Bayram: Kadınların Bayram Namazına Çıkması

Ümmü Atiyye radıyallahu anha naklediyor: Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem bize Ramazan ve Kurban bayramlarında çıkmamızı emrederdi. Kocaya gitmemiş genç kızlar, çadırda yaşayan genç bâkireler ve aybaşı olmuş kadınlar olarak hep birlikte çıkardık. Aybaşı olanlar namaza iştirak etmezlerdi; uzaktan vaaz ve nasihat dinlerler ve Müslümanların dualarına katılırlardı. Dedim ki: “Ey Allah’ın Resûlü, birimizin cilbâbı (dış elbisesi) olmayabilir.” Şöyle buyurdu: “Kız kardeş ona kendi cilbâbını giydirsin.”

Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri kadınları cuma namazlarına ve bayram namazlarına tabiri câizse mecbur kılardı. Ay hâli olan kadınlar namaz kılmazlar; mescidin hemen bittiği yerde farklı bir yerde toplanarak duaya katılırlardı. Bütün namaz kılabilecek olan kimseler mescidde toplanırlardı. Diğer rivâyette: “Bayram günü namaza çıkmakla emrolunurduk. Ay başı olan kadınlar da çıkarlardı, erkeklerin arkalarında tekbir alırlardı, o günün bereketini ve feyzini umarak onlarla beraber dua ederlerdi; ama namaz kıldırmazlardı.”

Bayram Namazı ve Tekbirlerle İlgili Hadîsler

Bayram Namazına Sütre ile Çıkmak

İbn Ömer radıyallahu anh naklediyor: Allah Resûlü sallallahu aleyhi ve sellem Ramazan ve Kurban bayramlarında ucu demirli uzun bir değnekle namaza çıkardı. Onu sütre olarak diker ve ona doğru namaz kıldırırdı.

Bayramları Tekbirlerle Süslemek

Ebû Hüreyre radıyallahu anh’tan: “Bayramlarınızı tekbirlerle süsleyin.” Ramazan bayramında her farz namazdan sonra tekbir getirmek önemlidir. Halkımız arasında sadece kurban kesenler getirir diye bir anlayış yerleşmiş; ancak Ramazan ve Kurban bayramlarında tekbir getirmek sünnettir. Bilhassa Kurban bayramında Arife günü başlayıp bayramın üçüncü günü akşama kadar Hanefîlerce tekbirler devam eder.

Bayram Gecesini İhya Etmek

“Kim Ramazan ve Kurban bayramının gecesini ihya ederse kalplerin öleceği gün onun kalbi ölmez.” Bayram sabahına bağlayan gece mi, yoksa Arife gecesi mi olduğu konusunda ihtilaf vardır.

Bayram Namazını Kaçıran

“Kim bayram namazını kaçırırsa yetiştiği takdirde dört rekâtı tamamlayarak namazını kılsın.” Geç kalan kimse iki rekât olarak değil, dört rekât olarak kılacak.

Bayram Namazı için Sahreye Çıkmak

Hz. Ali efendimizin nakliyle: Bayramlarda namaz için sahreye (musalla/namazgâh) çıkmak sünnettendir. Önceden musalla veya namazgâh denirdi. Orada cuma namazı kılmak, bayram namazı kılmak, ordu savaşa gideceği zaman toplanıp namaz kılmaları, dua etmeleri — bunlar geçmişte sünnet olarak icra edilen uygulamalardır.

Günlerin En Büyüğü

“Allah katında günlerin en büyüğü Kurban Bayramı günü ve Karer günüdür.” Karer günü, Kurban Bayramı’nın ikinci günüdür.

Bayramlaşma Sünnetleri

Ramazan ve Kurban Bayramı’nı ihya etmek, bayram namazlarına gitmek, bayram namazına giderken yaya olarak yürümek, dönüşte aynı yolu tercih etmemek sünnettendir. Ramazan bayramında evden çıkmazdan önce birkaç lokma bir şeyler yemek, Kurban Bayramı’nda ise yememek, hatta mümkünse ilk önce kurban etiyle yemek sünnettendir.

Bayramlaşmak, birbirine bayramı tebrik etmek, mübâreklemek sünnet-i seniyyedendir. Anne, baba, akraba, komşu, arkadaş, eş, dost hepsiyle bayramlaşmak önemlidir. Bayramlaşmada insanların birbirlerine hediyeleşmesi, birbirlerine yedirmesi, içirmesi, birbirlerini hoş karşılaması sünnet-i seniyyedendir. Büyüklerin evlerini terk etmemesi, küçüklerin büyükleri ziyaret etmesi, eşdeğerde olanların birbirlerini ziyaret etmesi sünnettir. Bayramı bayram gibi yaşamak, bayramı bir ibadet tadında, neşe tadında, sevinç tadında görüp öyle yaşamak Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretlerinin sünnetlerindendir.

Kaynakça

Kur’ân-ı Kerîm

• el-Kevser 108/1-2 — “Rabbin için namaz kıl ve kurban kes”
• el-Hac 22/28 — Belirli günlerde Allah’ın adını ansınlar (teşrîk tekbirleri)

Hadîs-i Şerîf

• Buhârî, Îdeyn 2 (nr. 324) — Ümmü Atiyye hadisi: Kadınların bayram namazına çıkması
• Müslim, Salâtü’l-Îdeyn 1 — Aynı hadis, farklı rivâyet
• Ebû Dâvûd, Salât 248 — Bayram namazına çıkma emri
• Nesâî, Salâtü’l-Îdeyn — Kadınların bayram namazına çıkması
• İbn Mâce, İkâmet 157 — Bayram hadisleri
• Buhârî, Îdeyn 12 (nr. 973) — İbn Ömer: Sütre ile bayram namazı
• Ebû Hüreyre rivâyeti — “Bayramlarınızı tekbirlerle süsleyin”
• İbn Mâce, Sıyâm 68 — “Bayram gecesini ihya edenin kalbi ölmez”
• Hz. Ali rivâyeti — Bayramlarda sahreye (musalla) çıkmak sünnettir
• Ebû Dâvûd, Menâsik 19 — “Allah katında günlerin en büyüğü Kurban Bayramı günü ve Karer günüdür”

Fıkıh

• Merginânî, el-Hidâye — Bayram namazının hükmü, teşrîk tekbirlerinin süresi (Arife’den bayram 3. gün akşamına kadar)
• Kâsânî, Bedâiu’s-Sanâi’ — Bayram namazını kaçıranın dört rekât kılması
• İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr — Bayramlaşma âdâbı, bayram namazına yaya gitme sünneti

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Hâl, Kalb, Sünnet, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı