Vesvese: Rüyada Üstad Görmek ve Vefat Eden Şeyhle İntisap
Üstadımız Abdullah Efendi hazretleri kendini Kur’an ve sünnet dairesindeki bir tasavvuf yoluna adamış bir veliydi. Velilerle alakalı ‘hayatta iken ve sabitleri: Siz onlara ölün demeyiniz, onlar haydırlar, yaşarlar.’ O yüzden üstadımızın rüyada görünmesi sahihtir. Ehli sufi, veliliği manen ispat edilmiş olan kimselerin şekline ve şemaline şeytanın girip üzerine yürümesi mümkün değildir.
Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri kendi şeklinin ve suretine şeytanın giremeyeceğini beyan etmiş. Aynı zamanda zayıf hadis olarak hadisçiler böyle yorumlarlar: ‘Benim ve halifelerimde.’ O yüzden veliler de Hz. Peygamber’in halifesi konumundadır. Velilerin de mürşid-i kamilin de şekline, suretine şeytan giremez.
Allah rahmet eylesin Şeyh Efendi hazretleri vefat edeceği zaman herhangi bir kimseye işaret etmemiştir. Bana söylediği söz: ‘Oğlum herkese söyle, ister yapsınlar, kimi rüyada görüyorlarsa ona intisap etsinler.’ Vefat etmiş bir şeyhle intisap edilmez. Bir kimsenin üstadı vefat ettiğinde istihare veya istişare yaparak bir üstada bağlanması gerektiğini söyler ve emreder.
Vesvese Meselesi
Vesvese genel manada hepimize gelir. Sahabe de bu noktada vesveseye düşmüş. Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretlerine gelmişler, ibadet esnasında vesvese gelir diye. Hz. Peygamber bunun imanlarından dolayı olduğunu ve şeytanın imandan dolayı insanı vesveseye düşürmeye gayret ettiğini söylemiş.
Bu vesvese sadece namazda değildir. Sadece zikirde değildir. İnsanın bütün hayatının içindeki bütün hayırlı işlerinde şeytan ona vesvese verir. Bir arkadaşını ziyaret etmeye giderken verebilir. Annesini babasını ziyarete giderken verebilir. Eşiyle ilişkilerinde de verebilir. Samimi arkadaş dost arasında da vesvese verebilir.
Sakal ve Sarık Meselesi
Sakal bırakmak sünnettir. Takke ve sarık sarmak da sünnettir. Bu şekilde dışarıda dolaşmak devrim kanunlarına aykırıdır. Hatta Osmanlı’nın son batılılaşmasıyla beraber sarık ve takke yasaklanmıştı. Kılık kıyafet kanununa göre takke ve sarık takmak yasaklanmış, cübbe giymek yasaklanmış.
Allah rahmet eylesin üstadımız bu noktada ders anında, namaz zamanında sarık ve takke takılmasını tavsiye ederdi. Sufiler, sufi terbiyesi noktasında eğer üzerinde bir sufilik alameti olur da insanlar onu çok methederler, çok överlerse, bu methedilmeden dolayı kendi nefsine bir şey geleceğini düşünerek sufilik alametlerinden uzak dururlarmış. Bu ilk sufilerin yoludur.
Sonraki sufiler kendi yollarını ve konumlarını beyan edecek alametler üzerlerinde taşımışlar. Mesela Haydarilerin önlerinde çizgiler vardır: İki tane olursa Derviş Haydarisi, dört tane olursa Nakib-i Nukabba Haydarisi, altı olursa Halife, yedi olursa Şeyh Haydarisi. Böyle bir usul ve kaide çıkarmışlar.
Kibir ve Gurur Tedavisi
Kibir ve gurur tedavisi için ne önerirsiniz? ‘Bilmiyorum’ deyin, kimseye tepeden bakmayın, yeter. Bütün insanlık tarihinde en büyük sıkıntı insanların bilmesinden kaynaklı. O çok biliyordu her şeyi, o çok zekidir, o çok akıllıdır. Allah muhafaza eylesin. Dervişlik ise hiç övünmeye gelmez. Derviş görümsüz gerek. Görümsüz olan bir derviş Allah’a dost olsun.
Tövbenin Tövbesi
Hz. Mevlana Mesnevi’de buyurur: Şu tövbe etmekten ne vakit tövbe edeceksin? Senin tövbenin de tövbeye ihtiyacı var. Bir kimse tövbesinde samimi durmaz, tövbesinde istikamet üzere olmaz. Tövbesinde istikamet üzere olmayınca o tövbede yalancı olmuş olur.
Ben bir daha gıybet etmemeye söz verdim deyip on dakika sonra yine gıybet ediyorsan senin az önceki tövben yalan bir tövbeydi. O tövbenin de tövbeye ihtiyacı var. Allah rahmet eylesin Şeyh Efendi hazretleri buna tavuk tövbesi derdi. Karnı acıkınca gider necis yer. Karnı doyduktan sonra gagasını yere silmeye başlar: Tövbe yarabbi bundan sonra yemeyeceğim. Ama karnı acıkınca yine gider yer.
