Dünya: Giriş

Bu sohbette Mustafa Özbağ Efendi, “dünya hayatı sizi aldatmasın” âyet-i kerimesinin derinlikli tefsirini yaparak dünyayı ne terk etmenin ne de dünyaya kapılmanın doğru olmadığını, farz ibadetlerin vazgeçilmezliğini, zaman kavramının hakikatini, vahdâniyetin sırrını, ölmeden önce ölmenin insanların içinde yaşanacağını, Hz. Peygamber’in şefaatinin hak olduğunu ve Muhammed Mustafa’yı hayal ederek yaşamanın dervişlik ahlâkı olduğunu anlatmaktadır.

Dünya Hayatı Sizi Aldatmasın — Dengeli Yaklaşım

“Ey insanlar, sakın dünya hayatı sizi aldatmasın.” Bu âyet-i kerime, dünyayı terk etmeyi değil, dünyaya kapılmamayı emreder. İnsan dünya hayatının lezzetine bakmadıkça, kanmadıkça âhiretin lezzetini hayal edemez. Ama o lezzetin peşine düşmezse, o lezzet onu âhiret lezzetine götürür.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri kuzu etini severdi, bal şerbetini severdi, tatlı yemeği severdi, süt içmeyi severdi. “Bana dünyanızdan üç şey sevdirildi: İyi kadın, gözümün nuru namaz, hoş koku” buyurmuştur. Bu sevdirilen, mübah görülen şeylere sırt dönmek yoktur.

Dünya hayatı aldatmasın demek: Namazdan geri kalma, oruçtan geri kalma, zikrullahtan geri kalma. Hırslanma, başkasının elindekine göz dikme, kandırma, aldatma. Gücünün üstünde işlere kalkışma, şatafata düşme. Ama dünyayı terk et, işini bırak, eşini bırak demek değildir.

Farz İbadetlerin Vazgeçilmezliği

“Namazı olmayanın dini yoktur” buyurmuştur Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri. “Dinde en son kale namazdır; yıkıldı mı din yıkıldı.” Hem Allah’ı seviyorum deyip hem namazı olmamak, hem dervişim deyip hem namaz kılmamak mümkün değildir.

Beş vakit namazını kıl. İkindiyi kılamıyorsan öğlenle cem et. Fabrikada müsaade etmiyorlarsa cem et. Doktorsun, hemşiresin — cem et. Seyahat hâlindesin — cem et. Ama namazı kılmaya bahane arama. İbadetler kalbi tasfiye eden, kalbi arındıran şeylerdir. İbadetler olmadıkça kalbin arınmasını bekleyenler hayal görüyorlar.

Zaman Allah’tır — Hadis-i Kudsî

“Zamana sövmeyin, çünkü zaman Allah’tır” hadis-i kudsîsi çok derin bir hakikati ifade eder. Yaşadığınız an, yaşadığınız nokta, yaşadığınız bilim Allah’tır. Allah yeri ve göğü, bütün kâinatı nuruyla kaplamış ve kapsamıştır. Yaratılışın başlangıcından kıyametin son noktasına kadar olan zaman dilimini Allah’ın nuru ihata etmiştir.

Bu biraz tasavvuftaki vahdet-i vücûd doktrinîne yakın bir şeydir. Gözünüzün gördüğü ve görmediği, kulağınızın algıladığı ve algılamadığı, elinizin ve ayağınızın yetip gitmediği her şey sıfat noktasında Allah’ındır. Böyle olunca bir kimsenin yaşadığı zamana sövmesi küfür olur. Allah’ın yemin ettiği zamana küfür edilemez.

Ölmeden Önce Ölmek — İnsanların İçinde Yaşamak

Ölmeden önce ölünüzü yakalayabilmen için kendinden geç. İnsanların içine dön, insanların içinde yaşa. İnsanların eksikliğini ve noksanlıklarını gör; senden yardım isteyenlere elini, gözünü, ayağını uzat. Kendinden geç, makamından geç, mülkünden geç, zenginliğinden geç. Ve Allah’ın rüzgârına takıl.

Ölmeden önce ölünüzün en güzel tarafı, en hakikî ve en üst noktası budur: İnsanların içinde yaşayıp insanların hâllerini, durumlarını görüp gözetmek. Ve insanların içerisinde Allah’ın sıfatıyla sıfatlanmak. Kendi sıfatlarını Allah’ın sıfatına benzetmek. O zaman ölmeden önce ölümü görecek, rüyadan uyanacak, gerçek hayatı göreceksiniz.

Rüya, Hâl ve Gerçek Hayat

“İnsanlar uykudadırlar, öldüklerinde uyanırlar.” O hâlde rüya ölümün başka bir tecelliyâtıysa, sâlih rüyalar görenler aslında uyandılar demektir. Rüyasında Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretlerini görüp onunla konuşan mı gerçek hayatta, yoksa burada taşı toprağı seyreden mi? Hangimiz uyanıkız, hangimiz gerçeği görüyoruz?

O hâli yaşayan, o sırra vâkıf olan bir gün kendi kendine dağlara çıkıp insanlardan uzak yaşamayı özeyecektir. Ama tam o noktada Üstad, Muhammed Mustafa’nın nefesi diyecektir ki: “Dön, tebliğ et. İnsanların içerisinde Allah’ın eli, ayağı ol.”

Muhammed Mustafa’nın Şefaati Haktır

Hz. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri buyurmuştur: “Şefaatim ümmetimden büyük günah işleyenleredir.” Biz inanıyoruz ki Muhammed Mustafa’nın şefaati haktır. Ümmetin büyük günahkârlarına, büyük günah işleyenlerine haktır.

