221. Mesnevi Şerhi 1650. Beyit konusunda Mustafa Özbağ Efendi’nin değerli sohbetlerinden derlenen bu içerik, 221. mesnevi şerhi 1650. beyit hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.
221. Mesnevi Şerhi 1650. Beyit Hakkında
Mesnevi Şerhi (1650. Beyit) konusunda Mustafa Özbağ Efendi sohbeti. Bu yazıda Mesnevi Şerhi (1650. Beyit) hakkında tasavvuf perspektifinden önemli bilgiler ve değerlendirmeler bulacaksınız. ecmain geçen haftadan kaldığımız yerden İnşallah devam edeceğiz Konu başlığı Allah’tan bir şey gelmezse inşâallah Tacirin Hindistan dudularından gördüğünü dudu’ya söylemesi Tacir alışverişi bitirip muradına Nail olarak evine geri geldi şimdi al buraya koyayım tamam hadi tamam peki Hz Pir tekrar konuya döndü Konu neydi bir Tacirin Hindistan’a ticaret için yola çıkmasıydı yola çıkarken de Dudu Yani bugünkü papağan ona bütün herkese sorduğu isteklerini Hindistan’dan getirmek için ve en sondu diye dedi ki böyle böyle Senin bir isteğin var mı O da dedi ki benim orada akrabalarım var benim durumumu halimi onlara arz et dedi onlara anlat Onun da isteği buydu Tabii Hz pirin malum böyle bir konuya girer aradan başka bir şeyler konuşulur sonra tekrar konuya döner tekrar konuya döndü Tacir işlerini bitirdi geri dönüyor her köleye Armağan getirdi Her halaya ihsanda bulundu yani etrafındaki bütün çalışanlara etrafındaki avanesine hediye getirdi hediye bir yere gidip de geri döndüğünde o geri dönüşte hediyeleşmek sünnet o kimse Tacir Hindistan alışverişe gitti geri dönerken de bütün avanesine Ev halkına çalışanlarına kölelerine hepsini de ne yaptı hediye getirdi Dudu Bu kulun armağına hani ne gördün ve ne dediyse söyle dedi papağan da dedi ki ona yani herkese hediye budun benim hediyemle Ne gördün Ne konuştun ne söyledin bunları bana söyle de dedi hani bizim halk tabirinde şöyle bir şey vardır ya hani yediğin içtin Senin olsun Gördüğün konuştuğunu bize anlat derler Bu da onun gibi bir şey yani papağan dedi ki yediğin içtin Senin Olsun ama benim ne alakalı ne orada ne gördün Ne konuştun ne yaptın diye ona sordu Tacir söylemem zaten elimi çiğneyip parmaklarımı ısırarak cahilliğinden akılsızlığından böyle saçma haberi niye götürdüm diye hala pişman olup durmaktayım dedi tacirde ona cevap veriyor Diyor ki orada gördüklerimi duyduklarımı sana söylemem zaten orada o gördüklerimi söyle Ee orada Onun senin söylediklerini söyledim söylediğime de pişman oldum O senin Çünkü senin söylediklerin vardı ben gittim oradaki kuşlara söyledim papağanlara söylediğime de pişman oldum diyor onu cahillik yaptım yani her söz gidip söylenilmez Hani bunu diyor bilemedim senin söylediklerini gittim söyledim Dudu dedi ki efendim pişmanlık neden bu hiddete bugama ne sebep oldu dedi Tacir dedi ki şikayetlerini sana benzeyen dudulara söyledim İçlerinden biri senin derdini anlayınca ödü patladı titreyip öldü Tabii Tacir gitti odulara selam verdi selam verince o kendi elindeki papağanın orada söylediklerine gitti oradaki o papağanları anlattı papağanları anlatınca papağanın birisi Normalde Tacirin dediklerini dinleyince öldü Tacirin önünde Bu sefer de Tacir Ben neden bu sözü söyledim birisinin ölmesine dudunun ölmesine Daha doğrusu kendi dudusunun akrabasının ölmesine sebep oldum kendi dudusunun akrabasına Neden böyle ölümüne sebep oldum diye çok pişman oldu çok ağladı çok üzüldü dedi ki Ben bir cahillik ettim kalktım dudunun dediklerini şikayetlerini bunları aktardım dedi ne yaptım da bu sözü söyledim diye pişman oldum ama bir kere söylemiş bulundum pişmanlık ne fayda verir Demek ki söz ağızdan çıkınca pişmanlık fayda vermiyor Hazreti Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri de Susan kurtulmuştur susmak hikmettir Susan ise pek az demiş Susan kurtulmuştur Demek ki susmak ibadet Hikmet ehli demek hani Başka bir hadisi şerifte Ya hayır söyle ya sus der ya Allah resulü Sallallahu Hazretleri de Susan kurtulmuştur Susan susmak hikmettir ama Susan ise pek azdır diyor yani bu hikmete sahip olmak pek aza nasip olur Yine Peygamber sav Hazretlerine sahabe geliyor diyor ki öyle bir şey öğret ki Ben diyor Hiç kimseden İslam hakkında bir şey sormaya muhtaç olmayayım bakın sahabenin kestirme yoluna bakın Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretlerine diyorlar diyor ki bana bir şey öğret ben dinle alakalı hiç kimseden hiçbir şey Sormayayım bana öyle bir şey öğret Allah Resulü ve sellem Hazretleri cevap veriyor Allah’a iman ettim de sor dosdoğru ol Allah’a iman ettim de yani İman ne eşhedü enla ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden iman ettim deyince Kur’an ve sünnetin komple getirdiklerini İman ediyor ve sonra dosdoğru ol enteresan bir şey bakın dosdoğru yani hayatını doğru Yaşa hayatını yanlışlıklarla örme dosdoğru ol Dost doğru olmak zaten Hayatın en zor tarafı hele ahir zamanda bir kimsenin dosdoğru yaşaması çok zor gerçekten yani bakıyorsunuz insanlar bugün öyle bir ertesi gün başka türlü ateşin daha başka türlü ertesi gün daha başka türlü doğru dosdoğru insan bulmak zor Bu da ahir zaman alameti Yani bir beldede diyor Emin İnsan bir kişidir Derler ki diyor filanca beldede filanca Emin insandır yani emin insan kalmayacak Yani oradaki eminlikten kastın da kasıtlı da ben böyle hani Alim Fazıl Mürşid kimseler olarak görürüm Allah beni affetsin İnşallah Hz Peygamber’e sormaya devam ediyor O sahabe hangi şeyden sakınayım Ya Resulallah Yani neden sakınayım Allah resulü ile eliyle dilini işaret ediyor bu kadar neden sakınayım dilinden dil Hani ben derim Yani dilini koruyan dinini korur diye dilini korursan dinini korursun dilini korumazsan dinini koruyamazsın Allah muhafaza eylesin yine Muaz bin Cebel Peygamber sav Hazretlerine diyor ki bana nasihatte bulun Hazretleri öyle bir nasihati ediyor ki ona bakın herkesin seviyesine göre bir nasihat var herkesin seviyesine göre Muaz Bin cebelin seviyesini dinleyin şimdi bu sufilerde bir öğretidir karşıdaki kimsenin seviyesine göre Esma durumuna göre Esma vermek seviyesine göre rabıta vermek seviyesine göre ona manevi yolda yürütmek bakın Muaz Bin cebele Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hz Allah’ı görür gibi ona ibadet et Hani Hani İman nedir İslam nedir İhsan nedir hadis-i şerifinde ihsanını tarif ederken