Mesnevi Şerhi konusunda Mustafa Özbağ Efendi sohbeti. Bu yazıda Mesnevi Şerhi hakkında tasavvuf perspektifinden önemli bilgiler ve değerlendirmeler bulacaksınız. sen ayağa batan diken böyle zor bulunursa gönlüne batan diken Ne olur cevap ver bakayım O her aşağılık kişi gönüldeki dikeni görseydi gamlar herkese en uzatabilir miydi hiç Bu bir önceki beyit ahını bir kimse ayağına diken batarsa ben onu diliyle ıslatırız önce dikeni iğnelere çıkarmaya çalışır acıyı acıyla sökmeye çalışır ama iğne ile onu çıkarmaya çalışırsa çıkaramazsa dili yoğun Islatır diliyle ıslatıp yumuşatır diliyle ıslatıp yumuşadıktan sonra çıkarıldığı Hz Mevlânâ diyor ki Sağ ayağıma Tan diken böyle zor bulunursa da gönüle batan diken nice olur cevap ver bakayım ayağını böyle bir diken battı bizim dünyamızı kararttı bizim Tarcan evimizden vurdu bizim ciğerimizi yaktı biz onu çıkarmak için o kadar sıkıntılar çektik onun acısından kurtulmak için bu kadar problemler yaşadık diyor ki bir de gönlüne vatanı düşünün Eğer gönüle öyle bir diken batarsa vay senin haline O dikeni çıkarmak için uğraş Allah uğraş ve bu dikenle gönül sızısı gönül sancısı bu gönlüm bir kimseye sevmesi bir kimseye aşık olması ama mecaz ama hakikat pek ayırmak istemiyorum bunu ama gönül birisine vurulmuş Gönül birisine tutulmuş gönle Birisi bir iğne saplamış ziplenmiş gönlüne bir iğne takmış bir kimse bu İster şeytandan gelsin ister rahmandan gelsin ister bir kulağa olan Sevda olsun isterse bir ağacı olan sevda Olsun sonuçta gönüle bir diken batmış o gönüle diken batınca onun acısını sancısını düşünsen gönüle bir diken batınca o dikeni çıkarmanın zorluğunu düşünsen gönüllerde bir diken batsa Eyvallah Şimdiki insanların gönüllerinden Binbir diken var şimdi ki insan bu gönüllerinde bin bir tane hançer var Şimdiki insanların içinde Binbir tane Bıçak Yarası Dil Yarası Gönül Yarası Var düşünebiliyor musunuz sen sen bir de bundan haber versen bir de bundan bize söz et yani o biz gönlüne batan dikeni nasıl çıkaralım o gönlümü yaralayan o gönlü hançeriyle Dilim dilim edilmiş onu nasıl tedavi edelim diyor ki bir de sen buna cevap ver her aşağılık kişi bu gönüldeki dikeni görseydi gamlar herkese en uzatabilir miydi hiç o aşağılık kişiler o düzenbazlar o haylazlar ogam bazlar o hasetçilere Row dedikoducu dedikoducular o Gıybet Çiler o Allah tanımazlar Peygamber tanımazlar o yol yordam bilmeyenler o hukuk tanımazlar Bunlar bunu nasıl bilecekler bunu Nasıl anlayacaklar bunu nasıl tedavi edecekler bunu tedavi edecek olan bunu anlayacak olan aşağılık bir kişi olmaması lazım O yüce kimlikle olmalı Yüce kişilikli olmalı o gönülleri tedavi edecek olan kimse Muhammed Mustafa kokmalı o gönülleri tedavi edecek olan kimse Yusuf kokmalı Yunus kokmalı İbrahim kokmalı Musa kopmalı o gönülleri tedavi çok olan kim Allah Hz İbrahim Ethem kopmalı Abdulkadir Geylani kopmalı Ahmed Er Rufai Hz Mevlânâ şems-i Tebrizi kokmalı o aşağılık kişilerin işi değil o Gönül sancılarını o Gönül yaralarını tedavi etmek bu birisi eşeğin Kuyruğunu altına bir diken kor eşek onu oradan çıkarmayı bilmez çift atar durur çifte attıkça diken Daha ziyade batan bir akıllı gerek kiti kendi tutup çıkarsın işte insanlar vardır etrafınızda hayvan yetendir ona o hayvan iyette olduğundan onlar Çok affedersiniz eşek statüsünde eşeğin Kuyruğunu altına bir diken koyarsınız eşeğin çift atmadı yer kalmaz Allah’ım hasta olur çifte atmadı yer kalmaz avamın bir tarafına dokunursunuz dokunduğunuzda pişman olursunuz o yıkamadık yer bırakmaz dünyayı cahiller Yakar dünyayı cahiller yıkar dünya cahiller toz duman altı na na getirir dünyanın altını üstüne getiren cahil insanlardır cahil nedir Allah tanımayanlar dır p bu tanımayanlar dır cahil insanlar bakın Allah ve Peygamber’i tanımak iman etmekle yetmez o kimsenin amel etmesi gerekir o kimsenin ameliyle imanını tecelliyâtı mı göstermesi gerekir dünya yıkarsan cahiller yıkar Bir de birisi demiş dünyayı yakarsa Aşıklar yakardı değil dünyaya Aşıklar imar ederler mamur ederler onlar hiçbir şey yıkmaz lar hiçbir şey yapmazlar yakanda yıkanda Cahil insan avam insan eşek tabiatı insanlardır bu düzen Bozanlar eşek tabi yaptı insanlardır onların siz insan statüsünde insan görünümünde olduğuna bakmayın cenab-ı hak buyurdu ki eğer nefislerine Uyan varsa hayvandan daha aşağı mahluk olurlar Allah Allah insana ahsen-i takvim üzerine yarattı ğı eyvallah var ama o insan nefsine uyarsa hayvandan daha aşağı mahluk olur yaratık olur o yaratık Senin gibi yar senin gibi içer senin gibi uyur ama yaratıktır huyu olarak ahlak olarak hayvandan aşağı dır senin gibi yar senin gibi içer senin gibi uyur ahlak olarak yücelerde dolaşır Kimisi meleklerden Üstün olur Cebrail’in gidemediği yere gider Muhammed Mustafa İyi o zaman her gördüğün insan aynı insan değildir işte cahil bir kimsenin bir tarafına diken batarsa ortalığı tozu dumana bayağı ya onun bir tarafına diken batarsa hamile tekmeler ortalığı o dikenden kurtulur mu Hayır o dikin O dükkanı ondan çıkar mı Hayır ama o definir boyna O hep indikten sonra ben çok sinirliyim ya da 3D bindikten Sonra işte ben şöyle Ben de hastalık vardır te bindikten sonra böyle yapmamalıydım da cahil o dikeni almış koltuğun altına fitne çıkarır o fesat çıkarır ortalığa tekme atmak fitne fesat çıkarmak gıybet etmek dedikodu etmek eşek tekme atar eşek tekme taradım kafasını yarar gidersin bir tarafa ama eşek tabiatı bir kimse fitne çıkarır toplumu bozar çok düzgün yolda gidenin yolunu değiştirir fitneciler Gıybet Çiler dedikoducular a lamba fazla ve onların kuyruk altlarına bir dükkan batmıştır bu şeytan onların kuyruk altına bir diken koyar ne diyeceksiniz ki ya insan onun kuyruğu var mı Vallaha da var billaha da var bu Çıplak gözle görülmüyor onun kuyruğu kiminde tilki kuyruğu var kimin de kurt kuyruğu var kiminde ise kuyruğu var kiminde de ve kuyruğu var ne var bu hayvan suretinde Bu domuz suretinde var o şeytanla gelir onların kuyruklarına müzik kanka ya ama onlar başlar tepinme ortalıkta ortalıkta tepinir onlar büyükmüş küçükmüş Saymaz Onlar bu şeymiş bu Derviş miş bu su hepimiz Saymaz Onlar bu halimi Saymaz ona bu with an neymiş babamı Saymaz bu koca aymış bu kadınmış bu çocukmuş Saymaz onlar peynirler ortalıkta Ben ona Akil bir kimse gerekir ki şeytanın iyileştirdiği dikeni oradan alsın bu hl2 Diken bu konulmuş eşeğin yan yana geldiğini düşünebiliyor musunuz Ona bir de üçüncüsünün eklendiğini düşünüyor musunuz sürü dağıtır ona ve ortalığı dar mantas ederler tasavvur edin dört tane Beş tane eşek düşünün 4-5 tane eşeğin Kuyruğunu altına dikeni koyun bu bahçeye salın o kimse kalmaz burada var bunun insan görüntüde olanlarını düşünün bu Akil bir kimse olacak ki o dikeni oradan alsın da o sakinleşsin Bu bir Veli lazım O diken oradan alsın sakinleşsin hayvancağız bu Bir mürşit gerek Onun dikenini alacak diken almak için o diken onun deliğine bakacak var ya bu amoa kilo Veli ve o Allah’la tutar ya ve o Allah’la görür ya bu kuyruğunun altından diken alınca sakinleş Eko bu sakinleşince sükunet acık ortalık ben onu Akil bir insan lazım siz düşünün ve bu diken gönüle batarsa ne olur avamın gönlüne batarsa bu yıkar ortalığı Allah Allah bizi muhafazada bu gücümle müzik oraya bu gücümle mizi Muhammed Mustafa’nın ahlakı ile ahlaklanmak Ran cümlemizi Kur’an’ın ahlakı ile ahlaklanmak daha cümlemizi sırat-ı müstakim dede o o bu çiftte attıkça diken Daha ziyade batar bir akıllı gerek ki dikeni tutup çıkarsın o Her kavmin bir Akıllısı vardır O her mahallenin bir Akıllısı vardır O her toplumun bir Üstadı bir şey he bir Akıllısı vardır ama o da ne yapacak dikeni çıkaracak Bak eşek diken yüzünden Can acısıyla çifte atar da yüz yerini daha yaralar o eşek etrafa zarar vermekte kalmaz ya ya kendine de zarar verir her tarafını yaralar bereler ve o diken yüzünden o diken yüzünden oraya buraya yumruk atıp oraya buraya laf yetiştireyim diye kadar kendisini de yaralar kendisini de her tarafından kahve One Akar bakar kendisine kendisinden utanır bakar kendisine of Yaram dar etrafına verdiği zararlar düşünmez bakar Kendisine bunu geçmiş dönemden söylüyorum iyi bir arkadaş geldi bana ama sende de arkadaşlara söylüyorsun kimse bana selam sabah vermiyor dedi Güldüm ben de Ben dedim kaç yıl benimle beraber durdun o dedi ki abi 5-6 yıl 5-6 yıldan beri dedim hiç ağzımdan duydun mu şu adama selam verme diye sana söylediğimi duymadım dedi Sen hiç Cemaatte duydun mu dedim ben duymadım dedi hiç yakın daire mi böyle bir şey söyledin mi dedim ben söylemedim Dedi Ben dedim nereden çıkardın bunu arkadaşlar bana selam vermiyor dedi ne dedim bir şey senin en çok sevdiğine hakaret etse sen ona selam vermeye devam eder misin dedim mı kaldı Bu Gönül ister ki dedi Evet arkadaşlar sana selam versinler Ben seninle konuşsunlar var ama sen dedin zehrini akıtmaya çalışıyorsun sen zehrini akıttı Bundan dolayı insanlar senden zehir almak istemiyorum ya Neden kızıyorsun ki kendine bak dedim Ben dedim Halin vaktin yerinde olabilir bu zengin olabilirsin kendinize herkes sana selam vermek zorunda mıdır Ama sen yine öyle bildirdim Ama sen yine öyle bil Ya ben 27 yıldır bu dergâhın içindeyim O da bir kimse demişimdir bu adama selam vermem bu adama bu adamın tecri dedin diye Bu bir Veli ne hakkı var mıdır Vardır Allah Hz Peygamber sallallahü ve sellem Hazretleri iki tane cihattan geri kalan sahabedeki bunlardan selamı kesin o herkes onlardan selamı kesti da onlarda gittiler kendilerini direğe bağladılar başladılar tövbe etme o cenâb-ı hak on nefislerini temizleyenler var ya Allah onlardan razı dır deyince ayeti kerime gelince bağdan çözdüler kendilerine Bu audrina da tövbe direği olarak kaldı ve mescid-i nebevi’de vardı Sonradan onları kaldırdılar yok ettiler yıktılar Messi’nin direne Bağlamışlar the kendilerine bu Daha bugüne