Dînde de dünyâda da ölçü orta yoldur. Sohbette Talâk 4 ve İnşirâh 5-6 ile zorluğun ardındaki kolaylık, Buhârî’nin «dîn kolaylıktır» hadîsi ve İmâm-ı Hanbel’in «en hayırlısı kolay olanıdır» rivâyeti üzerinden aşırılığın reddi ele alınıyor.
Allâh Zorlaştırıcı Değildir
Allâh sıkıntının ardından kolaylık ihsân eder. Bakın, Allâh zorlaştırıcı değildir. O yüzden aşırılıktan uzak durun.
Cenâb-ı Hak bir zorluk önüne koyduysa, arkasından muhakkak bir kolaylık gelecek. Ümîdini kesme. O zorluk seni yıkıntıya götürmesin.
Talâk Sûresi 4. Âyet
Yine âyet-i kerîme, talâk âyet 4. Kim Allâh’a karşı sorumluluklarını yerine getirir de itaatsizlikten sakınırsa Allâh da ona işlerinde kolaylık ihsân eder.
Bak: Sen aşırılıktan uzak dur, Allâh’ın emirlerini yerine getir — Allâh sana yardım edecek. İşlerini seni ne yapacak? Sana kolaylık ihsân edecek. Allâh vaad ediyor bunu.
İnşirâh 5 ve 6: Zorlukla Berâber Kolaylık
Aşırılıya gitme. Zorlukla berâber kolaylık da vardır. Kesinlikle zorlukla berâber kolaylık vardır. İnşirâh âyet 5 ve 6.
Muhammedîlikte Aşırılık Yoktur
O yüzden dînde aşırılığa gitmek — İslâm dîninde, Muhammedîlikte — yok. Ve bu, bizim dînimizin en önemli özelliklerinden birisidir.
Orta yol üzerinde olmak, aşırı gitmemek, aşırı olmamak; ve orta yol üzerinde hak ve hakîkate erişilir.
Sûfîlik Orta Yol Üzerinde Yürümektir
Sûfîlik orta yol üzerinde yürümektir. Sûfîlik aşırıya gitmek değildir.
Sûfîlik namaza namaz katmak, oruca oruç katmak değildir. Sûfîlik dînde olmayanı varmış gibi göstermek değildir.
O zaman ne yapacağız? Biz aşırıya gidenlerden olmayacağız.
Buhârî: «Dîn Kolaylıktır»
Yine hadîs-i şerîf, Buhârî’de: Dîn kolaylıktır. Kim dîni zorlaştırırsa mağlûp olur.
Yine Ahmed bin Hanbel’den: Sizin dîn adına yapacağınız şeyin en hayırlısı kolay olanıdır. Sizin dîn adına yapacağınız şeyin en hayırlısı kolay olanıdır.
İmâm-ı Hanbel’den: Kolay olanı tercih edin, zor olanı değil. Kolay olanı insanlara tavsiye edin, zor olanı değil.
Hanîflik: Kolaylık ve Müsâmaha Dîni
Yine Buhârî’den Allâh için dinlerin hangisi daha hayırlıdır? Diye soruldu peygamber’e. O da cevâben kolaylık ve müsâmaha dîni olan hanîfliktir buyurdu.
O zaman Hanîflik neymiş? Kolaylık ve müsâmahakâr davranmakmış.
Müsâmahanın Tatbîki
O kimse zayıf, oruç tutamayacak — ona müsâmahakâr davran. O kimse hasta, onu yerine getiremeyecek — ona kolaylaştır.
Ne diyor? Namaz kıldıran imâma emrediyor: Arkandaki yaşlıları, arkandaki emziklileri, çocukluları düşün diyor namaz kıldırırken.
Takvâ Kolaylaştırmaktır
Çok uzun âyet okumak takvâ değil. Namazı hafif kıldırmak takvâdır.
Takvâ kolaylaştırmaktır. Aşırıya gitmek takvâ değildir. Aşırılaşmak takvâ değildir.
Dünyâda da Orta Yol
Bu dîn olanı. O zaman dünyâ olanın da orta yolunu seçelim.
İnsanoğlunun iki ova vâdi dolusu malı olsa üçüncüsünü de ister. İnsanoğlunun karnını topraktan başka bir şey doyurmaz. Ve Allâh tövbe edenlerin tövbesini kabûl eder. Bu Buhârî.
Demek ki iki vâdi dolusu malımız olsa, iki vâdi dolusu altın olsa, üçüncüsünü isteyecek insanoğlu.
Dînimizi de Dünyâmızı da Aşırılıktan Temizlemek
O zaman dünyâda da aşırı gitmek yok. Dünyâda da aşırı derecede hırslanıp insanları ezmek yok.
Biz mârifet ehli olacaksa dînimizi de dünyâmızı da aşırı isteklerden ve aşırılıktan temizleyeceğiz ve uzak tutacağız.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi sohbetleri | Seri: Takva, Haya
Ek kaynaklar:
- Kur’ân-ı Kerîm, Talâk 65/4 — Diyanet meali, âyetin son cümlesi: «Kim Allah’a karşı gelmekten sakınırsa, Allah ona işinde bir kolaylık verir.»
- Kur’ân-ı Kerîm, İnşirâh 94/5-6 — «Şüphesiz güçlükle berâber bir kolaylık vardır» — sohbette iki kez tekrarlanan hüküm olarak zikredilir.
- Hadîs-i şerîf — «Dîn kolaylıktır» (Buhârî) — Dîni zorlaştıranın mağlûp olacağı.
- Hadîs-i şerîf — Ahmed bin Hanbel rivâyeti — «Dîn adına yapacağınız şeyin en hayırlısı kolay olanıdır.»
- Hadîs-i şerîf — Hanîflik (Buhârî) — Dinlerin en hayırlısı sorulduğunda «kolaylık ve müsâmaha dîni olan Hanîflik» cevâbının verilmesi.
- Hadîs-i şerîf — İki vâdi dolusu mal (Buhârî) — İnsanoğlunun iki vâdi dolusu malı olsa üçüncüsünü isteyeceği; karnını topraktan başkasının doyurmayacağı.