Aşk Çile Çekmek midir?
Aşk çile çekmek değildir. Aşkı biz çile çekmek olarak görürsek aşkı kötülemiş oluruz. Herkes aşıklığı çile çekmek olarak gösterir, gelmesinler diye. Kalabalık etmesinler diye. Bakın burada bir zorluk var, burada bir sıkıntı var, burada bir çile var derler.
İbrahim aleyhisselamın ateşini dışarıdan bakanlar onu ateşin içerisinde gördüler. Ama İbrahim aleyhisselam o ateşin içerisinde gül bahçesinde oturur gibi oturuyordu. Sara annemiz parmağını içine atınca o zaman anladı ki içeride rahatlık var, huzur var, mutluluk var, aşıklık var.
Ya Sev Ya Terk Et Sözü
Ya sev ya terk et sözü doğru bir söz değildir. Bu siyasi bir slogandır, sufi söylemi değildir. Sufi bir kimseye ‘ya sev ya terk et’ demez. Onu sevmediğini bilse dahi bağrına basar. Onu sevmediğini bilse dahi onu kendine çekmeye çalışır. Olur ki Cenab-ı Hak ona merhamet eder, olur ki Allah ona hidayet eder, olur ki Allah onun kalbini yumuşatır diye bakar.
Dışarıdan Bakış ve Şeyhe Para Meselesi
Şeyh dediğin kimse dervişlerden para toplamalı, şeyh dediğin kimse dervişleri ütmeli diye bir zihniyet var insanlarda. Eğer bir Şeyh Efendi bundan uzak durursa bu sefer başka dedikodular başlar: Nereden geliyor? Parayı nereden buldu? Fısıldaşırlar, dolaşırlar dervişlerin arasında.
Bunu ciddi bir şekilde söylüyorum: Bir gün sohbete geldim, zikre geldim, gittim diyerek sizden bir kuruş para istersem sakın vermeyin. Kendi nefsime kendime bir şey istersem sakın vermeyin. Hatta borç para istersem dahi vermeyin. Bunu söylüyorum, nefsinizde güğür çöksün.
Sufi Adabı: Vakti Değerlendirmek
Sufilerin adablarından biri de vakitlerinde kendilerine gerekli olanı yapmak, geçmiş ve geleceği düşünmekle uğraşıp durmamaktır. Serh İbn Abdullah şöyle demiş: Geçmiş vakitle meşgul olmak ikinci bir vaktini zayıf etmek demektir. Vakit en değerli şeydir, onu en değerli şeyle meşgul et.
Şakik şöyle demiş: Geçmiş işlerin üzüntüsünü çekmek, gelmemiş işlerin tedbirini düşünmek ömrünün bereketini giderir.
Kaynakça
Hadis-i Şerif Kaynakları
- Vesvese hadisi (imanın alametidir): Müslim, İman 209, Hadis No: 132; Ebu Davud, Edeb 110
- Rüyada Peygamber’i görmek — şeytan suretine giremez: Buhari, Ta’bir 10, Hadis No: 6993; Müslim, Rüya 11, Hadis No: 2266
- Velilerin suretine şeytan giremez (zayıf hadis): Halifelerim de dahil rivayeti — hadis kaynakları
- Münafıklık alametleri (yalan, sözünde durmamak, emanete ihanet): Buhari, İman 24, Hadis No: 33; Müslim, İman 106, Hadis No: 59
- Sakal bırakmak sünnettir: Buhari, Libas 64; Müslim, Taharet 56
Kur’an-ı Kerim Kaynakları
- Velilere ölüm demeyiniz, onlar diridirler: Bakara Suresi (2), Ayet 154; Al-i İmran Suresi (3), Ayet 169
- İbrahim aleyhisselamın ateşi: Enbiya Suresi (21), Ayet 68-69
- Her kavme peygamber gönderilmesi: Nahl Suresi (16), Ayet 36; Fatır Suresi (35), Ayet 24
Tasavvuf Kaynakları
- Hz. Mevlana, Mesnevi — Tövbenin tövbesi: ‘Şu tövbe etmekten ne vakit tövbe edeceksin?’
- Şihabüddin Sühreverdi, Avarifü’l-Maarif — Sufi adabı: vakti değerlendirmek, geçmiş ve gelecekle uğraşmamak
- Serh İbn Abdullah — ‘Geçmiş vakitle meşgul olmak ikinci vaktini zayıf etmek demektir’
- Şakik el-Belhi — ‘Geçmiş işlerin üzüntüsünü çekmek ömrün bereketini giderir’
- Haydari sufi kıyafet geleneği — Çizgi sayısına göre derece: 2 çizgi Derviş, 4 çizgi Nakip, 6 çizgi Halife, 7 çizgi Şeyh
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi