Ramazân Ayında Zikri, Tövbeyi, Kur’ân’ı, Tasadduku Asla İhmâl Etme — Mübârek Ayın Dört Sütûnu
Ramazân ayında zikri, tövbeyi, Kur’ân’ı, tasadduku — asla ihmâl etme. Bu dört amel — Ramazân’ın dört sütûnudur. Oruç tutmak farzdır; ama oruç ile yetinmek yetmez. Ramazân — bir yıllık mânevî birikim için fırsattır. İçinde Kadir Gecesi var; bin aydan hayırlı. Her geceler — kapıların açıldığı anlardır. Bu fırsatı değerlendirmek için — dört sütûnu kalbinde sâbit tut: 1) Zikir — Allâh’ı çokça anmak. 2) Tövbe — günahlardan dönmek. 3) Kur’ân — Allâh’ın kelâmı ile beraber olmak. 4) Tasadduk — Allâh için harcamak. Bu dört sütûn — Ramazân ayında her gün tezâhür etmeli.
Birinci Sütûn — Zikir
Ramazân ayında zikir — bol bol yapılmalı. Tesbîh, salavat, istiğfar, lâ ilâhe illâllâh, Allâh, hû. Günde sabit zikir sayıları belirle; bunu hiç kesme. Allâh «Beni çokça zikredin» (Ahzâb 41) buyurmuştur. Ramazân — bu emri uygulamak için en uygun zamandır. Çünkü oruç hâli kalbi yumuşatır; zikre daha açık hâle getirir. Aç ve susuz kalan kalp — Allâh’ı daha çok arar.
İkinci Sütûn — Tövbe
Ramazân — tövbe ayıdır. Hz. Peygamber «Kim Ramazân’da inanarak ve ihtisâben oruç tutarsa — geçmiş günahları affedilir» buyurmuştur (Buhârî). Yâni Ramazân, geçmişin temizlendiği bir ay. Mü’min bütün hayatının günahlarını tek tek hatırlayıp tövbe etmeli. «Estağfirullâhellezî lâ ilâhe illâ hu el-Hayy el-Kayyûm ve etûbu ileyh» — her gün yüzlerce defâ. Bu zikir, hem zikir hem tövbedir.
Üçüncü Sütûn — Kur’ân
Ramazân — Kur’ân ayıdır. Kur’ân bu ayda nâzil oldu (Bakara 185). Bu yüzden Ramazân ile Kur’ân’ın özel bir bağı vardır. Mü’min bu ayda Kur’ân’ı çokça okumalı. En azından bir hatim tamamlamak — sünnet üzere bir hedef. Hz. Peygamber Ramazân’da Cibrîl ile Kur’ân’ı baştan sona mukâbele ederdi. Bu sünneti yaşatmak için — câmilerde mukâbele halkaları kurulur; herkes katılmalı.
Dördüncü Sütûn — Tasadduk
Ramazân — tasadduk ayıdır. Hz. Peygamber’in cömertliği — Ramazân’da en yüksek seviyesine ulaşırdı. Sahâbe der: «O hep cömertti; ama Ramazân’da rüzgâr gibi cömertti.» Mü’min Ramazân’da: 1) Zekât verme — eğer nisâba erişiyorsa. 2) Fitre — Bayram öncesi. 3) Sadaka — ihtiyâç sahibine bol veriş. 4) İftar açtırma — başkasına yemek vermek. 5) Bağış — vakıflara, derneklere. Bu çeşitli yollarla cömertlik yapılmalı.
Dört Sütûn Birbirini Destekler
Bu dört sütûn — birbirinden ayrı değil; birbirini destekler. Zikir — kalbi açar; tövbeye hazırlar. Tövbe — kalbi temizler; Kur’ân okuyuşu kolaylaştırır. Kur’ân — kalbi aydınlatır; tasaddukun değerini öğretir. Tasadduk — kalbi yumuşatır; daha çok zikre yöneltir. Döngü tamamlanır. Bir sütûn ihmâl edilirse — diğerleri zayıflar. Mü’min dördünü birlikte yaşamalı.
Bayram Hazırlığı Tehlikesi
Ramazân’ın sonuna doğru — bayram hazırlığı dört sütûnu ihmâl ettirebilir. Alışveriş, ev temizliği, bayramlık dikiş, hediyeler — bütün enerji buraya kayar. Bu — büyük bir tuzaktır; çünkü Ramazân’ın en kıymetli son on günü dünyevî meşgûliyetle geçer. Çözüm: bayram hazırlığı Şabân ayında veya Ramazân’ın ilk haftalarında yapılmalı; son on gün — sâdece ibâdete ayrılmalı.
Niyâz — Ramazân Bereketi
Niyâz: «Yâ Rab, Ramazân’ın bütün bereketinden istifâde etmemi nasîb et. Zikri ihmâl etmeden — günde binlerce kez Sen’i anmamı nasîb et. Tövbeyi ihmâl etmeden — bütün hayatımın günahlarını temizlememi nasîb et. Kur’ân’ı ihmâl etmeden — en azından bir hatim tamamlamamı nasîb et. Tasadduku ihmâl etmeden — Hz. Peygamber’in cömertliğinden hisse almamı nasîb et. Bayram hazırlığı meşgûliyetine kapılıp Ramazân’ın son on gününü kaçırmaktan beni koru. Dört sütûnu birlikte yaşayan, Ramazân’ı tam ihyâ eden bir mü’min eyle.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Ramazân, Zikir, Tasadduk. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Rad 13/28; kalplerin Allah’ı zikirle huzur bulması.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/41-42; Allah’ı çok zikretme emri.
- Kur’an-ı Kerim, Zuhruf 43/36; Rahman’ın zikrinden yüz çevirene şeytanın arkadaş kılınması.
- Nevevi, el-Ezkar, zikir ve dua adabı bölümleri.
- Kuşeyri, er-Risale, zikir, murakabe ve kalp hayatı bahisleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, zikir ve dua adabı bölümleri.
- Kur’an-ı Kerim, Nisa 4/59; Allah’a, Resule ve emir sahiplerine itaat ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Buhari, İ’tisam, Kitap ve sünnete bağlılık rivayetleri.
- Müslim, Cuma, sünnete bağlılık ve bidatten sakınma rivayetleri.