176. Mesnevi Şerhi 1231-1250 Beyit konusunda Mustafa Özbağ Efendi’nin değerli sohbetlerinden derlenen bu içerik, 176. mesnevi şerhi 1231-1250 beyit hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.
176. Mesnevi Şerhi 1231-1250 Beyit Hakkında
Mesnevi Şerhi konusunda Mustafa Özbağ Efendi sohbeti. Bu yazıda Mesnevi Şerhi hakkında tasavvuf perspektifinden önemli bilgiler ve değerlendirmeler bulacaksınız. inşâallah hiç Düt konuşmaya devam ediyor geçen hafta ne demişti hül Düt sende kafirler sözünden bir Keyf harfi yani küfür sıfatlarından bir sıfat bulunsa bu pisliksin necisin hükmüne söylemişti çünkü hani ayeti kerimede kafirler necistir hükmü vardır Onu söyledi hani sen dedi Bu kafirlikten bir harf olsa kafirlikten küçücük bir Sen de bir zelli de olsa sen necis hükmünde sin dedi çünkü ortası yoktur bir kimseye iman etmiştir ya da iman etmemiştir ikisinden birisidir O yüzden iman etmediyse onu da küfür bulaşıklı var ise onda Küfürün tecelliyâtı varsa o iman etmemiştir o zaman O necistir hüküm açıktır bu konuda inanmayanlar kafirler magister hükmü diye ayeti kerime vardır Bu da onun gibi Yani normalde Eğer sende diyor Küfür kelimesini kesi dahi olsa sen yine necis hükmünde Cindy ne diyor hücre değer kaza gözümü ve aklımı kapatmazsa Ben tuzağı havada görürüm fakat kaza gelince bilgi uykuya dalar ay kararır gün tutulur kazanın Bu çeşit hilesi Nadir midir ki kaza ve kaderi inkar edenin İntiharı bile bil ki kaza ve kaderdendir ya bir kimsenin canına bak bir şey takdir ettiyse ona onun üzerine bir şeyi tecelli etti rcx Bunu durduracak olan hiçbir güç yok o zaman diyor kaza gelince bilgi uykuya yatar yani Sen bildiğini Unutursun bildiğin gibi hareket edemezsin ve ay kararır Sen yolunu aydınlatan mazsın Sen yolunu Göremezsin Çünkü orada cenab-ı Hak’kın kazası ve attı takt o tecelli edecektir O yüzden kaza gözümü ve aklımı kapatmazsa diye başlar sufilerde de bir ibare vardır ya Sufi illaki feraset nuru onda devamlı tecelli edip o önünü devam mı görecek diye bir kaide yoktur Eğer bir şey Senin başına örülecek s Senin gözün kararır görmez olursun bu Eğer senin başına bir şey gelecekse sen bildiğin yolu şaşırırsın bir bakarsın ki sen Konya’ya gideceksin Hanya gitmişsin çünkü Kader Hani ağını örmek derler ya Kader anı ördü mü Yapılacak bir şey yoktur He buradan sakın cebriye ve kaderiye düşmeyin Biz kendi cüz-i irade mizde yaptıklarımızdan sorumluyuz kendi yaptıklarımızdan ama bizim başımıza gelecek olanı biz tayin ettim etme takdir etme onu önleme ve onu def etme noktasında bir dairede Bu mümkün değildir bir dairede mümkündür O nedir o kaderi Hani devamlı ben sohbetlerde ikiye ayırırım ya mutlak kadar derim mutlak kadar nedir cenab-ı Hak’kın kendi zaten uluhiyetin de olan ilimdir o kadar bu onun Happy verilmiştir o Kaidesi bellidir hesabı kesilmiştir o tecelli edecektir Ama sen ama sadakayla ama oruçla ama dua ile başına gelecek olan Bela musibet kazayı def edersin Bu ne demek Bu tecelli etmeyecek demek değil Allah rahmet eylesin Üstadım onu öyle Tevhid dedi Mustafa efendi Dedi Rüyamda dır kaza yapıyor musun yapıyorum Efendim dedi arabayı bre dedi deviriyor musun deviriyorum Efendi işte oğlum dedi zahirde olacak olan kaza hu rüyada maneviyatta geçiyor dedi maneviyatta sıkıntılar yaşarsınız onlar rüyada geçiyordur yani rüyanızda sıkıntı olduğu problem oldu şu oldu bu oldu senin başına gelecek olan bir şey rüyada geçti o rüyada o tecelli etti tecelli etmesi etmedi tecelli etti bakın tecelli etti nerede manada tecelli rüyada tecelli etti ve Allah’ın fabrica ise hükmü yerine geldi mi Evet rüyamda çok hasta oldun çok hasta oldun Nice hastalar oldun Rüyamda tecelli etti o hastalık manada geçti trafik kazası geçirdim işte Ölümlerden Döndüm arabanın tart oldu ve hatta işte cezaevine girdin çıktın Rüyamda şu olduğu Rüyamda bu oldu yangın geçirdim battın iflaz ettin Şu Oldu bu Oldu Bunların hepsi de rüyada geçti hz.pir in deyimiyle Rüyamda diyor senin kolunu kesseler sabah diyor kendine Gelir gelmez elini kolunu üzerine atarsın bir bakarsın ki yok onun yerinde duruyor Derin bir oh çekersin hamd edersin neden o kol yerinde duruyor illaki rüyada gerçekte bir kaydım var Hayır başına tecelli edecek mi Evet çünkü sen elinden çıkanlardan sorumlusun sana geleni durduracak senin sana gelecek olanı yok edecek sana gelecek olan önleyecek senin bir yapabilecek bir şey yok insanlar ise bunu Ahmet’ten Mehmet’ten bilir ondan bundan bilir sana gelecek olan gelecek var bunun durduracak olan Allah’tan başka hiçbir şey yok ben Ahmet Mehmet ortaya da vesile Bu vesile ile Sen kendince kendi nefsine sahip çıkmaya çalış senin nefsinden bir Kötülük çıkmasın O senin nefsinden mi kötülük çıkarsa sorumlusun ondan o sana gelecek olanı durduracak hiçbir güç yok Ahzap Suresi ayet 38 Allah’ın emri takdir edilmiş bir kaderdir o Cenabı Hak senin üzerinde bir şey emrettiyse bu Allah’ın takdiridir ve bu bir emirdir bu senin üzerinde tecelli Edecek yani bu ilm-i ilahide bu yazıldıysa sana bu senin başına gelecek Peki ilm-i ilahide yazıldıysa bunun değişmesi ve attı benim dediğim gibi rüyada geçmesi levh-i mahfuzda veya Elif muhafızdan kopuk gelirken Hani kalemin cızırtısını duyuyordum Hala da yazıp bozuyordu dediği yer levh-i Mahfuz benim dedim mutlak değişmeyen Kader ilm-i İlahi Allah’ın zatında Duran ilim daha henüz levh-i mahfuza gelmemiş levh-i mahfuza Henüz daha indirilmemiş Allah’ın kendi zatı ilahisinde olan Kader mutlak kadar o kadar bu değişmeyen kadar rapim hafıza yazdı O değişmeyen den orada değişmemesi duayla Ne bileyim işte cömertlikle herhangi bir iyi bir amelle Evet yani o kimse imanı tercih etti cenab-ı hak onu imanı verir mi Evet ama sonuç itibariyle Biz kaderin üzerinde çok fazla konuşmak istemeyiz Çünkü Normalde kaderin üzerinde çok konuşanlar hep bir bataklığa gitmişler hadisi şerifleri teker teker sıralayarak Tan Kader konusunu kapatayım terimizi biliniz kaderin hayrına da şehrine de İman etmedikçe iman olamaz başına gelecek olanı mutlaka geleceğini başına gelmemesi Mukadder Onun da mutlaka gelmeyeceğini bilmedikçe iman etmek sayılmaz bir kimse ben size geçen hadisi şerif O zaman bizim başımıza gelecek olan gelecek bunu durdurmanın bunu ötelemenin bunu değiştirmenin bir imkanı varmı Hayır biz buna iman ettik bu değişecek SD Allah değiştirecek bunu Bakın bu değişecekse de bunu değiştirecek yekane güç kuvvet kudu Allah’a ait İbn Abbas Ben Peygamber sallallahü ve Sellem’in arkasındayım bana şöyle buyurdu ben bu hadisi Şerif’i çok Sizden attırırım ya Hani Ey ol ben sana bazı hususlar tavsiye edeyim başka bir rivayette yol beni iyi dinle var Buyur ya Resullah e yol beni iyi dinle Buyur Ya Resulallah bu başka bir metinde de öyle geçer Allah’ın emirlerine sarıl ki Allah da seni korusun bakın korunmanın yolu Allah’ın emirlerine İyi sarılmakta ya Allah’ın emirlerine iyi sarıl ki Allah seni korusun Sen heva ve hevese dalma Sen şeytanın yolundan gitme sen hak ve hakikatin yolundan git Allah’ın emirlerine sımsıkı sarı senin koruyucu Allah Celle Celalühü Allah’ın emir ve yasaklarına riayet et Allah’ı karşında Bulasın ki Allah’ı karşında bulasın Ama bu biraz daha böyle tevhidin daha yüksek aşaması bu Allah’ın emir ve yasaklarına iyi riayet et Allah’ı karşında bulasın demek ki Emir ve yasaklarına riayet etmezsen Allah’ı görüyormuşçasına yaşamam mümkün değil Allah’ı görüyormuşçasına yaşama Allah’ın emir ve yasaklarına riayet ten geçti Hani butsu filin tasavvufun en önemli delillerinden birisidir ya Allah’ı görüyormuşçasına yaşamak iman İslam İhsan cibril hadisinden sonunda İhsan nedir Allah’ı görüyormuşçasına yaşamam dır bunun anahtarı neymiş Allah’ın emir ve yasaklarına riayet etmemiş Allah’ın emir ve yasaklarına riayet etmeyen bir kimsenin İhsan mertebesine ulaşması mümkün değil devam ediyor bir şey ise Evet şimdi de Allah’tan iste Bir şey mi isteyeceksin bunu Allah’tan isteyeceksin bunu Ahmet’ten Mehmet’ten Hatice’den Emine’den değil Bunu şeyhinden pirimden değil Bunu siyasetçiden bürokrat sizin bürokrasiden değil Bunu şu milletvekilinden bu milletvekilinden değil Allah’tan isteyeceksin yardım allahtandır istenilecek kapı Allah’tır iyyakenabüdü ve iyya ke na stain Ancak Allah’a ibadet eder ancak Allah’tan yardım dileriz hiç kimseden yardım dilenmez hiç kimseden hiçbir şey istemeyiz Biz su filler Ben hiçbir şeyin dilencisi değiliz bizim bir tek dilenci olacağımız kapı vardır o da Allah’tır Celle celalühu Biz dilenen bir topluluk Biz dilenen bir kavim değiliz dir Allah’tan dilenir Allah’a Yaslanır Allah’a dayanır Allah’tan isteriz derdimizi Allah’a ha ha hastalığımızı Allah’a sıkıntımızı Allah’a havale ederiz deriz ki malikül büyük olan sensin dilediğine rahmet eder genişletir sin dilediğine de Darlık verirsin dilediğine Darlık verirsin senin darlığında genişlik senin genişliğinde Dağlı kalk edersin ki öyledir dilediğine Darlık verir dilediğine genişlik varır seni bari bu ettim diye sana Özel hususi seni internet meyecek sana genişlik vermiş ve sana genişlik verecek diye Allah’a iman etme öyle Allah ne kadar çok ibadet edersen et dilerse sana Darlık verir ne kadar Allah’a yakın olursa olsun