ne diyordu Allah’ı görüyormuşçasına ibadet etmendir İhsan sonra bir çift altını söylüyordu sen onu görmesen daha iyi her daim onun seni gördüğünü düşünerekten yaşaman öyle ibadet etmendir diyordu işte Muaz Bin cebele de aynı şeyi tarif ediyor O diyor ki bana nasihat et O da diyor ki nefsini ölülerden Say nefsini de ölülerden Say ölmüş Sayın nefsini şimdi Ölene ekmek lazım mı değil Su lazım mı değil evladım mı değil at araba avrat Çoluk çocuk lazım mı değil Ölene lazım Hiçbir şey lazım değil Allah’tan rahmet lazım Bereket lazım Allah’tan Hidayet lazım iman lazım Cennet lazım cemalullah lazım ölüye lazım olan bu ölüye ekmek lazım değil Su lazım değil ölüye eşeğe lazım değil marka gömlek lazım değil marka pantolon lazım değil lüks araba lazım değil öyle öldün gittin 5 metre kefen bulursan ne olur 5 metre kefen bulmazsan kefensiz Yanacağım mı denizde mi boğulacaksın ormanda kaybolacağın hayvanlarımı parçalayacak bir Bombom patlayacak bir yangın mı olacak Ne olacak belli mi değil o kefeni bulamamak da var Ha demek ki ne diyor kendini nefsini ölülerden say otomatikman bir kimsenin fena olması direkt nefsini ölülerden Say fena Makamı onun fena makamı dünya hırsından nefesinden her şeyden kurtuldu sıyrıldı gitti Eğer dilersen senin için bunlardan daha faydalı bir şey haber vereyim mi diyerekten diyor bunlardan daha faydalı sana bir şey söylemiş söyle yine dilini gösteriyor Ona bunlardan daha faydalıdır diyor diline sahip çıkmak işte Tacir ne yaptı Tacir diline sahip çıkmadı Tacir diline sahip çıkmadığından dolayı dudusuyla arası bozuluyor ileri doğru o gelecek şimdi yine bir sahabe diyor ki beni öyle bir ibadete Muttali etki cennete girmeme vesile olsun bana öyle bir ibadet söyle benim cennete girmeme vesile olsun Allah resulü Bak o sahabeye de başka bir tavsiye de bulunuyor aç kimseyi yedir yani açı doyur susuza içer bir kimse susuz içer emri bil maruf yap Yani Allah’ın emirlerine farzlarını ona tebliğ et münkeri Yasakla yani haramlardan onu uzaklaştır haramları ona Yasakla Eğer Gücün buna yetmiyorsa Hayır hariç dilini tut yani ya hayır konuşacaksan Eyvallah Ömür türlü dilini tut bakın aç kimseyi yedir susuza içir aç deyince şimdi zahiren baktınız zahiren baktı baktıysanız ekmek yemek Öyle değil mi bu Zahide açtık Bir de manevi açtık var o zaman madem birisi aç onu doyur o zaman susuz zahiri susuzluk var bir yudum su var millete ama bir de zahiri susuzluk Bir de manevi susuzluk var manen Herkesi sula ne emri bil maruf yap insanlara hakikati anlat insanları doğruyu göster insanları doğru yolu sevk et ikinci Ondan sonra ne geliyor münkerden nehyet yani haramlardan insanları uzaklaştır haramlardan ehlini uzaklaştır eşini çocuklarına elinin altındakileri haramlardan uzaklaştır gücünün yettiğince onlara doğruları anlat gücünün yetince onları haramlardan uzaklaştır Rabbim cümlemizi böyle kullarından eylesin ağızdan bir kere çıkan söz bil ki yaydan fırlayan ok gibidir oğul o ok Gittiği yerden geri dönmez Seli baştan bağlamak gerek sen önce bir kere coşup da etrafı kapladıktan sonra dünyayı harap etse şaşırmaz Yani sen senin başına senin başına