kadar hiç kimseye selam vermeyin demedim ve O kardeşe geçmiş dönemden söylüyorum O kardeşe dedim ki Ben hayatım boyunca dedim hiç kimseye şunu demedim bu adama selam ver bu adama selam verme ama hiç kimse beni ilgilendirmez dedim bu noktada bu Ama birileri senden selamı kestiyse kendine bak dedim Sen neden filanca dan kesmiyorlar da senden kesiyorlar dedim kendine bak Bak işte Allah bizi affetsin bir kimse etrafına zarar vermekte kalmaz Sen kendine de zarar veren verir Nefsine uyan kimse kendini helak etmez Sadece de etrafında helak eder Hani edeple alakalı bir mesnevinin başında geçen kısa bir Risale vardı Bıdı diyordu ki e****** sadece kendini yakmaz bu dünyaya ateşe ver ve edebiyat etmeyen kimse sadece kendine değildir zararı etrafına zarar verir şu felsefe İslami değildir var ya bu adam içiyorsa kendine zarar Hayır ki bu adam bir şey yapıyorsun zararı kendine Hayır ve İslam Senin kendi kendine zarar vermenize yasaklar Ama sen kendi kendine de zarar veremezsin o kendi kendine zarar verme zulümdür ve Müslümanlar zulme karşı mücadele ederler Ama siz bir kötülük gördüğünüzde elinizde mümkün değilse dilinizde o da mümkün değilse kalbim bu ne delikten kötülüğü önlemeye çalışınız bir kimsenin kendi kendine zarar vermesi kötülüktür ama biz onu elimizde mümkün değilse dilimizde mümkün değilse Kalbe bu zaten önlemeye çalışırız İyi o zaman kuyruğunun altına diken batmış bir eşek ben kendi kendime zarar veriyorum diyemez ama biz Müminler olarak Müslümanlar olarak onun kendi kendine zarar vermesini de önlemekte mükellefiz de bundan mükellefiz var ya içiyoruz araçı zararı kendine değil kardeşim O içen zararı kendine değil bana da zararı var onun Ben 10 daha çabuk hasta oluyor sosyal sigortalardan benden fazla faydalanıyor bu daha fazla hap yutuyor daha fazla ilaç yatıyor Daha fazla hastanede kalıyor Daha fazla işgücü kaybediyor daha fazla rapor oluyor daha rantabl çalışmıyor ekonomik değil bu zulme diyorlar bize O bize zulmediyorlar bu içki içenler sigara içenler haramla iştigal edenler haram istemeyenlere zulmediyorlar bu kumar oynayanlar oynamayanlar a o Müslüman bunlara sessiz kalamaz Yok ya ne yapalım içiyoruz adam kendine çok Kendine içmeye kardeşim Devleti zayıflatıyor Ben ona daha fazla tedavi masrafı gidiyor ama o daha fazla hasta olduğundan daha fazla rapor alıyor bu adam akşamdan Hiç mi şarkısının gitmiş devlet dairesinde çalışan işine bakamıyor kafası çalışmıyor basmıyor mankafa ayrılmamış ki daha O ne demek kendine zarar veriyor bu esnaf kendine zarar vermiyor sadece iş kaybediyor yanındaki elemanın parasını ödemiyor sigortasını demiyor vergisi ödemiyor bu iş kaybı adam içki içmek için Dükkanı başlıyor dükkan iş yapmıyor köreliyor Cadde yanındaki de iş yapmıyor sarkıntılık ediyor da kadınlar oyun caddeye girmiyor içki kokuyor ağzı kadın o caddeye girmiyor Orada diyor içki kokan insanlar var diyor Biz önünde hiç geçiyor millet çok küçük küçük masalar leblebiler orada ayakta içseydin uğraşıyor oradan bir kadın geçemiyor bir kız geçemiyor o Cadde ölüyor ve o Sokak ölüyor ve o Sokak uygunsuz disiplinsiz o Sokak emniyetsiz bir sokak oluyor O adamların bağırırlar açık yarıya kadar göbekler şişmiş ortaya ara ya iki tane leblerinden bir şey diyeceğim işlemciye sokağın