o yakın olursan ol Allah sana dilerse zorluk verir bu Allah’ın kendi takdiri iledir bize düşen kulluktur Biz Allah’a kulluk ederiz biz Allah’tan isteriz Biz Allah’a dinleniriz bizim insanlardan bizim bürokrasiden bizim siyasetçilerden bizim herhangi bir makam ve mevki den bir şey dilenmem iz olmaz Ya biz ne eşimiz den ne çocuklarımızdan ne akrabalarımızdan bir şey dilenmeyi xue bu dilenmek Ümmeti Muhammed’e caiz görülmemiştir top Naçar kalırsanız diyor temiz yüzlerden bir şey isteyiniz o top Naçar kalırsanız sufiler için geçerli değildir Bu havamı insanlar için geçerlidir avamı insanlar için biz dilenmez o yüzden bir şey isteyecek sake Allah’tan isteriz bir yardım talep edeceği zamanda yine Allah’tan talebe Biz Allah’ın yardımını isteriz Biz Allah’tan yardım talep ederiz hatta bir başka hadisi Şerif’te ayakkabınızın bağı dahi dedi ayakkabınızın bağını dair bir kimseden istemeyin Hz Ebu Bekir radıyallahu anh Hazretleri halife elinden kamçısını düşürdü devesinin aldattı oturdu indi kampçı aldı dediler ki ya Emirel müminin bize söyleseydin Biz senin kamçının Sen de de ki arkadaşım kardeşim benim canım sevgilim Ben Muhammed’i Mustafa’ya söz verdim bir bana dedi ki hiç kimseden hiçbir şey istememeye bana söz ver Ben de sana cenneti sözleri Biz ona Söz verdik dedi hiç kimseden hiçbir şey istememeye başka bir hadisi Şerif’te yine başka bir sahabe ayakkabınızın bağı dahildir yan ayakkabının bağı düştü elini kaldıracaksın Ya Rabbi Ayakkabımın bağı düştü bana bunu buldum diyecektim Bakın bu imanın Kemal noktası bir dişin ağrıdı ya rabbi ben bu akşam sohbete gideceğim sohbette beni bekleyen kardeşlerim var Dişimin ağrısına derdime bir deva sohbet esnasında seni anlatırken benim kafam zorlamasın Ben senin dinini tebliğ ederken Benim için zorlamasın o esnada benim Dişimin ağrısına Deva Allah’tan isteyeceksin bunu ama biz şimdi adidi dünya üzerindeki Deccal etin kurduğu ilaç sisteminden deva-yı bekliyoruz tek başına ağrıdı bir tane hap at bu ay omuzun ağrıdı git bir tane daha pat ama kesmedi Bir tane daha pat ama kesmedi Bir tane daha kapat Ama Allah’tan istemeyi unuttuk Allah muhafaza eylesin şunu da iyi bil ki bütün ümmet sana bir fayda vermek için bir araya gelse ancak Allah’ın Sana takdir ettiği hususta fayda verebilirler bütün insanlar ayağa kalksa ve bütün insanlar sana fayda vermek için canhıraş uğraşmaya kalsalar ancak Allah’ın takdir ettiği alanda sana faydalı olabilirler Allah takdir etmezse hiçbir kimsenin sana hiçbir faydası olmaz da yine bütün ümmet sana zarar vermek için bir araya gelse ancak Allah’ın Sana takdir ettiği hususta sana zarar verebilirler artık kalemler kaldırılmış ve sahifelerin mürekkepleri de kurmuştur bütün ümmette sana zarar vermek için bütün topluluklar ayağa kalksa sana vermek için sana zarar vermek için elbirliği yapsalar Allah izin vermedikçe sana zarar veremezler Allah’a olan imanınızı kemâle erdirir insanlar size zarar veremez Allah müsaade etmedikçe ve bir zarar dokunduysa sana Allah ona izin vermiştir Allah’a yalvar yaka Allah’a yazsam Allah’a daha ara tirmizide bu hadisi şerif kadere inanmak iman esaslarından dır Biz kaderin varlığına iman ederiz bu kaderin varlığına iman etmeyen iman etmemiştir bu kaderin varlığına iman etmeyen kadere iman etmeyen iman etmemiş sayılır kimi hatırlayacaksınız böyle söylediğimde şimdi A mı diyeceksiniz ki yine bir taraflara Salvo ateşinde bunun atışında bulunuyor kim kadere iman imandan sayılmaz imanın böyle bir rükn-ü yok diyen kim Mustafa İslamoğlu su ismi İslamoğlu çok güzel soyismi o imanlı kimsenin bilmeyiz ama kadere imanı imandan saymadın a dair beyanları var Bunları biliyor ay Eski arkadaşlar birinden Ben önceden isim zikr etmezdim artık için zikre diyorum artık ben bunların isimlerini söylüyorum cemaat lerini söylüyorum tarikatlarının Söylüyorum ümmeti muhammed bilir bilmez bunlara bulaşıyor Çünkü bir bakıyorsun adam kadere imanı kadere imanı imandan kabul etmiyor o bununla bununla alakalı açıklamaları var Bunları ben normalde kendim duydum dinledim ya o yüzden ismini açık bir şekilde söylüyorum ve Takip ettiğim kadarıyla da buradan geri dönmedi bu burada sabit duruyor buradan Geri dönmediği için kadere iman farz ve kazaya iman etmek farz bu kaderin Allah’a ait olduğunu kazanın Allah’a ait olduğunu inanmak farz Bu bir kimse kadere iman etmiyorsa iman-ı iman değildir bu hayrın faydasının şehrin zararının Allah’tan olduğuna inanmak da kadere iman a dahildir bu hanefilere göre söylüyorum bunu bu hanefilere göre acının acılı tatlının tatlı hayrın faydası şehrin