ne yaparlar sel gelecek bir yerden değil mi İşte ne diyorlar Dereleri ıslah ediyorlar neden ortalığı sel kaplamasın diye veya ıslah edemiyorlar bir yağmur yağıyor şehirler ne oluyor suyun altında kalıyor herkes kanunlarla şehrin içerisinde dolaşacağız diye uğraşıyorlar veyahut da şehirlerin altyapısı yeterli değil altyapısını güçlendirememişler yemişler içmişler dağıtmışlar paraları Ondan sonra şehirlerin altyapısı berbat olmuş bunlar ne yapmışlar yatırım yapacaklarına insanlara faydalı şeyler yapacaklarına bu milyarlar milyar milyarları gitmişler iki şarkı söyleyene vermişler ne iki dansöze vermişler millete yatırım yapacaklarına gitmişler abur cubur ıvır zıvır işlere paraları yatırmışlar Ee bir yağmur yağıyor ortalık sel bir rüzgar esiyor ortalık perişan veyahut da bir kar yağıyor ortalık perişan neden şehirler doğru yatırım almadığından sebep şehirler doğru kurulmadığından doğru değil kuruluşları böyle olunca ne yapıyor Seli önleyemiyorlar bu işin Zahir kısmı işin bir de Batın kısmı var İşin Batın kısmı ne şimdi Batın kısmı da manevi Seni baştan önüne Haramı baştan önüne sapkınlığı baştan önüne küçücük sivilce daha henüz daha onu baştan önüne sen onu baştan önlemezsen bir gün o kimsenin küfre düştüğünü görürsün bir gün insanların sapkınlığı gittiğini görürsün sapmalar Önce küçük küçük başlar insanlarda küçücük bir şey göz yumarsın ama o büyür giderse sonra küçücük bir şey yani ne olacak canım Bu hadiste zayıf olabilir bak kapıyı aradın burada alimler de demişler zaten bu Hadis zayıf diye sen deme ya sana mı düştü zayıf hadislerde vardır kapıyı araladım bazı hadisler sahih olmayabilir kapıyı araladım bazı uydurma hadisler var kapıyı araladım hangi gönlündeki içindeki nefis kapısını alalım bak küçücük bir şey değil mi Bunu makul gördün ya olabilir ya Herkes hata yapabilir hadisleri toparlarken de hata yapmış olabilirler kapıyı araladın orada küçücük bir şeymiş gibi göründü o kapıyı aradın o sonra büyüyor sonra Ayet inkar ediyor adam kapıyı yaraladığın zaman ayet inkar ediyor ve hatta ya bu Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretlerinin yani böyle bu kadar mucizeleri olmayabilir ya o da bir insandı ya kapıyı araladım sonra bütün mucizeleri inkar ediyorsun Ama bunu bir Hristiyan dünyasında bulamıyorsunuz Hristiyan Dünyası İsa Aleyhisselam’ın mucizelerin anlatıyor bir tane Hristiyan teolog yani din bilimcisi kalkıp da İsa Aleyhisselam’ın İsa Aleyhisselam’ın kendi üzerinden tecelli eden mucizeleri hiç reddetmiyor veyahutta Musa Aleyhisselam’ın mucizeleri hiç reddedilmiyor veya Beni İsrail peygamberlerinin mucizeleri hiç reddedilmiyor ama iş Hazreti Muhammed Mustafa’ya gelince beni İsrail dili giriyor işin içine Bakın beni İsrail dili giriyor yani onlar bizim Peygamber sav Hazretlerine bizim Peygamberimizi illaki peygamberlerine reddedecekler ya onu peygamber görmeyecekler peygamber göstermeyecekler ya bizim İçimizden bizdenmiş gibi görünen hain sütü bozuk kanı Bozukları buluyorlar bunları Hazretlerinin mucizelerini reddettiriyorlar paralar havada uçuşuyor hadisleri sahih göstermiyorlar dolarlar havada uçuşuyor bu böyle