ortasında kümelenmiş ler bu gece 9.00 10.00 oradan bir bayanın geçtiğini düşünebiliyor musunuz bu oraya küçük tabureler ipin eklenmiş ler Sen kime zararı bu sarkıntılık ediyorlar yoldan geçen bir kadına kıza ne var duyuyorum bu ve kızcağız oradan yoldan geçiyor bu saatte Nerede kaldın be o döndüm Bana mı dedin dedim Yok adam sana demedim dedi Kime dedin dedim ya hacı abi Sana demedik dedik ya dedi bana mı dikkat ediyorsun dedim Yok estağfurullah dedi Senin kime söylediğini biliyorum dedim Ya ben iş alırım başıma ha dedim ya Ben dedim işe hazır mı yani bu özür dileriz Hacı Abi sizin bacınız olsa ne olacak dedim O sizin hanımınız olsa ne olacak Bu bir sustukça bu Sarhoşlar ortalığı ele alıyor Bu bir sustukça Haramzadeler geliyor başımıza bu kötülüğü elinizde mümkün değilse dilinizde mümkün değilse Kalbe muz ederek ten önlemeye çalışırız Allah muhafaza eylesin o diken çıkaran hekim ustaydı yerden yere elini komada sınama daydı cariye yi ve o gelen Hekim Usta bir Hekim Mürşidi Kamil ve o diken çıkarmakta ev la la o cariye yine yaptı da baktı rabıta etti câriyenin üzerinde elini gözünü manevi olarak gezdirdi ve câriyenin gönlünden o dikeni çıkardıgı Çünkü o diken şeytani miydi Kendi o dikeni şeytan simitle mişti Onun gönlüne ve o dikenli oku şeytan atmıştı ama biz de Hero Kapanı erostan geldi zannediyoruz Biz aşk tanrıçası ay Eros’un oku bize denk geldi ahmak şeytanın oku Ama sen şeytanın Okulu Eros’un oku zannediyorsun Eros’un da bir şey zannediyorsun Helenistik çağda o herkes birer oku bekliyor Oh şeytandan bu nefis Çünkü o Allah bizi affetsin o cariye cidden hikaye yolu dostlarını hallerini soruyordu oh oh Ekim soruyor ona adın ne soyadın mı Nerede yaşadın ne iş yapıyorsun ya hani gidersin ya Doktora sorar Baban da ki hastalık Neydi Ben gitti mi soruyorum diyorum Babam da kanser vardı Doktor baştan yaz ölüm sebebi kanser annemin ölüm sebebi şeker gözleri sıfır görmez oldu Böbrekler bitti Kalp büyümesi oldu tansiyon oldu ve ritim bozukluğu oldu annemin ölüm sebebi bu diyor bakıyor doktor bana Baba annem diyor beyin felci getirdi h3u damar Ben de Elhamdülillah atıyorum Şimdi sor Ne soracaksın özzorlar bir şey kalmadı diyor bana Evet tekim sonra adın ne soyadın da ne iş yaptın nerede kaldın Nerede yaşadın öyle ya yaşadığın yere göre hastalık var çünkü o da hekime bulunduğu yerlerden efendilerden gördüğü oturdu şehirlerden hikayeler anlatıyor Hekim onun hikayelerini dinliyor nabzının atışına dikkat ediyordu Demek ki hekim ne yapacak onun anlattığı hayat hikayesini dinleyecek hayat hikayesini dinlerken de onun nabzına bak bak çak ona dikkat edecek Neyi anlatırken mimiklerine hale geldi Neyi anlatırken dudağı titredi Neyi anlatırken gözünde bir damla yaş oldu neyden bahsederken hüzünlendi neyden bahsederken derin bir ağaç çekti Sen neden bahsederken elleri titredi Yüreğim titredi Gibi Gözü titredi Hekim bunlara ne yapacak dikkat edecek 160 beytten İnşallah devam edeceğiz inşâallah.
28. Mesnevi Şerhi 151-159 Beyit Hakkında
Kaynak
Bu metin, Mustafa Özbağ Efendi’nin sohbet kaydından yazıya aktarılmış ve düzenlenmiştir. Orijinal video kaydı yukarıdaki YouTube oynatıcısından izlenebilir.
İlgili Sohbetler
Daha fazla bilgi için Tasavvuf hakkında kaynaklara göz atabilirsiniz.