zararı hep allahtandır Kader bu mutlak manada değişmez Allah’ın kaza ve kaderine Rıza göstermek gerekir Kader fayda zarar güzellik çirkinlik ve bunları kaplayan zaman mı ve mekana Bunlar üzerinde tereddüt beden sevap ve azap cinsinden yaptıklarının hepsini bulunduğu durumda tayin etmektir ve Bu okuduğum alıntı nereden fıkra ekberden İmamı Azam da da al İlk Ari şerrinden açık ve net bu pusesi oradaki Pasajı aldım koydum buraya ve bu Mustafa Öz bana analizi değil bu direkt İmamı Azam’ın sözü İmamı Azam’ın iş tadı ve dolayısıyla hanefilerin ve maturidilerin direkt Kaidesi Evet ama kadere iman şafii’de de maliki’de de hanbelide de aynıdır bu değişen yoktur o Çünkü akide ile alakalıdır bu mesela inanç meselesidir Allah muhafaza eylesin Ebu Davut an adı Şerif kaderi tartışma konusu yapanlarla ne Oturun ne de onlarla bu konuyu konuşun ne demek ki bir kimse Kaderle alakalı tartışma yaparsa cahil insandır Onunla oturup tartışılmaz Onunla oturup konuşulmaz Hadi Şerif bunu yasaklamıştır Hz Peygamber sallallahü ve sellem Hazretlerinin yasağına tabi olun Kaderle alakalı tartışan kimselerle oturup konuşmayın onlarla tartışmayın kadere iman meselesinde kadere iman yoktur kader diye bir şey yoktur ve kadere iman imanın rüknü değildir diyen bir kimsenin peşinden gidilmez onun söyledikleri dinlenmez bu net Hadi Şerif Evet yine İbni mace naklediyor kimden Hz Aişe Radıyallahu Anha hazretlerinden kim kadar hakkında bir şey konuşursa kıyamet gününde ondan Sorulur kimde bir şey konuşmazsa kıyamet gününde bu hususta sorguya çekilmez Demek ki Kaderle alakalı bilir bilmez herkes işkembe-i Kübra’dan konuşmayacak ama bence kadar böyledir Sence kadar şöyledir meselesi değil bu ama biz kaderin varlığına iman ederiz kader denilen bir olgu vardır Buna iman ederiz ya bu nedir kıyamete kadar olacak olan şeylerin yazılmasıdır tek başımıza gelecek olan şeylerin Ebu Hureyre’den Peygamber sallallahü ve sellem bizim yanımıza çıktı bu esnada bizden kadar hakkında tartışıyorduk O kadar öfkelendi ki yüzü kıpkırmızı oldu o kadar kızdı ki iki şakanın da sanki Narda neleri varmış gibi oldu Sonra şöyle buyurdu Siz bununla mı emrolunduğunuz yoksa ben bununla mı gönderildim sizden öncekiler bu hususta tartıştıkları için helak oldular bir daha onun hakkında tartışmayacaksanız ne demek ki kadar hakkında ne yapacağız tartışmaya cağız Yok yok Öyle miydi Yok böyle miydi demeyeceğiz Allah muhafaza eylesin Huzeyfe naklediyor radıyallahu anh hazretleri bu Davut nakletmiş her ümmetin bir mecusi vardır Bu ümmetin mecusi de kader yok diyenlerden diyenler dir onlardan ölenlerin cenazeleri nde bulunmayın hastalanan larıda ziyaret etmeyin Zira onlar deccalın cemaati dir onları Deccal a katmak için Allah’ın üzerine bir hak olmuştur ne demek ki bu kader yoktur diyenlere ne yapacakmışız cenazeleri ne katılmayacağız Bir müslüman kimin cenazesine katılmaz iman etmeyen küfürü sabit olan bir kimsenin cenaze namazı kılınmaz o küfürü sabit olan o küfürü sabit olan bir kimsenin cenaze namazı kılınmaz o Müslüman Mümin namazına gitmez Allah Hz Ömer radiyallahu anh Hazretleri her şeyi huzeyfetül ya mani takip ederdi o Çünkü Hz Peygamber sallallahü ve sellem Hazretleri münafıkların listesini ona vermiştir Bu bir sahabe vefat ettiğinde üzeyfe tül yamanın namaza gidiyorsa O da giderdi la lista olduğu için o sırdı bir sebep münafığın münafığa açıkça belli ise onun cenaze namazı kılınmaz bir kafi bir kimsenin küfürü açıkça sabit ise onun cenaze namazı kılınmaz bakmayın şimdi Türkiye’de camiye kime Getiriyorlar sana namazlarını kılıyorlar yine Ayşe’den Rad Allah’ın hazretlerinden bezzar nakletmiş kaderden kaçmak bir işe yaramaz buna karşılık dua etmek yararlı olur sanırım Kader inmedikçe dua edilir dedi dua Bela ile karşılaşır kıyamete kadar birbirleriyle mücadele ederler Yani kaderi değiştirecek olan senin başına gelecek olan kazayı değiştirecek olan şeylerden birisi ne dua dua edin birisine cömertlik tasadduk edin Bunlar sizin başınıza gelecek olan Bela boya müsibet leri değiştirecek olan ameller Allah bizi ameller lam elenirsin İnşallah Konu başlığı Adem Aleyhisselam’ın hikayesi açıkça Emre uyup tevhidi terketmedi gözünü kaza ve kaderin bağlaması o o allemel Esma’ya beyoğlan her damarında yüzün lerce ilim bulunan insanlar atası Her Şeyin adını nasıl da öylece bilmiş sonunda ne olacaksa sonuna kadar da Agah olmuştu o eşya ya Ne lakap verdiyse değişmemiştir bu Çevik dedi tembel çıkmamıştır sonunda Mümin olacak kimseyi önceden gördük sonunda kafir olacak adam da ona belli oldu her şeyin adına bilenden