dolar karşılığında para karşılığında hadislerin üzerinde sahih olmadığını söyleyenler mucizeleri reddedenlere Allah hepsinin de hepsinde dillerini tuttursun ibret alem için böyle onunla dili tutulmuş olarak bu dünyadan göçüp gitsinler insanlara ibret olsun Çünkü ilimlerini paraya satıyorlar dinlerini paraya satıyorlar ve insanlar dini bilmiyorlar okumuyorlar diyor bir çıkıyor bir adı Profesör yok araştırmacı yazan yok bilmem ne cebi yok bilmem nesi Bunlar çıkıyorlar böyle konuşuyorlar ilk önce Millette kendince bilmediğinden bu küçük sapmalar sonra büyüyor bir bakıyorsunuz ki gençlerimiz Deist oluyor diyor Neden Deist oluyor Sizin gibi deyyusları yüzünden Deist oluyor başka bir şeyden değil sizin gibi sütü bozuk kanı bozuk imanı bozuk kimseler yüzünden Deist oluyor sizin gibi ahlaksız şerefsiz haysiyetsizler yüzünden Deist oluyor sonra diyorlar Bir şeyhi bu dil yakışıyor mu Az bile konuşuyor sebep Yani siz tazecik gençlerin akıllarını fikirlerini gönüllerini bozuyorsunuz Siz zıbarıp gideceksiniz cehenneme boylayacaksınız bu gençlerden gelecek olan nesil ne olacak Sen cehenneme özgü boylucan Gideceksin ama arkadan cehennem kapısı bırakıyorsun be edepsiz 15 yaşındaki çocuk hadislerin sahibi olup olmadığını Tartışıyor 15 yaşındaki çocuk ayeti kerimeleri inkar ediyor böyle ayeti kerime olmaz diyor TikTok nesli böyle küçücük sapma Seni baştan önüne önleyemiyoruz yani o böyle küçücük bir damlanmış gibi başlıyor Bu şahısta da böyledir birey ailelerde de böyledir ailelerde de böyledir topluluklarda da böyledir bir ülkede bir millete de böyledir Siz küçük bir şey görürsünüz onu bir sapmadır küçük bir şeydir ama o büyür gider hani sufilerde meşhur bir benzetme vardır yani 2-3 tane Sufi yola çıkmışlar bir şehirden bir şehre gidiyorlar Bir tanesi çok titiz üzerindeki elbise hemen böyle bir toz bir çamur olunca hemen çitiliyormuş öbür günler diyormuş yani yıkarız bir müddet sonra işte gerek yok o anında çitiliyormuş anında temizliyormuş elbisesini şehre vardıklarında şeyhlerinin huzuruna birisinin elbisesi tertemiz öbür günlerini çamur içinde demiş ki şeyh efendi birinizinki tertemiz Aynı yoldan gelmediniz mi demişler ki efendim Aynı yoldan geldik ama bu arkadaşımız her böyle çamur olduğunda çitiledi orayı temizledi işte diyor Mümin günah işlediğinde hemen tövbe eder sapkınlaya müsaade etmez hemen geri döner Böylece elbisesi temiz olur e vücut mani Vücudunuzun manevi elbisesi var bunu da temiz olarak götürün bakın Vücudunuzun manevi elbisesi var kadınların da erkeklerin de bir kadın bir erkeğe şehvetle baksa o erkeğin manevi elbisesini Deler Bir erkek bir kadına şehvetle baksa kadının manevi elbisesini deler O yüzden ayeti kerime der ki iman eden kadınlar ve iman eden erkekler gözlerini haramdan sakınsınlar sadece bakan kendisi etkilenmez baktığı da etkilenir ve bakan iki günah işlemiş olur şehvetle harama bakan iki günah işledi sebep bir kendisi için günah işledi iki karşıdaki kimsenin manevi arr perdesinin yırttı Ar perdesini yırttı sadece kendi perdesini de yırtmadı karşıdakinin de perdesine yırttı O yüzden Allah Celle Celalühü kadınları da erkekleri