Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette yumuşak ahlâkın bulunduğu her yeri güzelleştirdiğini, sertliğin ise her yere çirkinlik bıraktığını tafsîl eder. Resûli Ekrem efendimizin Hz. Âişe annemize hırçın deve husûsunda buyurduğu «Ey Âişe, hayvana yumuşak davran; çünki yumuşaklık nerede bulunursa orayı güzelleştirir, yumuşaklığın bulunmadığı her davranış çirkindir» (Müslim, Birr 78) hadîsi şerîfi, yumuşaklığın yalnız insanlara değil bineklere bile teşmîl edilmesi gereğini ortaya koyar. Sohbette aynı zamanda boş yere serçe öldürmenin günahı, ihrâm hâlinde yeşili koparmanın yasaklığı, oruçluyken kötü söz söylenemeyişi, ve hayvan boğazlamada bıçağı bilemenin sünneti tafsîl edilmiştir.

Boş Yere Serçe Öldürmenin Hesâbı

Mustafa Özbağ Efendi sohbete Resûli Ekrem efendimizin muazzam bir hadîsini nakletmekle başlar: «Kim bir serçeyi boş yere, sırf eğlence olsun diye öldürürse kıyâmet günü o serçe feryâd ederek Allâh'a şöyle seslenir: 'Ey Rabbim, falan kimse beni gereksiz yere öldürdü; herhangi bir fayda için öldürmedi'» (Nesâî, Sayd 34; İmâm Ahmed, Müsned). Bu hadîsi şerîf yaratılmış varlıkları yerli yerinde kullanmak vazîfesini ortaya koyar. Mü'mîn zevkine hayvan öldürmez. Yaratılana karşı merhametli davranır. Yeryüzünde hiçbir inanç yoktur ki yeşili koparmayı, sineği bile öldürmeyi yasaklasın; lâkin İslâm bu hassâsiyeti ihrâm hâlinde tafsîl eder. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Yeryüzünde fesâd çıkartmayın» (A'râf 7/56) buyurmuştur.

İhrâm Hâlinde Yeşili Koparmamak

Mustafa Özbağ Efendi ihrâm hâlinin manevî inceliklerini şöyle açıklar: ihrâma girdiniz mi Medîne-Mekke yâni Hicâz bölgesinin yeşilini dahi koparamıyorsunuz, yaprağına bir hayvanını öldüremiyorsunuz, hatta hayvana işâret bile edemiyorsunuz. «Burada hayvan var» diyemiyorsunuz. İhrâma girdiniz mi hiçbir şeyi öldüremiyorsunuz, hiç kimseye bir şey söyleyemiyorsunuz. Bu üslûp İslâm'ın yaratılmış varlıklara olan saygısının ne kadar derinden işlediğini ortaya koyar. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Ey îmân edenler, ihrâmlı iken avı öldürmeyin» (Mâide 5/95) buyurmuştur. İhrâm hâli mü'mîni yaratılmış varlıkların hepsinin hukûkuna saygı duymakla terbiye eder; ve bu terbiye ihrâmdan çıktıktan sonra da mü'minin gönlünde devâm eder.

Oruçlunun Edebi: Kötü Söz Söylememek

Mustafa Özbağ Efendi orucun manevî yönüne de işâret eder: oruç tuttunuz mu aslâ kötü bir şey söyleyemiyorsunuz; oruçlusunuz, çünki kavga edemiyorsunuz, tartışamıyorsunuz, kötü söz söyleyemiyorsunuz. Bu üslûp orucun yalnız mîde ile değil, dil ile, kalp ile, bütün âzâlar ile tutulması gereğini ortaya koyar. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Sizden biriniz oruçlu olduğu zaman çirkin söz söylemesin, kavga etmesin; eğer biri ona söver veyâ döğüşmek isterse 'ben oruçluyum' desin» (Buhârî, Savm 9; Müslim, Sıyâm 163) buyurmuştur. Mü'mîn oruçluyken etrâfındaki hiç kimseye kötü söz söylemez; ve bu hâlin manevî bereketi onu Cenâbı Hakk'a daha yakın kılar.