işit allemel Esma Remzi’nin sırrını duy bu allemel Esma’nın ne olduğunu anladınız mı ama annem el Esma Esmaları bilen Esmaları talim etmiş esmaların ilmine Vakıf olan kimse demek kveba Kara ayet 31 cenab-ı Hak ne dedi Allah alemlere düşün Bütün isimleri öğretmiş sonra onları meleklere göstererek Eğer Sadıklar iseniz bunların adlarını Bana söyleyin buyurmuştur yani Halil Emel İsmail Bey olan Esma Bey olan Yani bütün isimleri bilen bütün isimlerin sıfat saltec el fiyatlarına âşina ve cenab-ı Hak’kın Biz 6’yı bütün kendi sıfatlarını öğrettiği hem insanların atası hem de Dünya üzerine tecelli eden peygamberlerin içi bu insanların İyi ki dünya üzerinde tecelli eden ve dünya üzerinde tecelli eden peygamberlerin iki Çünkü peygamberliğin atası Hz Muhammed Mustafa’dır o ateşte çamur arasında iken ben opak özür dilerim o toprak çamur iken ben peygamberdim o su ve çamur arasındayken ben peygamberdim in Ben yaratılanların Evveli hadisi şerif buna varlığının Evveli yaratılanların Evveli Hz Muhammed Mustafa’nın Ruhan eti ve nuraniyet edir bu ve manada peygamberlerin Evveli kimdir Yine Hz Muhammed Mustafa’dır ahiri kimdir Yine Hz Muhammed Mustafa’dır sallallahü ve sellem işte cenab-ı hak âdem aleyhisselâmı Bütün eşyayı ve bütün sıfatların ismini öğretti ve bütün eşyayı öğretti bugün masaya masa değiyorsa insanlar Adem Aleyhisselam öğretti eşyanın isimleri ve cenab-ı Hak’kın sıfat sal tecelli adlarını masaları Adem Aleyhisselam ve Adem Aleyhisselam bütün bu konuda kendisinden sonra da gelecek olan her şeyin ismini veren kim Adem Aleyhisselam Tevbe Suresi ayet 35 ve demişti ki Ey Adem sen eşinle birlikte cennette otur Dilediğiniz yerlerde onun meyvalarından bol bol yiyin Yalnız şu acı yaklaşma mı yoksa ikinizde zalimlerden olursunuz ve Cenâb-ı Hak Adem’e bütün isimleri öğretti ve Adem’e bütün isimleri öğretti qten sonra da Havva ile beraber dedi ki cennette He niçin gezin dolaşın Ama şu ağaca yaklaşmayın Bize göre her şeyin adı görünüşü tabidir nasıl görünüyorsa Biz ona öyle deriz fakat Allah’a göre İç yüzünde hakikatine tâbidir biz bakarız bir kimse insandır İnsan suretinde dir biz onu neydi rahmettir mehmettir ismiyle söyleriz var ama onun gerçekte ne olduğunu bilmeyiz ya sen onu Senin arkadaşın Ahmet olarak görürsün Doğrudur gördün ama hakikat midir şüphelidir sebep Çünkü Cebrail Aleyhisselam Diye suretinde geliyordu bu the yale Selam Tabiri caizse erkek güzeliydi yakışıklıydı boyu posu böyle albenisi vardı bu Gazi belliydi o meşhur Ya iman İslam İhsan hadisi şerifi ve en sonda Allah resulü sahabe sordu bu soruları soruları soran kimdi tanıdınız sahabe dedi ki diyeydi Allah Allah Resûlü sallallahu aleyhi ve sellem adettir dedi ki hayır ve o diye değildi o Cebrail kardeşimdi size dininizi öğretmeye geldi dedi demek ki görüntüde dıye Ama gerçekten e Cebrail Aleyhisselam Bu ayeti kerime Meryem annemizle alakalı derken biz de ona ruhumuzu göndermiştik de tam bir insan olarak görülmüştü ona cenab-ı hak Meryem’e ve bu bazı bir rivayetlerde ve hadis-i şeriflerde Cebrail Aleyhisselam olarak geçer Cebrail Aleyhisselam’ı gönderdiği İsa’yı üflemek için ve Meryem annemiz onu bir insan suretinde gördük Çünkü cenab-ı hak cebrail’i ona insan suretinde gördü ve meşhurdur ya merhem dedi ki ben İffetli bir kadınım benden uzak dur eğer Allah’tan Korkuyorsan dedi Ona ya ondan sonra Cebrail Aleyhisselam açıkladı ona o dedi ki ben Allah’ın elçisiyim ben sana bir oğul üflemeye geldim ya Ben Allah’ın elçisiyim dedi ya Allah’tan kork diye Meryem annemiz öyle söyledi ki Tabiri caizse Cebrail aleyhisselamın tüyleri diken diken oldu hani biz öyle tabir ederiz yatağını korkudan tümü diken diken oldu irkildik ürperdik Cebrail Aleyhisselam’a öyle Allah’tan kork dedigi Cebrail Aleyhisselam Tabiri caizse irkildi ve ondan sonra dedi ki ben Allah’ın elçisiyim ne demek ki bu varlık tecelli Yatın da mümkün Cebrail Aleyhisselam insan suretinde görünebiliyor veya bir melek insan görülebiliyordu ye suretinde görüldüğü gibi Meryem Annemize bir insan su diyeti şeklinde Cebrail aleyhisselamın göründüğü gibi Demek ki biz baktığımızda onu insan şeklinde görebiliriz ama hakikat-i Melek olabilir insan şeklinde görebiliriz ama hakikati cinli olabilir insan şeklinde görebiliriz ama hakikati şeytan olabilir var bunun hakikatini görecek göz gerek eğer o göze tabi değilsek Herkes ne görüyorsa onu görürüz niçin bir olayda iki şahit gerekir bu niçin kadınlardan dört şahit gerekir kadınlar daha duygusal çünkü ama onlar daha farklı görebilirler onların çabuk muayene fiyatları açılır o erkeklerden