de der ki söyle o Mümin erkeklere ve kadınlara gözlerini haramdan sakınsınlar işte Seni baştan önüne bakma harama gözünü çevirme harama kafanı çevirme harama aklını çevirme harama yönelme Seni baştan önüne seni her hal üzerinde bu sağlık sağlığını koru muhafaza et abur cubur yeme fazla yeme yanlış işlerin içerisine girme hasta olmazdan önce sağlığını koru hasta olmazdan önce yani dünyanın bu halinde Artık kim ne kadar koruyabilecekse o kadar korumaya gayret edeceksiniz ha birisi oradan gene bir hastalık bulaştıracak minnete verecek hastalığı Arkasından da verecek suları herkes aşılanacak bilmem ne olacak ıvır olacak zıvır olacak sonra herkes hasta aşı olan da hasta aşı olmayan da hasta yakalananların Hepsi de hasta yakalanmasan da hasta olmadı ver antidepresanı Herkesi hasta olmayan da hasta et böyle bir ne yazık ki sömürü Dünyası’nda yaşıyorsun Allah muhafaza eylesin o zaman Seni baştan önüne ne yap dilini muhafaza et Seni baştan önüne dilini muhafaza et ki dilini muhafaza et ki senin korusun Seni baştan önüne sebep değil var ya dil konuşmakla alakalı değil Ya dil Allah muhafaza eylesin onu Eğer baştan dilini tutmazsan söz senden çıktıktan sonra toparlayamazsın çok sinirlisin sus çok üzgünsün sus çok sevinçlisin sus Seni baştan önüne Her konuda ve her şeyde O yüzden çok sinirliyken konuşma Allah’ı zikret çok hüzünlüsün konuşma Allah’ı zikret çok kederlisin konuşma Allah’ı zikret O esnada hata yaparsın konuşmakta Seni baştan Önler susaraktan dilini Koru bakmayaraktan gözünü Koru dinleme Seni baştan önüne gıybeti dinleme dedikoduyu dinleme iftirayı dinleme laf getirip götüreni dinlemez Seni baştan önüne Çünkü 5 duyu organı Kalbe bağlı Gördüklerin duydukların konuştukların dokundukların kalbini bozmasın senin Allah muhafaza eylesin Seni baştan önüne Eğer seni baştan önleyemezsen Allah muhafaza eylesin sıkıntın çok Rabbim muhafaza eylesin ve o sel böyle bir başlayınca mesela fitne bir başlar bir taraftan her şeyi yıkar önüne Katar yüzsürükler götürür bir hastalık sürükler götürür bir ekonomik kriz sürükler götürür bir hukuksuzluk sürükler götürür zincirleme Hepsi de zincirleme o zaman hayatımızın her alanında ne yapacağız biz seni baştan önleyeceğiz İnşallah haklarımızı helal edin bizden yana da helal olsun inşâallah saat de 10.30 sizi daha fazla vaktinizi almayayım Biz de bu ara böyle Allah’ın izniyle inşâallah dua edin Rabbim şifa versin götürebilelim bütün hizmetlerimizi İnşallah yapabildiğimiz yere kadar o yüzden gecikmelerimizden dolayı tekrar tekrar arkadaşlardan kardeşlerden özür diliyorum rabbim cümlemize inşâallah son nefese kadar iman Kur’an yolunda hizmet etmeyi nasip el fatiha’da.
221. Mesnevi Şerhi 1650. Beyit – Sohbet Notları
Kaynak
Bu metin, Mustafa Özbağ Efendi’nin sohbet kaydından yazıya aktarılmış ve düzenlenmiştir. Orijinal video kaydı yukarıdaki YouTube oynatıcısından izlenebilir.
İlgili Sohbetler
Bu konuyla ilgili diğer sohbetler: İCAZETNAME TÖRENİ TEK PARÇA (BURSA) 16 EYLÜL 2021 , Mesnevi Okuması (2239. Beyitten) 02.08.2025, KADİR GECESİ / SEMA / DUA 27.04.2022. Tasavvuf geleneğinde bu konular ele alınmaktadır.