Regâib Programı Şiir — Mübârek Üç Aylar İçinde Allâh’ın Lutuflarını Hâtırlatan Şiirsel Bir Söz
Regâib gecesi — üç ayların ilk Cuma gecesi. «Regâib» — Allâh’ın özel lutufları, rağbet edilen şeyler. Bu mübârek gecede şiirsel bir söz, Allâh’ın bizlere olan lutuflarını hâtırlatır. Receb — Allâh’ın ayı; Şabân — Hz. Peygamber’in ayı; Ramazân — ümmetin ayı. Üç ay birlikte bir mânevî yolculuk. Regâib — bu yolculuğun başlangıç müjdesi. Şiir bu lutufları kalbe yerleştirme aracıdır; çünkü şiir — düz nesirden daha derin işler kalbe. Bu yazıda Regâib gecesi, üç aylar, ve şiirsel ifâdenin tasavvufî yerini ele alacağız.
Regâib — Mânâsı
«Regâib» — Arapça «rağbet» kelimesinden; arzu edilen, rağbet edilen şey. Recep ayının ilk Cuma gecesi olan bu geceye verilen ad. Sebebi — bu gecede Allâh’ın özel lutufları, ihsânları, ikrâmları olduğu rivâyet edilir. Bazı âlimler «Hz. Peygamber’in anne karnına alındığı gece» olarak da yorumlar. Bu gecede yapılan ibâdet, zikir, duâ — özel kabûl görür.
Üç Aylar — Hazırlık Dönemi
Receb, Şabân, Ramazân — bu üç ay birlikte bir mânevî yolculuğun aşamalarıdır. Hz. Peygamber Receb hilâlini görünce «Allâhümme bârik lenâ fî Recebe ve Şabân, ve belliğnâ Ramazân» — Yâ Rab, Receb ve Şabân’da bize bereket ver, bizi Ramazân’a ulaştır, diye duâ ederdi. Yâni Ramazân’a hazırlık — Receb’te başlar. Üç ay birlikte bir program.
Receb — Allâh’ın Ayı
«Receb şehrullâh» — Receb Allâh’ın ayıdır (hadîs). Bu ayda Allâh’a yönelmek özel bir bereket. Tövbe ayı; istiğfar ayı. Mü’min Receb’te — geçmiş senenin günahlarını tek tek temizlemeye başlar. İstiğfâr çoğaltır; zikir arttırır; ibâdetlere ihtimâm gösterir. Receb temiz başlangıçtır; sonraki ayların temelidir.
Şabân — Hz. Peygamber’in Ayı
«Şabân şehrî» — Şabân benim ayım, buyurdu Hz. Peygamber. Bu ay Hz. Peygamber’e özel olarak nispet edilmiş. Sünnet ifâ etme ayı; salavat çoğaltma ayı. Şabân’ın 15. gecesi — Berât gecesi; günahların affedildiği özel gece. Hz. Peygamber Şabân’da çok oruç tutardı; «Aylardan Şabân kadar oruç tutmadığı bir ay yoktur» derler. Mü’min de Şabân’da oruç çoğaltmalı.
Ramazân — Ümmetin Ayı
«Ramazân ümmetî» — Ramazân ümmetimin ayıdır. Bu ay tüm ümmetin müşterek ibâdet ayı; bin aydan hayırlı Kadir Gecesi bu aydadır. Receb ve Şabân — Ramazân’a hazırlıktır. İyi hazırlanan kişi — Ramazân’da en yüksek bereketi yakalar. Bu yüzden üç ay birlikte düşünülmeli; ayrı ayrı değil.
Şiir — Tasavvufta Yer
Tasavvuf’ta şiirin özel bir yeri vardır. Çünkü şiir — düz nesirden daha derin işler kalbe. Allâh’ın isimlerini, sıfatlarını, lutuflarını anlatmak için şiir — etkili bir araç. Mevlânâ Mesnevî’yi şiirle yazdı; Yûnus Emre divânını şiirle. Çünkü şiir — hem ezberlenebilir hem söylenebilir hem hâl üretir. Regâib şiiri de bu geleneğin bir parçasıdır; mübârek geceyi şiir diliyle yaşatma çabası.
Regâib’in İhyâsı
Regâib gecesi nasıl ihyâ edilir? 1) Akşam namazından önce ya da sonra mescide git. 2) Cuma gecesi olduğu için salavat çoğalt. 3) Tövbe et — Receb ile birlikte gelen lutuflara hazırlan. 4) Kur’ân tilâveti — sûreler oku. 5) Zikir — özellikle «Allâhümme inneke afüvvün» tarzı istiğfâr duâları. 6) Vâkit varsa — kazâ namazları kıl. 7) Anne baba duâsı al. Bu program — Regâib gecesini bereketle ihyâ eder.
Niyâz — Üç Aylar Bereketi
Niyâz: «Yâ Rab, Receb, Şabân, Ramazân — üç ayların bereketinden istifâde etmemi nasîb et. Regâib gecesini hakkıyla ihyâ etme fırsatı ver. Hz. Peygamber’in ‘Allâhümme bârik lenâ fî Recebe ve Şabân, ve belliğnâ Ramazân’ duâsını dilime düşür. Receb’te tövbe ile başlayan; Şabân’da salavatla devâm eden; Ramazân’da oruçla zirveye ulaşan bir program yaşayabileyim. Şiirin tasavvufî gücünden istifâde etme; hâl alma; kalbe işleme fırsatı ver. Üç ayların sonunda — temizlenmiş, uyanmış, kemâle yaklaşmış bir kul olarak Bayrama girmemi nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Regâib, Üç Aylar, Şiir. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Bakara 2/165; müminlerin Allah sevgisinin kuvveti.
- Kur’an-ı Kerim, Maide 5/54; Allah’ın sevdiği ve Allah’ı seven topluluk.
- Kuşeyri, er-Risale, muhabbet makamı bahsi.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, muhabbet, şevk ve rıza bölümleri.
- Mevlana Celaleddin Rumi, Mesnevi, muhabbet ve aşk bahisleri.
- Fuzuli, Leyla vü Mecnun, mecazi aşktan hakiki aşka geçiş teması.