daha çabuk açılır daha çabuk kapanır anında Onlar hala anlatmaya başlar erkeklerde der yalan söylüyor bu ya ya ondan çabuk açılmıyor ya ama bazen olur mesela adam Derviş işte bir yıl iki üç yıllık 4 yıllık varmış Ondan sonra tık yok adamla bu işte bu hanımını Derviş etmek için uğraşıyor çaba sarfediyor bilmem ne Bir sürü şey yapıyor hanımı geliyor bir sohbete kalıyor Biz Yıkıla yapıyor Ben halinde böyle gördüğümü Zikrullah da böyle gördüm Adam diyor yalan söylüyor ya Ben Hasan söyle sen yalan söyledin oldu bize ne olacak mıydı ve en güzeli de bizim İzmitli Gürcan söyledi o kendi burada yok ama helal aşırı mama Evet efendim Bu nasıl bir istedi Ne oldu Gürcan dedim dervişlik yapan benim Rüyayı gören Bizim hanım dedi Evet Şeyda atladı bizim Cemil sen dedi yanlış yerde yatıyor izinleri dervislik yapan benim dedi derse gelen ders çeken Zikri yapan benim ondan sonra Rüyayı gören Bizim hanım dedi Ondan sonra oğlum ne yapayım dedim yani tecelliyât öyle demek ki dedim ha Vallahi bilmiyorum dedi Ondan sonra Cemil adı yer değiştirme olmasıdır yattığı yerde görünüyordu gemisinde Olur böyle şeyler kadınlar Çünkü çabuk hal görüyorlar gerçekten de de ya bu böyle şeyler tecrübeyle sabit erkeklerde alma verme çok ya boğuştuğu hastı dertli ev bakacak ılık parası su parası şu parası bu parası adamların işi çok adamlar dünyayı daha fazla meyilli kadınlar biraz kendilerini maneviyatı attı mı Tamam kanatsız uçuyorlar bizimkilere beşkanat kat tak şuradan heykele inemiyor bu yolda düşüyor Ama öbür günler kanatsız uçuyor Maşallah Allah muhafaza eylesin işte Normalde Demek ki o öyle Bu böyle görünebilir mi elcevap görünebilir sufilerde bu çok önemlidir bir sufi dünyada bu çok önemlidir musaye göre sopasının adı asa yaratan yanında ejderha idi o Musa Aleyhisselam’ı bir asa verdi kim verdi asa-yı bu Twin kızını kimin yanına gitmiştik kimin koyunlarına baktı bu adama bir tokat durdu adamın birisini adam öldü sonra kaçtı kimin yanına gitti Evet efendim şu iPhone yanına Biraz Peygamberler Tarihi okuyor Evet şu iPhone kızıyla tanıştı nerede de Çeşmenin başında Hah o çeşme başları ya ondan sonra Ferdi’den dinle Çeşmenin Başına gitmez olaydım bu şuayb’ın kızın da Nerede gördün Çeşmenin başında gördü ona yardımcı oldu O da dedi ki Tabiri caizse beğendi musayı dedi ki babama yardım et babamın koyunları var gitti şu Aydın yanma Şuayb aleyhisselam mı anlaştı asa-yı ona kim verdi Şuayb aleyhisselam verdi bildiğiniz asa var ama öyle süslü arsalardan değil o var ya hani tarihi tasavvuf Ondan sonra ehlinin kullandığı böyle bir çatallı bir asa var ya kocaman boyunlarının boylarından fazla böyle küt küt gidiyorlar işte öyle bir asa yani asa dedim de şimdi baston değil asa ayrıdır baston ayrıdır şimdi baston kullanıyorlar baston değildir sünnet ola Bu sünnet olan asa dır aynı o şekilde hani böyle böyle bir kıvrımlı var ya aşağı doğru geliyor Bunun gibi 3A Sağ ol O kim verdi şuap Aleyhisselam verdi Ona bir asa verdi neden koyunları gidiyor Ya o ya hani meşhur ya kısa cenab-ı hak sordu ya yağmur sahilindeki nedir bu As Other demedi nerede turisina gittiğinde dedi ki Ben bununla hayvanlarım adedi ağaç dallarını mı sirkeleri mbuna yaslanırım buna dayanırım bunun a hayvanlarımı yırtıcı hayvanlardan korurum bununla şunu yaparım bununla bunu yaparım en sonda bu As Other Ya Rabbi dedi ve diğer peygamberler dedi ki bunu Miraç hadisesinde Hz Peygamber sallallahü ve sellem Hazretleri nakliye peygamberlerin konuşmalarına diğer peygamberler dediler ki yağmursa ya Allah’ın önünde neden bu kadar sözü uzattığında edepsizlik ettin o dedi ki ben sevgiliyle bir kelime daha nasıl fazla konuşabilirim diye düşündüm biraz daha onunla zaman geçirmek için böyle anlattım deyince herkes sustu ve o asa iyi bakın şuayb’ın elinde tahtadan Bir ağaçtan bir arasaydı Musa’nın elindede ağaçtan bir arasaydı ağaçdalı ve musade Selam Firavun’un karşısına çıktı Firavun’un karşısına çıkınca Firavun’un müneccimleri Firavun’un dalkavukları yalakları salakları Büyücüleri o firavuna Valesi bir yarıştı var ya dedi ki kim maharetini gösterecek Musa aleyhisselam dedi Buyurun Siz gösterin onların çok hoşuna gitti gitti Çünkü onlar sihirle büyüyle ilgileniyorlar dı dı dediler ki Musa’nın gözünü Biz boyarız burada Bütün herkes şehirlerini yaptılar 40’ı birden Her şey ne yaptı bızı cenab-ı hak Musa vahyetti dedi ki elimdeki dene elindeki Asayı Allah’ın ismini ama at o Musa aleyhisselam da Bismillâhirrahmânirrahîm dedi asa-yı ortaya attı asa kocaman bir ejderha Oldu oldu başladı oynamaya ya canlı o kocaman bir ejderha