Hz. Âişe Validemiz ve Hırçın Deve

Mustafa Özbağ Efendi sohbette muazzam bir hadîsi şerîfi nakleder: Hz. Âişe annemiz bir hırçın deveye biner; onu sakinleştirmek için ilerigeri yapmak ister. Bunun üzerine Allâh'ın Resûlü sallallâhu aleyhi ve sellem hazretleri buyurur: «Ey Âişe, hayvana yumuşak davran; çünki yumuşaklık nerede bulunursa orayı güzelleştirir, yumuşaklığın bulunmadığı her davranış çirkindir» (Müslim, Birr 78). Bu hadîsi şerîf hem Hz. Âişe'nin tasavvurunu, hem de Resûli Ekrem efendimizin ahlâkındaki muazzam zarâfeti ortaya koyar. Sûfî kardeşler, derviş kardeşler — kendi bineğine dahi yumuşak davranmayı öğütleyen bir Peygamber'in ümmetiyiz. Söz muhteşemdir: «Yumuşaklık nerede varsa orayı güzelleştirir; yumuşaklığın bulunmadığı her davranış çirkindir.»

Yumuşaklık Bulunduğu Her Yeri Güzelleştirir

Mustafa Özbağ Efendi yumuşaklığın temel kâidesini şöyle vurgular: yumuşaklık nerede bulunursa orayı güzelleştirir. Bu üslûp sûfînin manevî terbiyesinin temel bir cephesidir. Yumuşaklık âile içinde de, dergâhta da, iş yerinde de, sokakta da bulunduğu yeri güzelleştirir; ve sertlik bulunduğu her yeri çirkinleştirir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede Resûlüne hitâben «Allâh'ın rahmeti sebebiyle sen onlara yumuşak davrandın. Eğer kaba ve katı kalbli olsaydın, etrâfından dağılır giderlerdi» (Âli İmrân 3/159) buyurmuştur. Yumuşaklık Cenâbı Hakk'ın bir lutfudur; ve Resûli Ekrem efendimizin sünnetinin temel bir vasfıdır. Mü'mîn bu vasfı edinerek bulunduğu her yeri güzelleştirir.

Hayvan Boğazlamada Bıçağı Bilemek

Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda Müslim ve Tirmizî'de geçen bir hadîsi şerîfi nakleder: «Allâhu Te'âlâ her varlığa iyi davranılmasını emretmiştir. Öyleyse canlı bir varlığı öldürmeniz gerektiğinde bu işi ona eziyet vermeden güzel bir şekilde yapın. Bir hayvanı boğazlayacağınız zaman yine ona eziyet vermeden güzel bir şekilde kesin. Bu işi yapacak olan kimse bıçağını iyice bilesin; hayvana acı çektirmesin» (Müslim, Sayd 57; Tirmizî, Diyât 14). Bu hadîsi şerîf İslâm'ın hayvan haklarına olan hassâsiyetinin en yüksek tezâhürüdür. Bunun manevî dersi şudur: hiçbir şeye sert ve kötü davranmak yok; her şeye iyi davranmaya gayret edeceğiz. Hz. Pîr Mevlânâ'nın muazzam sözünde olduğu gibi: «Kardeşim sen düşünceden ibâretsin; geriye kalan et ve kemiksin. Gül düşünür gülistân olursun; diken düşünür dikenlik olursun.» Mü'mîn gül düşünür ve gülistân olur.

• Kur'ânı Kerîm: Âli İmrân 3/159; A'râf 7/56; Mâide 5/95; Nahl 16/126; Tâhâ 20/44.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü's-Savm 9, oruçlunun edebi.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü's-Sıyâm 163.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Birr ve's-Sıla 78, yumuşaklık hadîsi.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü's-Sayd 57, bıçak bileme hadîsi.
• Süneni Ebû Dâvûd, Kitâbü'l-Edâhî.
• Süneni Tirmizî, Kitâbü'd-Diyât 14.
• Süneni Nesâî, Kitâbü's-Sayd 34, serçe hadîsi.
• Süneni İbn Mâce, Kitâbü'l-Edâhî.
• İmâm Ahmed, Müsned.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, hilm ve rıfk bahsi.
• İmâm Sühreverdî, Avârifü'l-Ma'ârif.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn.
• İmâm Kuşeyrî, Risâle.
• Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
• Mevlânâ Celâleddîni Rûmî, Mesnevî-i Ma'nevî, güldiken beyti.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Güzel Ahlâk Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet boş yere serçe öldürmenin hesâbını, ihrâm hâlinde yeşili koparmamayı, oruçlunun edebini, Hz. Âişe validemiz ile hırçın deve hâdisesini, yumuşaklığın bulunduğu her yeri güzelleştirmesini, ve hayvan boğazlamada bıçağı bilemek sünnetini tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Güzel Ahlâk Sohbetleri