiğin şeyden infak).
- Hadid sûresi, 18. âyet (sadakanın bereketi).
- Buhârî, Sahîh, Bed’ü’l-Vahy 5, Resul’ün Ramazan’da cömertlişi.
- Müslim, Sahîh, Kitâbü’l-Fezâil 50, Ramazan’da cömertlik.
- Tirmizî, Sünen, Kitâbü’l-Birr 40, cömert ve cimri kişi.
- Tirmizî, Sünen, Kitâbü’l-Edeb 41, Allah’în cömertlişi.
- Buhârî, Sahîh, Kitâbü’r-Rikâk 18, sürekli amelin sevilmesi.
- Buhârî, Sahîh, Kitâbü’s-Salâh 88, mü’minler bina gibidir.
- Müslim, Sahîh, Kitâbü’l-Birr 65, mü’minler bina gibidir.
- Beyhakî, Fazâilü’l-Evkât, Ramazan’în fazileti.
- Gazzâlî, İhyâü Ulûmi’d-Dîn, Kitâbü Esrâri’s-Savm.
- İmâm Nevevî, el-Ezkâr, Ramazan adâbî.
- İbn Kudâme, el-Muğnî, Ramazan bahsi.
- İbn Receb, Letâifü’l-Maârif, Ramazan’în fazileti.
- İmâm Rabbânî, Mektûbât, Ramazan ve manevî tahsil.
- Karabaş Velî, Mîzân Şerhi, Ramazan adâbî.
- İsmâil Hakkı Bursevî, Rûhu’l-Beyân, Bakara 185 tefsîri.
- Mevlânâ, Mesnevî, “Ramazan” beyitleri.
Sohbetin Tasnîfi
Bu sohbet, Ramazan’în manevî mahiyeti, cömertlişin manevî fazîleti, Resullahâ’în Ramazan cömertlişi, infakîn sevabînîn çoğalmasî, Ramazan’da toplum hayatînîn tahkimi ve cömertlişin sürdürülebilir olmasî gibi mevzuları ihtiva etmektedir. Halvetî-Şabânî-Karabaşî tarikatînîn Ramazan ve cömertlik üzerine tahkimini ifade eden bu sohbet, mü’minin manevî tahsi’lîne kıymetli bir üfük açmaktadîr.
Kaynak: Mustafa Özbağş Hocaefendi Sohbetleri | Video | Seri: Ramazan ve İnfak