oğlu bütün müneccimlerin büyücülerin büyülerini hepsinde bu YouTube verdi da o kocaman ejderha olunca bu Musa aleyhisselam korktu bıraktık açmaya gitti Ulu Tanrı de Skystar cenab-ı hak durdurdu onu dedi ki dur hey musa’dır The One durdu o dedi ki korkma sen benim katından peygambersin benim peygamberlerin korkmaz ondan korku yaptı bu ve müneccimler dediler ki asanın yaptığına Musa da Şaştım Musa’nın Rabbine iman ettik dediler bu görüntüde neydi bir odun görüntüde odundur bu ve Şuayip onu elinde olduğunu olarak evinde taşıdı onu ondan sonra çobanını yapacak olan Musa verdi Musa da elinde olduğunu olarak onu taşıdığı bir asa olarak taşıdı sonra Firavun’un önüne gittiğinde onun atınca kocaman bir ejderha olunca kendisi de korktu kaçtı demek ki görüntüde asa Gerçekten mi ejderha ama görüntü DNA sana nice O zaman bizim sopa olarak gördüklerimiz ejderhadır ejderha gördüklerimizde sopa dır nice kuvvetli gördüklerimiz Zayıftır zayıf gördüklerimiz çok kuvvetlidir nice insan suretinde Melek vardır bilemeyiz nice insan suretinde şeytan vardır bilemeyiz nice insan suretinde kafir Cinler vardır bilemeyiz ne o insan suretinde Mümin cinli vardır bilemeyiz biz onu insan suretinde görebiliriz nice insan suretinde insanlar var hayvandan daha aşağı maruk Kur’an nasıl abi mi hayvandan daha aşağı mahluk ama insan suretinde onun hayvandan daha Şah mahluk olduğunu görecek göz gerek zaman niceleri vardır ki bir şeyin görüntüsü görünüşü bize tamir pek tatlı gelebilir Tabii gelebilir bir çocuk için deniz suyu da sudur Göl suyu da sudur ancak onun içinde tadını fark eder çocuk gitse Deniz suyunun da görür tatlısı olarak görür o Çünkü gördüğünüz su hep tatlıdır ne zaman denizden içince onun Normalde tuzlu su oldun o zaman Ama öbür türlü görünüşte tatlıydı tuzluydu şekerli ydi sirke miydi susudur ancak tadan suyun evsafını öğrenir öyle değil mi budonun gibi nice şeyler vardır ki görünüşlerine bakar öyle konuşuruz öyle onları biliriz bu alemde Ömer’in adı puta tapan the Halo ki hele sesle onun ismi Mümin di Yani baktığımızda Ömer Hz Muhammed Mustafa p YGA mberry ilan edince Küfür ehli idi ama eleste Ruhlar aleminde Mümin idi Ebu Cehil’in adı bu he kendi Muhammed Mustafa tecelli edince kadar neydi Ebu hakem ya ve hikmetin babası var ama Muhammed Mustafa Sallallahu Aleyhi ve Sellem Hazretleri tecelli edince o cehaletin babası olduğu çıktı meydana ama o güne kadar Hikmet’in babası olarak görünüyordu Demek ki nice görüntüde kafir olan bilinenler vardır gerçekten mümindir bu nice bizim görüntüde Mümin gördükleriniz vardır ki Hakikatte kâfirdir bilemeyiz Bu nasıl Hakikatte kafirdir biz onu görüyoruz namaz kılıyor harika içini biliyor muyuz Hayır O bizim gibi namaz kılıyor hakikat de biz içini görüyor muyuz Hayır bizim gibi oruç tutuyor Hakikatte içini harika Kuran’ı Kerim okuyor Hakikatte biz onun içini biliyor muyuz Hayır bunun gibi bizim yanımızda adım emi olan şey hak yanında şu birlikte Zahir olan surette ama biz onu böyle küçücük bir menü görüyoruz ama gerçekten hakkın katında suret insan sureti bu Ama küçücük meni bir hücre bildiğiniz hücre küçücük hücremiz mikroskopla görülen bir hücre bu ama o hakikat de hak katında insan sureti bütün insan onun içinde saklı gizli bu menü yokluk aleminde vardı eksiksiz Artık siz Aynen Allah’ın ilminde mevcuttu hasını Allah indinde sonumuz ne olacaksa hakikat de adımızda olmuştur ilm-i ilahide Allah bizim ne olacağımızı biliyor ilm-i ilahide son nefeste bizi Man ile mi görüşeceğiz yoksa imansız mı göz çekilme İlayda cenab-ı bildiğini yazıyor ya da ama görüntüde Müslüman olarak gördük Mehmet ilm-i ilahide Eğer müslüman değil ise o son nefesinde küfre gidecek biz onun son nefesinde küfüre gidip gitmeyeceğini bilmiyoruz ama Allah biliyor ve o son nefesinde iman ettik bilmiyoruz tağfir yaşadığımın öldü hadisi şerif Mümin yaşadığı kafir öldü hadisi şerif nasıl O son hayatının son döneminde isyan etti hayatının son döneminde tövbe etti bilemeyiz ki bu hadisi şerif uzun biraz Ama hakkınızı helal edin Buhari Müslim Ebu Davud ve tirmizide geçiyor Birinizin yaratıldığında bu Birinizin yaratıldığı zaman annesinin karnında kırk gün muhte sonra kırk gün kan pıhtısı olarak sonra da 41 Çiğdem et olarak Cem edilir sonra Allah ona 4 kelime ile bir melek gönderir orospı heceli ameli şarkı veya Saki olduğu yazılır sonra ona ruh üfürülür Kendinden başka hiçbir ilah olmayan olmayana Yemin ederim ki biriniz kendisiyle onun yani cennetin arasında Bir arşın kalana kadar cennet ehlinin ameli gibi amel eder derken Yazgı ona geçe onu geçer ve ölmeden önce Cehennem ehlinin ameli gibi amel eder ve Cehenneme girer Şüphesiz biriniz kendisiyle onun cehennemin arasında Bir arşın kalıncaya kadar Cehennem ehlinin ameli gibi amel eder de Yazgı onu geçer de cennet ehlinin ameli bu gibi amel eder ve cennete girer Allah bizi mi ilahi bilmiyoruz başka bir adı şartı cennetlik olanlar cenneti kamera işler lar cehennemlik olanın adı cehennemlik ameli şarlar onlar onu severler der Demek ki biz işin hakikatını bilmiyoruz O yüzden birini Normalde gerçek manada Mümin mi kafir bulduğun adı hükmetme noktasında değiliz Allah bizi affetsin inşâallah Allah Allah devam ediyoruz Hazreti Pizza Allah Allah insana akıbetine göre bir at koyar halkın taktığı ödünç Ada göre değil ademin gözü Allah’ın tak Nuri ile gördüğünden atların hakikat iv3 İçyüzü ona Ayan oldu melekler onda hak nurunu görünce hepsi ona yüzüstü secdeye vardılar adını andım şu Adem’in kıyamete kadar ölsem vasıflarını saysan yine övmekten acizi Madem bunların hepsini bildi fakat kaza gelince ne he bilme yüzünden hataya düştü Adem bütün Esmaları bilirdi meselenin içyüzünü bilirdi ama ne yazık ki ne yazık ki ona kaza tecelli edince o hataya düştü bakın hata olarak nitelendiriyor hz.pir onu bununla alakalı benim çok hoşuma giden bir hadisi şerif abi yine bu Miraç adı sesinden o Musa aleyhisselamla Adem Aleyhisselam’ın arasındaki konuşma biz bu konuyu şerh eden hakiki harika bir konuşma Musa dedi ki Sen Allah’ın kendi eliyle yarattığı ruhundan üflediği meleklerine secde ettirdi cennette İsyan ettirdi sonra işlediğin bir hatadan dolayı yeryüzüne indirdi âdemsin dedi Adem Aleyhisselam’a Adem ona cevap verdi o Adem’in cevabı sende Allah’ın Risalet ve kelâmı ile seçti içinde her şeyin açıklaması bulunan levhaları verdiği kendine yaklaştırdı Musa sın selam söyle bakalım Allah tevratı ben yaratılmaz dan kaç sene önce yazmış iyi bakın Henüz daha Adem yaratılmadan önce cenab-ı tevratı yazmış Musa dedi ki kırk yıl önce ve bu nerenin kırk yılı belli değil yanınıza ve bu dünyanın 40 yılımı o cennetin 40 yılımı mı arşı alanın 40 yılımı mı levh-i mahfuzun kök yılımı mı yoksa ruhların yaratıldığı tergynan kırk yılı mı yoksa Ruhlar yaratılmadan önce ki hangi hardy’nin kırk yılı belli değil böyle kendi kendini zaman dünyaya bağlamayın bunu ama sakın ha a a o dedi ki kırk yıl önce Adem dedi ki Peki orada Adem Rabbine Asi geldi ve yolunu şaşırdı kaydın arasam adın mı var yani Tevrat’ta Sen bu konuyu bilmiyormusun orası alamadın mı Bu peynir Dağı Adem yaratılmaz dan kırk yıl önce Tevrat yazılmış ne diyor ki sen bunu orada okumadın mı mi Evet dedi beni yaratmadan kırk yıl önce Allah ha beni yaratmadan kırk yıl önce Allah’ım hakkımda yazıp takdir ettiği şeyi işlemem den dolayı mı beni kırıyorsun deyince Musa verecek cevap bulamadın mesai hariç altı hadis imamı bunu nakletmiş bazı rivayetlerde diyor ki Musa Adem Musa ya Galip geldi bu tartışmada bu A ben Musa Galip geldi Demek ki birşey Adem’e takdir edilmiş o o o o yasaklanan alana yasaklanan ağaca yasaklanan meyve Ya her neyse bu bu işte Tevrat’ta farklı İncil’de farklı bu konuda söylemler var yani Hristiyan mitolojisinde veya Hıristiyan geleneğinde kültüründe biraz farklı işte Musevi geleneğinde Musevi mitolojisinde farklı böyle bu konuda ama Adem bir ağaca mı yaklaştım meyve 27 Ağaç ağacı yaklaştı da mı öyle oldu veya Ne oldu bununla alakalı değişik söyleyenler var ve Taha 120-121 Dede ama şeytan ona vesvese verdi veya adam sana ebedilik ağacımı ye yok olmayacak bir Müslümcü göstereyim mi dedi Bunun üzerine İkisi de ondan yediler Demek ki onlar da böylece Ne oldu cenab-ı Hak’kın kazası onların üzerinde tecelli etti 1002 bu 50.
176. Mesnevi Şerhi 1231-1250 Beyit – Sohbet Notları
beytten devam edeceğiz inşâallah Ama siz uyumaya başladınız demeyeyim ama be böyle bazılarınız günün yorgunluğu basmaya başladı artık ya o yüzden sohbette Biraz uzun oldu hakkınızı helal edin bizden yana da helal olsun Allah cümlemizden razı olsun sürç-i lisan ettiysek affola Rabb’im cümlemizi Kur’an ve Sünnet Seni sımsıkı yapışan lardan eylesin inşâallah el-fatiha mesela hattı bu Amin mi Evet 1250 beytten devam edeceğiz.
Kaynak
Bu metin, Mustafa Özbağ Efendi’nin sohbet kaydından yazıya aktarılmış ve düzenlenmiştir. Orijinal video kaydı yukarıdaki YouTube oynatıcısından izlenebilir.
İlgili Sohbetler
Bu konuyla ilgili diğer sohbetler: İzmir Gaziemir Kutlu Doğum Sohbeti – 6 Nisan 2014, İCAZETNAME TÖRENİ TEK PARÇA (BURSA) 16 EYLÜL 2021 , Mustafa Özbağ Efendi Sohbeti – 07.08.2025. Tasavvuf geleneğinde bu konular ele alınmaktadır.