Muhakkak ki bilerek veya bilmeyerek büyük günahlara dalmışızdır. Çünkü küçük günahı küçük görmek de günah-ı kebâirdir. Rabbim, O’nun şefaatini bizlere nasip eylesin. O ümitle yaşamak haktır, o ümitle tövbe etmek haktır, o ümitle Muhammed Mustafa’yı beklemek haktır.

Muhammed Mustafa’yı Hayal Ederek Yaşamak

Muhammed Mustafa’yı hep yanımızdaymış gibi hayal edelim. Hep önümüzdeymiş gibi hayal edelim. O hayalle yaşayalım. Diyelim ki sohbette Muhammed Mustafa hazırdır. Olaki yanı başımızdadır, ruhaniyeti buradadır. Olaki içimizdedir; gönlümüzü okşuyordur. Birimizin yanı başındadır, birimizin önündedir.

“Yâ Rabbi, bizi Muhammed Mustafa’sız bırakma. Muhammed Mustafa’yı da bizsiz bırakma.” Biz yanılırız, biz yeniliriz. Bu vefasız dünyanın, vefasız insanların içerisinde bize de bulaşabilir. Biz de unutabiliriz, biz de vefasızlık çukuruna düşebiliriz. O bizi bırakmasın, elimizden tutsun. Gözümüzün önünden ayrılmasın.

Dergâhın Kuruluş Hikâyesi — Nostalji

Mustafa Özbağ Efendi, dergâhın ilk günlerini anlatmaktadır. Yirmi metrekarelik, on beş metrekarelik evlerin içinde zikrullah yapılırdı. İlk yer bir apartmanın bodrum katıydı; otuz santimlik penceresi, nemli içi, iki büklüm girilen tuvaleti vardı. Eski halılarla döşenmişti.

Sonra Adnan Hoca’nın babası bir sıfır daire tahsis etti; o daire onlara saray gibi geldi. Ardından başka yerler… Cenâb-ı Hak bugünlere getirdi. Bütün kardeşlerden Allah razı olsun. Hiçbir şey tek başına olmaz; ortada belki önde görünen biri vardır ama muhakkak arkasında bir yarenler grubu vardır.

Kaynakça

Hadis-i Şerifler

• Şefaat hadisi: “Şefaatim ümmetimden büyük günah işleyenleredir.” — Ebû Dâvûd, Sünnet, 20; Tirmizî, Kıyâme, 11
• Zamana sövmeyin hadisi (hadis-i kudsî): “Zamana sövmeyiniz, çünkü zaman Allah’tır.” — Buhârî, Edeb, 101; Müslim, Elfâz, 1-2
• Üç şey sevdirildi hadisi: “Bana dünyanızdan üç şey sevdirildi: Güzel koku, iyi kadın ve gözümün nuru namaz.” — Nesâî, Işretü’n-Nisâ, 1; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III/128
• Namazı olmayanın dini yoktur: “Dinde en son kale namazdır; yıkıldı mı din yıkıldı.” — Ahmed bin Hanbel, Müsned, V/231; Taberânî, el-Mu’cemu’l-Kebîr
• Cem namazı: Peygamber Efendimiz zorunluluk hâlinde namazları cem etmiştir. — Müslim, Müsâfirîn, 49-54
• İnsanlar uykudadır hadisi: “İnsanlar uykudadırlar, öldükleri zaman uyanırlar.” — Beyhakî, Şuabü’l-Îmân; İmâm Gazâlî nakli
• Yâ Fâtıma hadisi: “Yâ Fâtıma, babam peygamberdir diye güvenme…” — Buhârî, Menâkıb, 13; Müslim, Îmân, 348

Âyet-i Kerimeler

• Dünya hayatı aldatmasın: Fâtır Sûresi, 35/5 — “Ey insanlar, sakın dünya hayatı sizi aldatmasın.”
• Zamana yemin: Asr Sûresi, 103/1 — “Asra yemin olsun ki…”
• Münafıklar az zikreder: Nisâ Sûresi, 4/142 — “…Allah’ı pek az zikrederler.”
• Kendinizi ve ailenizi ateşten koruyun: Tahrîm Sûresi, 66/6

Tasavvufî Kaynaklar

• Vahdet-i vücûd: İbn Arabî, Fütûhât-ı Mekkiyye — Zaman ve mekânın Allah’ın nuruyla ihata edilmesi
• Ölmeden önce ölmek: İmâm Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn, IV. Cilt — İnsanların içinde yaşayarak ölmek
• Muhammed Mustafa’yı hayal etmek: İmâm Rabbânî, Mektûbât, I. Cilt — Râbıta ve Peygamber muhabbeti

Fıkhî Kaynaklar

• Cem namazı: Mergînânî, el-Hidâye, I/80 — Zorunluluk hâlinde namazları cem etmek câizdir
• Helal kazancın sıralaması: Ganîmet, ticaret, sanat, ziraat, kira — İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr, V/240

Sohbetin Özeti

Bu sohbette dünya hayatının ne terk edilmesi ne de dünyaya kapılınması gerektiği, farz ibadetlerin — özellikle namazın — vazgeçilmez olduğu, zamanın Allah’ın nuru olduğu ve zamana sövmenin küfür olduğu vurgulanmıştır. Ölmeden önce ölmenin insanların içinde yaşayarak, onlara hizmet ederek, Allah’ın sıfatıyla sıfatlanarak mümkün olduğu; Muhammed Mustafa’nın şefaatinin hak olduğu ve O’nu hayal ederek yaşamanın dervişlik ahlâkının özü olduğu ifade edilmiştir.

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Hâl, Zikir, Kalb, Sünnet, Râbıta, Muhabbet, Vahdet, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı